پای ضربدری: خمیدگی ساق پا در هنگام ایستادن و راه رفتن

پای ضربدری

پای ضربدری انحرافی ناهنجار در قسمت پایینی پا است که در آن فاصله زیادی میان قوزک‌ها و کف پاها به هنگام تماس زانوها برقرار خواهد شد. اکثر کودکان تا حدود سه سالگی، با توجه به اینکه پاها درون رحم تا شده اند، دارای پای ضربدری هستند.  سپس شکل آن در حدود سه و چهار سالگی و پیش از آنکه صاف می‌شوند و در حدود شش و هفت سالگی به حالت نرمال در می‌آیند، حالت ضربدری به خود می‌گیرند. با این حال در برخی کودکان، پای ضربدری ادامه پیدا خواهد نمود یا در مراحل بعدی زندگی رخ خواهد داد. در این موارد، معمولا عامل آن نامعلوم بوده و می‌تواند ناشی از شرایط استخوانی مانند نرمی استخوان یا کمبود ویتامین و یا نتیجه نقص شکل مادرزادی باشد.

زانوی ضربدری که تحت عنوان ژنووالگوم نیز شناخته می‌شود، یک شرایط ارتودنسی است که باعث می‌شود زانوها به درون خم می‌شوند و به هم مماس خواهند شد. این شرایط در مرحله رشد کودک و تا سن دو و سه سالگی رایج است و با افزایش سن به خودی خود اصلاح می‌شوند. با این حال در موارد نادری، زمانی که زانوها پس از سن شش سالگی نیز به همین حالت ادامه پیدا کنند، نشان از ناهنجاری‌های استخوانی است.

دکتر حمید روشندل برای درمان زانوی ضربدری (ژنووالگوم)  در همه ی افراد از روش‌های نوین پزشکی از جمله فیزیوتراپی، پی آر پی و تزریق ژل بهره می‌گیرند. شما می‌توانید برای دریافت اطلاعات بیشتر یا رزرو نوبت با شماره 02166595897 و 02166595896   تماس حاصل فرمایید.

عوامل ژنووالگوم


نرمی استخوان از عوامل اصلی این تغییر شکل به شمار می‌رود. کجی پا تحت شرایط زیر ادامه پیدا خواهد کرد :

  • اگر کودک در نتیجه نرمی استخوان، شرایط مناسبی نداشته باشد .
  • اگر کودک از ناهنجاری رنج می‌برد که تشکیل استخوان هایش را محدود می‌کند .
  • اگر کودک تغذیه مناسبی نداشته باشد .

در موارد اندکی، ممکن است که کودکان از مساله کجی پا در یکی از پاها و ناشی تومور، یا مشکلات استخوانی و عفونتی رنج ببرند. از دیگر موارد ناهنجاری‌های پزشکی نیز که می‌تواند منجر به GVR در بدن بیمار شود، می‌تواند شامل موارد زیر باشد :

  • استئوژنز ایمپرفکتا یا اختلال استخوان‌زایی
  • استئوآرتریت یا آرتروز حاد
  • رشد نابهنجار Kyphomelic (ناهنجاری‌های استخوانی)
  • آکوندروپلازی (متوقف شدن رشد استخوان های دراز و کوتاه ماندن قد، اختلالی است مربوط به ایجاد غضروف در جنین که منجر به نوعی کوتاه قدی می‌گردد)
  • بیماری Blount (بیماری رشد بدشکل درشت نی)
  • کمبود ویتامین C
  • هیپوفسفاتازیا (یک اختلال ارثی ناد که با نقص فعالیت آنزیم آلکالین فسفاتاز غیراختصاصی بافتی در استخوان، کبد و کلیه مشخص می‌شود و باعث مینرالیزلسیون غیرعادی بافت های اسکلتی و دندانی می‌گردد) .
  • شبه آکوندروپلازی
  • Hyperostosis corticalis deformans juvenilis (بیماری که از کودک آغاز شده و استخوان های بدن به شکل غیرطبیعی شروع به کلفت شدگی می‌کنند)
  • بیماری کافی (این بیماری مخصوص کودکان بوده و با تورم نسوج نرم مجاور استخوان‌های گرفتار ، تب و تحریک پذیری مشخص می شود)
  • ناهنجاری استئوفیبرو (جانشینی بافت استخوانی توسط بافت فیبری . DYS به معنی ناهنجار، PLASIA به معنی تشکیل شدن و ایجاد شدن می‌باشد)
  • استئومالاسی (یا پوکی استخوان که در اثر کمبود کلسین و فسفر ایجاد می شود)
  • همی ملیا نازک نی (نوعی بیماری مادرزادی و ناهنجاری اسکلتی که در آن نازک نی بسیار کوچک است و یا کلا وجود ندارد)
  • کندرو دیسپلازی متافیزی، نوع اشمیت (MCDS) (نوعی بیماری نادر ژنتیکی از اختلالات استخوانی که در آن قد و دست ها و پاها به صورت غیرعادی کوتاهند)
  • بیماری Weismann-Netter-Stuhl (نوعی اختلال نادر که در آن قسمت پایینی پا دارای انحراف بوده و کلفت شدگی غیرطبیعی در استخوان های نازک‌تر پا رخ می دهد)
  • بیماره پاژه استخوان (دومین بیماری شایع استخوانی پس ازپوکی استخوان است. مشکل اصلی در بیماری پاژه افزایش فعالیت استخوان‌شکنی (استئوکلاستی) استخوان است)

