نرمی کشکک زانو(کندرومالاسی) دوندگان در اثر حرکت غیرطبیعی غضروف

نرمی کشکک زانو (کندرومالاسی کشکک زانو) که به نام "زانوی دوندگان" نیز شناخته می‌شود، عبارت است از فرسودگی و ساییدگی غضروف پشت کشکک زانو که از حرکت غیرعادی کشکک زانو ناشی می‌شود. علائم این عارضه شامل ورم و التهاب زانو و درد شدیدی که از بالای کشکک زانو کشیده می‌شود. بعد از نشستن طولانی‌مدت، ممکن است زانو گرفته و خشک شود و هنگام بالا و پایین شدن از پله‌ها، درد زانو شدیدتر خواهد شد.

نرمی و ساییدگی کشکک زانو می‌تواند به خاطر صدمه به‌زانو (ضربه یا کار کردن بیش‌ازحد زانو)، حرکت غیر نرمال کشکک زانو، بدفرمی کف پا (صافی کف پا، قوس زیاد کف پا)، ناپایداری قوزک پا، اختلاف طول پاها، نامتوازن بودن عضله و وضعیت قرارگیری مفصل زانو (زانوی ضربدری، زانوی پرانتزی) باشد. هرکسی ممکن است دچار این عارضه شود، گرچه این مشکل در بین ورزشکاران، نوجوانان، زنان و افرادی که از مشکلات بیومکانیکی و نامتقارنی اندام‌ها رنج می‌برند، شایع‌تر است.

پزشک متخصص، نرمی کشکک زانو را بر اساس علائم بیمار و معاینات فیزیکی تشخیص می‌دهد و برای تقویت عضلات چهار سر که مفصل زانو را صاف یا کشیده می‌کنند، تمرینات ورزشی توصیه کند

درمان‌های کوتاه‌مدتی مانند استفاده منظم از یخ و التراسوندتراپی/لیزر درمانی، پی ار پی و تزریق‌های ژلی داخل مفصلی می‌توانند به کاهش درد و ناراحتی ناشی از این عارضه کمک کنند، اگرچه برای جلوگیری از بروز مشکلات دیگری در آینده، به درمان‌های دیگری نیاز است. فیزیوتراپی و برنامه‌ی تمرینات کششی و استقامتی (خصوصاً روی عضلات چهار سر) نیز تجویز می‌شوند. اگر علت بروز این مشکل یک نقص بیومکانیکی (زیستی- حرکتی) باشد، متخصص ارتوپد ارتزها و کفش‌های طبی مناسبی را برای شما تجویز خواهد کرد. همچنین تمرینات ورزشی روزانه‌ی بیمار باید موردبررسی قرار بگیرند و در صورت نیاز، تغییراتی در آن‌ها ایجاد شود، ورزش‌هایی مانند دویدن روی تپه، پیست انحنادار دوچرخه‌سواری و استفاده از سطوح ناهموار در حین ورزش می‌توانند از علل بروز این مشکلات باشند.

دکتر روشندل، متخصص ارتوپد، با کمک جدیدترین روش‌های غیر جراحی آماده ارائه خدمات برای درمان و توان‌بخشی انواع بیماری‌های اسکلتی عضلانی ازجمله نرمی کشکک زانو می‌باشد. برای دریافت اطلاعات بیشتر یا رزرو نوبت می‌توانید با شماره‌های 02166595897 و 02166595896  تماس حاصل فرمایید.

مراحل پیشرفت بیماری


این آسیب شامل چهار مرحله یا درجه می‌شود:

  • درجه 1: ورم و نرم شدن غضروف زیر کشکک زانو
  • درجه 2: ترک خوردن یا تغییر شکل سطح غضروف
  • درجه‌ی 3: تغییر شکل لایه‌های عمیق‌تر غضروف
  • درجه 4: درگیر شدن استخوان زیر غضروف

علت بیماری کندرومالاسی چیست؟


اگرچه علت بروز بسیاری از موارد کندرومالاسی یا نرمی کشکک زانو ناشناخته است، اما تصور می‌رود که اکثر آن‌ها از صدمات مکرر و با شدت کم ناشی می‌شوند. از طرف دیگر، بسیاری عوامل زمینه‌ساز وجود دارند که می‌تواند محرکی برای بروز این مشکل باشند، عواملی مانند تغییراتی در فرم زانوها، صدمات و ضربه‌های مکرر با شدت متوسط یا زیاد، ناهنجاری‌های مفصلی که منجر به عدم مطابقت بین کشکک و فمور (استخوان ران) می‌شوند، ضربه‌ی مستقیم یا بیماری‌های روماتیسمی یا خود ایمنی شدید مانند روماتوئید آرتریت (روماتیسم مفصلی)، چاقی مفرط و بیماری‌های متابولیکی، عفونت‌ها یا عوارض بعد از تصادفات.