علائم ژنو والگوم یا پای ضربدری


علائم ژنو والگوم یا پای ضربدری

نشانه‌های ژنووالگوم یا همان پای ضربدری شامل فاصله قابل توجه بین قوزک‌های پا به هنگام تماس کامل زانوها می‌باشد. قدم برداشتن فرد نیز برای جبران کمبود فاصله میان زانوها، متاثر می‌شوند. گام برداری دگرگون شده فرد نیز خود می‌تواند علائم دیگری به همراه داشته باشد :

تشخیص ژنووالگوم


تشخیص پای ضربدری شامل ارزیابی فیزیکی کامل و مروری بر تاریخچه دارویی بیمار است. متخصص ارتوپدی می‌تواند موقعیت قسمت پایینی پای بیمار، قوزک‌ها و زانوها را مورد مشاهده قرار دهد. وی فاصله قسمت های داخلی مفاصل قوزک را برای بررسی شدت شرایط اندازه گیری می‌کند. همچنین ممکن است دیگر فاکتورها مانند موارد زیر را مورد ارزیابی قرار دهد :

  • قد، وزن و شاخص جرم بدن (BMI)
  • الگوی راه رفتن
  • شکل استخوانی برای قسمت پایینی پا
  • بازه حرکنی قسمت پایینی پا

رایج ترین روش‌های درمان پای ضربدری (ژنووالگوم)


در صورت داشتن سوال در مورد هریک از روش‌های زیر در این قسمت کلیک کنید.

همانطور که می دانید پای ضربدری تاثیر بسیار زیادی بر اعتماد بنفس دارد. اگر فاصله میان قوزک پاهای شما یا کودکتان بیش از  سانتی‌متر باشد باید برای پی بردن به عامل اصلی این مهم، به پزشک مراجعه نمایید. درمان ژنووالگوم تا حد زیادی به عامل و شدت شرایط موجود بستگی دارد. گزینه‌های درمانی معمول می‌تواند یکی از موارد زیر باشد :

دارو               

دارو

دارو درمانی برای فردی دارای ناهنجاری‌های استخوانی مشخص و بخصوص، می‌تواند نقشی مهم و تاثیر بسیاری بر روی نتایج داشته باشد. برای مثال فرد مبتلا به کمبود ویتامین C و نرمی استخوان ناشی از کمبود ویتامین D باید تحت برنامه دارویی مناسبی برای بهینه سازی شکل گیری استخوان و رساندن مواد معدنی به آنها قرار بگیرد. به همین صورت، کودکانی که داری استئوژنرز ایمپرفکتا هستند نیز می‌توانند از درمان با استفاده از بیسفسفونات‌ها برای افزایش تراکم استخوان و کاهش خطر شکستگی آن بهره بجویند.

کاهش وزن                                 

کاهش وزن

اگر فرد دارای اضافه وزن باشد، خود می‌تواند فاکتوری در ایجاد ژنووالگوم باشد. وزن اضافی، فشار بیشتری به پا و زانو وارد آورده که می‌تواند منجر به بدتر شدن پای ضربدری شود. پزشک به افرادی که دارای اضافه وزن هستند، توصیه به کاهش زن از طریق ترکیب تمرین و رژیم غذایی می‌کند.