چه نشانه‌هایی به تشخیص این بیماری کمک می‌کند؟


تشخیص نرمی کشکک زانو از طریق سابقه‌ی و علائم بالینی و تصویربرداری‌های داخلی انجام می‌گیرد.

بیمار معمولاً دچار دردی در قسمت جلویی زانو می‌شود که گاهی اوقات به قسمت خالی پشت زانو کشیده می‌شود، هنگام خم کردن و کشیدن زانوی او صدا می‌دهد، سوزش، احساس فشار یا ورم یا گاهی مواردی از ناپایداری و بی‌ثباتی خصوصاً در هنگام بالا و پایین رفتن از پله‌ها یا بعد از نشستن طولانی‌مدت با پاهای جمع شده و در هنگام راه رفتن از دیگر علائم این مشکل می‌باشند.

برای تائید این تشخیص یا برای رد کردن علل دیگر زانودرد، می‌توان از روش‌های رزونانس مغناطیسی هسته‌ای (ام ار ای)، عکس‌برداری رادیولوژی و سی‌تی‌اسکن یا اسکن دینامیک برای مشاهده‌ی ناهنجاری و بدفرمی کشکک (این موارد انواع شدیدتر یا خفیف‌تری از بدفرمی یا دیسپلازیا هستند) استفاده کرد. همه‌ی این عوامل باعث می‌شوند تا تکیه‌گاه خوبی در بین دو استخوان ایجاد نشود و درنتیجه کشکک به‌راحتی ساییده و فرسوده می‌شود (مانند ماشینی که قطعات آن در حین ساخت کاملاً به‌موازات یکدیگر قرار نگرفته‌اند و درنتیجه چرخهای آن سریع‌تر فرسوده می‌شوند).

بهترین راه برای درمان نرمی غضروف زانو چیست؟


هیچ درمان قطعی وجود ندارد که ساییدگی و نرمی کشکک زانو را متوقف کند. بسته به درجه و محدودیت بیمار، می‌توان از روش‌های فیزیوتراپی یا ورزش، داروهایی برای محافظت و تقویت غضروف، فاکتورهای رشد یا اسیدهیالورونیک استفاده کرد.

درمان اولیه

پس از تشخیص کندرومالاسی توسط پزشک می‌توان با کمک روش‌های زیر تا حدی درد ناشی از این عارضه را کاهش داد و پس‌ازآن برای درمان اصلی از پزشک متخصص کمک گرفت:

  • محافظت، استراحت، استفاده از یخ، باندهای کشی، بالا نگه‌داشتن پا. این موارد به کاهش درد و ورم کمک می‌کنند و می‌توانند بهبودی از این عارضه را تسریع کنند.
  • دفعات و مدت دوندگی‌تان را کمتر کنید و بجای آن به شنا یا دوچرخه‌سواری بپردازید. اگر قصد دویدن دارید، حتماً کفش‌های مناسبی داشته باشید که دارای بالشت مناسب روی کفش باشند و از سطوح سخت و سفت دوری‌کنید.
  • از یخ استفاده کنید و برای کمک به کاهش درد و ورم، قبل و بعد از هر فعالیتی از آن استفاده کنید.
  • زانویتان را مرتباً ماساژ بدهید، این کار بهترین درمان برای درد مفصل زانو می‌باشد.

تغذیه برای درمان نرمی کشکک

مواد غذایی مناسب برای افرادی که دچار این بیماری هستند عبارت است از:

  • به نظر می‌آید که مفیدترین میوه‌ها برای زانو آن‌هایی هستند که سرشار از ویتامین C می‌باشند، مانند کیوی، پرتقال، انبه، گریپ‌فروت و غیره. ویتامین C موجود در این میوه‌ها از مفصل زانو و ساختارهای نگه‌دارنده‌ی آن محافظت می‌کند.
  • اسیدهای چرب امگا-3 که در ماهی یافت می‌شود، نه‌تنها راه مواد شیمیایی را که منجر به بروز التهاب در بیماری آرتروز مفصلی می‌شود، بلکه همچنین پروتئین‌هایی را که باعث ساییدگی و فرسایش غضروف زانو می‌شوند، مسدود می‌کنند؛ بنابراین در هفته دو وعده ماهی روغن‌دار (مانند سالمون یا ماهی اسقومری) مصرف کنید.
  • یک رژیم غذایی مغذی با کلسیم و ویتامین D کافی که به جذب کلسیم در بدنتان کمک می‌کند، داشته باشید. کلسیم در محصولات لبنی مانند شیر، پنیر و ماست سبزی‌ها برگ‌دار و دارای برگ تیره مانند کلم بروکلی و غذاهای دیگر یافت می‌شود.