بریس                           

بریس

بریس‌های زانو با بالا کشیدن زانو به تنظیم دوباره جهت زانو به موقعیت مناسب کمک می‌نماید. بریس زانوی ضربدری متوسط (سطح شدت متوسط) باید به کفش های بیمار متصل شود تا بتواند زانو را به سمت بالا و در موقعیت مناسبش قرار دهد. بریس های زانوی ضربدری معمولا می‌توانند کمک کنند اما در حالتی که فرد در سن خاصی باشند و رشد استخوان آنها متوقف شده باشد، نمی توانند به کلی این عارضه را بهبود بخشند.

فیزیوتراپی                                      

فیزیوتراپی

فیزیوتراپی می‌تواند تفاوتی در توانایی فرد در داشتن یک سبک زندگی فعال و سالم کمک کند. فیزیوتراپی برای بسیاری از افراد بسیار بیمار، معلول و مسن، کلید بازیابی توان و حفظ عملکرد فیزیکی است که امکان زندگی تنها را برای آنها فراهم خواهد نمود. اصلاح پای ضربدری توسط فیزیوتراپی به سرعت رخ داده و نتایج خوبی نیز به همراه دارد. فیزیوتراپی یکی از راه های موفق در کنار زدن محدودیت‌ها برای دستیابی به عملکرد آزادنه و موفق است. از مزایای فیزیوتراپی می‌توان به کاهش درد، بهبود حرکت مفاصل، افزایش قدرت و هماهنگی و بهبود عملکرد اعصاب حرکتی اشاره نمود. هر کسی می‌تواند از فیزیوتراپی بهره بجوید، حال می‌خواهد فردی با بیماری مزمن باشد و یا ورزشکاری که در حال بهبود صدمه و آسیب ناشی از بازی هاکی آخر هفته باشد. فیزیوتراپی استقلال شما را افزوده و به شما آزادی خواهد تا تا در خانه، محل کار و یا زمان های فراغت به کارهای خود رسیدگی نمایید. فیزیوتراپی همچنین بازه‌ای از خدمات تخصصی را به بیماران مبتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی، افراد دارای جراحی، صدمات ورزشی یا ناشی از محل کار، افراد دارای قطع اندام، مفاصل متورم (دارای آرتروز)، سکته، صدمات مغزی، صدمات عصبی یا نخاعی، سرطان و نیازهای پیش یا پس از عمل نیز ارائه می‌دهد.

ماساژ درمانی                                    

ماساژ درمانی

ماساژدرمانی روشی است که بسیاری از پزشکان به منظور تسکین درد مفاصل و عضلات، کاهش تنش و تشویش و کمک به خواب بهتر مورد استفاده قرار می‌دهند. ماساژ یکی از محبوب ترین روش های درمانی جنبی مورد استفاده توسط متخصصین فیزیوتراپ به منظور تنظیم موقعیت زانو به مکان مناسبش به شمار می‌رود. ماساژ همچنین می‌تواند بر ترشح هورمون‌های بخصوصی در بدن مرتبط با فشار خون، اضطراب، ضربان قلب و دیگر نشانه‌های حیاتی و کلیدی تاثیر بگذارد. ماساژ درمانی ایمن بوده و برای افرادی که از مشکل پای ضربدری رنج می‌برند، موثر است.

ماساژ دستی

ماساژ دستی

اگر از ژنووالگوم رنج می‌برید، برای پیدا کردن تسکین، تردید نکنید. درمان دستی می‌تواند جهت قرار گیری مفصل را تصحیح نموده و زانوی شما در موقعیت مناسب خود قرار دهد. جابجایی مفصل (مفاصل) متاثر شده به بهبود روند درمانی و تسکین درد کمک خواهد نمود. تکنیک هایی مانند ماساژ و دستکاری بافت های نرم، مولفه‌های اصلی در حصول اطمینان از یک بهبودی کامل در پا می‌باشد.

جراحی                       

جراحی

به ندرت جراحی‌های ترمیمی برای درمان موارد شدید پاهای ضربدری به کار گرفته می‌شود. معمولا تنها برای مواردی که فاصله میان قوزک‌های پاهای کودک بیش از 10 سانتی‌متر (4 اینچ)باشد و قسمت پایینی پاهایشان به شدت دارای انحنا باشند – که منجر به درد زانو و مشکل در راه رفتن می‌شود – توصیه می‌شود. در موارد شدید هر کدام از درمان‌های جراحی زیر ممکن است برای بیمار توصیه شود.

استئوتومی (برش‌ استخوان‌ و جدا كردن‌ و خارج‌ كردن‌ قسمتي‌ از استخوان‌)

استئوتومی

این عمل شامل دستکاری استخوان زانو برای برگرداندن مفصل زانو به موقعیت عادی‌اش می‌باشد. این رویه همچنین به توزیع وزن در زانو نیز کمک خواهد نمود.

جراحی رشد هدایت شده                                    

جراحی رشد هدایت شده

این جراحی، رشد استخوان زانو را آهسته می‌کند. جراحی رشد هدایت شده معمولا برای کودکانی که در مرحله رشد هستند توصیه می‌شود.

تمرینات و حرکات ورزشی برای اصلاح دفورمیتی مفصل زانو

معمولا زانوی ضربدری در اثر ضعف در عضله دور کننده که در قسمت خارجی ران‌ها و باسن قرار دارد، رخ می‌دهد. می‌توان آنها را با تمارین خاصی که در زیر آورده شده اند، ترمیم نمود :

پرس زانو

پرس زانو

به منظور انجام این تمرین، باید بر روی صندلی یا زمین بنشینید.

  • یک پا را صاف در مقابل خود قرار دهید.
  • یک حوله را که به شکل غلتک در آمده را در زیر زانوی خود قرار دهید.
  • عضله چهارسر را منقبض نموده و صاف کنید و پشت زانو را به حوله بفشارید.
  • این موقعیت را برای حدودا 3 ثانیه حفظ کنید و به آرامی آن را ول کنید.
  • این حرکت را 9 یا 10 بار تکرار کنید و سپس پا را عوض کنید.

بالا آوردن صاف پا

بالا آوردن صاف پا

پیش از اجرای این تمرین، بهتر است که با حرکات ایروبیک ملایم، مانند دوچرخه زدن یا پیاده روی بدنتان را به مدت 5 دقیقه گرم کنید. وقتی که بدنتان گرم شد، می‌توانید به پشت روی زمین دراز کشیده و آرام باشید.

  • یک پا را به موازات زمین به صورت کشیده نگه دارید و دیگر زانو را خم کنید و کف پا را بر روی سطح زمین قرار دهید.
  • کلیه عضلات در پای صافتان را منقبض نموده و سپس آن را یک فوت از سطح زمین بالا بیاورید.
  • این موقعیت را برای 5 ثانیه حفظ کنید.
  • از صاف بودن پشت و ستون فقرات اطمینان حاصل نموده و از خم کردن آن بپرهیزید.
  • می توانید این حرکت را حداقل دو بار روی هر سمت تکرار نمایید.

این تمرین روی عضلات چهارسر که در جلوی ران قرار می‌گیرند و از مفصل زانو محافظت می‌نماید، عمل می‌کند.

چرخش همسترینگ

چرخش همسترینگ

در حالیکه پشت صندلی را گرفته اید :

  • وزن خود را بر روی یکی از پاهایتان منتقل کنید و سپس پای دیگرتان را به پشت خم کنید، به شکلی که تنها انگشتانتان بر روی زمین باشد.
  • همسترینگ را کش بیاورید تا پاشنه را به سوی باشن بالا بکشید.
  • این موقعیت را برای 5 ثانیه حفظ کنید و سپس به آرامی پای خود را پایین بیاورید.
  • این تمرین را 8 یا 9 بار تکرار نمایید و سپس پا را عوض کنید.

همیشه حرکات را به صورت کنترل شده انجام دهید تا تنها از عضله همسترینگ به جای لنگر دادن برای بالا آوردن پایتان استفاده نمایید.

ابداکشن خوابیده

ابداکشن خوابیده

این تمرین به سورت درازکش به کنار انجام می‌شود:

  • به سمت چپ خود دراز بکشید، در حالی که یکی از پاها روی دیگری قرار می‌گیرد.
  • در یک حرکت نرم و با سرعت پایین، پای راست را تا زاویه 45 درجه بالا آورده و برای مدت کوتاهی آن را نگه دارید و سپس پایین بیاورید.
  • این حرکت را 10 تا 12 مرتبه تکرار نموده و سپس جهت را عوض کنید.

می توانید دمبلی را به هنگام بالا آوردن پا در کنار بدن یا باسن خود برای مقاومت بیشتر نگه دارید.

 

"کپی فقط با ذکر منبع و لینک بلامانع است."