غذاهایی که باید از آن‌ها اجتناب کرد عبارت‌اند از:

  • غذاهای تصفیه و فراوری‌شده
  • کاهش مصرف محصولات قند دار و شکر
  • اجتناب از غذاهایی پرچرب مانند غذاهای سرخ‌شده، گوشت قرمز، شیرینی‌ها و دسرها
  • کاهش مصرف نمک

دارودرمانی

داروهای تقویت‌کننده‌ی غضروف و کشکک زانو، بیشترین شواهد علمی را برای محافظت طولانی‌مدت از کشکک زانو دارند. مواد دیگری مانند کلاژن، منیزیم، هیالورونیک و غیره ممکن است مفید باشند اما شواهد علمی کافی برای تأثیر آن‌ها وجود ندارد.

فیزیوتراپی

در موارد کندرومالاسی یا نرمی کشکک زانو، هدف از درمان‌های فیزیوتراپی کاهش درد و تقویت عضلات چهار سر می‌باشد. بدون شک، یک دونده یا ورزشکاری که باید به خاطر فعالیت خود بدود ممکن است مجبور شود گام‌های خود را تغییر دهد و از انجام برخی تمرینات خودداری کند، البته این کارها بهتر از هرگز ندویدن است. انجام برخی تمرینات و تغییر برخی از آن‌ها یا ترکیب با برخی حرکات کم فشارتر برای مفاصل می‌تواند مؤثر باشد.

متخصصان و بیماران استفاده‌های متنوعی از طب فیزیکی، تحریک الکتریکی و درمان‌های مؤثر دیگر می‌کنند و میزان موفقیت در هر یک با دیگری کاملاً متفاوت می‌باشد.

پی آر پی

پلاسمای غنی‌شده با پلاکت‌های خون (PRP) حاوی فاکتورهای رشد است و گاهی اوقات حاوی سلول‌های بنیادی بیشتری برای کمک به احساس گرفتگی، صدا دادن، درد و حرکات بیمار می‌باشد.

در این روش، مقدار اندکی خو از بیمار گرفته می‌شود و سپس پلاکت‌های آن را تفکیک و آن‌ها را مستقیماً به ناحیه‌ی آسیب‌دیده در بدن بیمار تزریق می‌کنند که در آنجا این پلاکت‌ها، واکنش بهبودی طبیعی بدن را تقویت خواهند کرد. سه تزریق همراه با یک برنامه‌ی فیزیوتراپی با متمرکز بر حرکت بافت نرم تأثیر بیشتری خواهد داشت.

تزریق پی آر پی برای تحریک آزادسازی سلول‌های بنیادی از دیواره‌ی رگ‌ها و ترمیم بهتر بافت‌ها مفید و مؤثر است. همچنین محققان و کارشناسان این زمینه در حال کار بروی افزودن مستقیم سلول‌های بنیادی به روش‌های بازسازی و احیای غضروف‌ها هستند.

 تزریق ژل در زانو

در برخی موارد که درمان‌های دیگر تأثیری روی غضروف ندارند، تزریق ژل اسید هیالورونیک می‌تواند به بهبود بیماری کمک کند. این ژل‌ها فاصله‌ی بین سطوح مفصل را روان و به تقویت پوشش غضروف کشکک زانو کمک می‌کنند. اسید هیالورونیک به ماده‌ای شباهت دارد که به‌طور طبعی در مفاصل موجود می‌باشد. این ماده مانند روان کننده و ضربه‌گیری (جذب‌کننده‌ی شوک) در مفاصل عمل می‌کند و به مفصل کمک می‌کند تا بهتر کار کند.

این تزریق باید توسط یک پزشک متخصص یا تحت نظارت مستقیم او انجام گردد. این دارو به‌صورت یک آمپول در مفصل زانویتان تزریق می‌شود. برای از بین بردن درد زانو ممکن است به بیش از یک تزریق نیاز باشد. این تزریق‌ها را به‌صورت یک هفته در میان و در سه یا چهار تزریق دریافت خواهید کرد.

اولتراسوند

در تکنیک اولتراسوند، از امواج صوتی فرکانس بالا (نه در دامنه‌ای که بتوانیم آن را بشنویم) برای تحریک بافت‌های عمیق در بدن استفاده می‌شود. با قرار دادن دسته‌ی دستگاه روی بدن و حرکت دادن آن، بافت‌های عمیق از طریق لرزش امواج صوتی تحریک می‌شوند. این امر باعث گرم شدن و افزایش جریان خون به این بافت‌ها می‌شود.

لیزر درمانی

درمان‌های کوتاه‌مدت لیزر تراپی می‌توانند به کاهش درد و ناراحتی کمک کنند، اگرچه برای جلوگیری از بروی مشکلات بیشتر، به درمان‌های دیگری نیاز است. در لیزر درمانی کم‌توان از نور قرمز و تقریباً مادون‌قرمز بروی اندام‌های آسیب‌دیده یا زخم‌ها استفاده می‌شود که به بهبود بافت‌های نرم و کاهش دردهای حاد و مزمن کمک خواهد کرد. در لیزر درمانی از انرژی نور برای واردکردن انرژی نوری تحریک‌کننده‌ی زیستی ر به سلول‌های بدن وارد استفاده می‌شود، بدون آنکه آسیب یا صدمه‌ای به آن‌ها وارد کند. این روش درمانی بسیار دقیق است و درمانی ایمن و مؤثر برای طیف گسترده‌ای از مشکلات و بیماری‌ها می‌باشد. براثر افزایش سطوح انرژی، سلول‌ها می‌توانند عملکرد مؤثرتری در متعادل‌سازی مؤلفه‌های سلولی داشته باشند، بنابراین سلول‌ها می‌تواند به‌خوبی کار کنند و توانایی بهبودی بدن را ارتقا ببخشند. درنتیجه، بدن شما قادر خواهد شد تا خود را در مدت‌زمان کوتاه‌تری بهبود ببخشد.

برخی از تأثیرات منحصربه‌فردی که لیزر درمانی در فرایند بهبودی بدن دارد، عبارت‌اند از:

  • افزایش متابولیسم بدن
  • بهبود جریان خون موضعی
  • رشد کلاژن و بافت عضله‌ای
  • کاهش درد مزمن و حاد
  • کاهش التهاب و تورم موضعی
  • تحریک بهبودی جراحات و ترمیم بافت
  • تحریک سیستم ایمنی بدن
  • تحریک عملکرد عصبی

ورزش

تقویت عضلات قدامی (جلویی) ران، یعنی عضلات چهار سر و عضلات اطراف کشکک زانو (VMO) کمک می‌کند تا کشکک در جای مناسب خود باقی بماند.

تمریناتی که فشار کمری به زان وارد می‌کنند، مانند شنا کردن، دوچرخه‌سواری یا استفاده از دستگاه اسکی فضایی (الپتیکال) می‌توان مؤثر باشند. چند ورزش که پزشک متخصص شما ممکن است به‌عنوان بخشی از برنامه‌ی فیزیوتراپی‌تان توصیه کند عبارت‌اند از:

  • کشش نوار IT
  • کشش همسترینگ
  • کشش عضلات ران (Hip abductor)
  • بلند کردن پا در حالت صاف و مستقیم

یوگا

یک تمرین کم‌فشار مانند یوگا می‌تواند، با کشش‌های گوناگون، به تقویت زانوهایتان، بهبود انعطاف‌پذیری و آزادسازی فشار روی زانوها کمک کند. برخی از تمرینات و حرکات یوگا برای کندرومالاسی عبارت‌اند از:

  • Janu-Sirsasana (حالت خم کردن سر به زانوها)
  • Gomukhasana (وضعیت صورت گاو)
  • Ardha Matsyendrasana (حرکت پیچش نیمی از کمر)
  • همه‌ی حرکات ایستاده مانند Tadasana (وضعیت کوه)، Trikonasana(وضعیت مثلث)، Vriksasana(وضعیت درخت)

جراحی

درمان جراحی، آخرین نوع درمان برای نجات بیمارانی است که درمان‌های غیر جراحی دیگر تأثیر روی آن‌ها نداشته است. این عمل را می‌توان با یک آرتروسکوپ (جراحی از راه یک سوراخ) انجام داد. هدف از این عمل، صاف کردن سطوح زبرشده در پشت کشکک زانو می‌باشد. د برخی موارد که نقایص بزرگ‌تری در غضروف ایجادشده است، ایجاد چند سوراخ در استخوان می‌تواند به رشد مجدد غضروف کمک کند. امروزه در برخی از موارد برگزیده، این روش درمان را با درمان سلول‌های بنیادی انجام می‌دهیم.

آینده‌ی این بیماری چگونه خواهد بود؟


آینده‌ی این بیماری خوش‌بینانه است. میزان شدت علائم ممکن است گاه‌به‌گاه تغییر کند و بیمار در بعضی روزها خوب و در بعضی روزها وضعیت بدی دارد. حفظ وزن ایدئال بدن همراه با ورزش‌هایی برای تقویت عضلات زانو، نقشی کلیدی در بهبودی فرد خواهد داشت. مصرف مکمل‌های غذایی هیچ عوارضی نخواهد داشت و می‌توان بدون هیچ درنگی از آن‌ها استفاده کرد.