فیزیوتراپی بعد از عمل تعویض مفصل زانو و نحوه مراقبت از مفصل جدید

فیزیوتراپی بعد از عمل تعویض مفصل زانو

اجزای یک زانوی سالم از قبیل استخوان، غضروف، رباط، مینیسک با یکدیگر تعامل دارند و به حفظ قدرت و پایداری مفصل زانو کمک می‌کنند. در صورتی که مفصل زانو دچار آسیب دیدگی شود بیمار موارد زیر را تجربه خواهد کرد:

  • درد شدید و مزمن
  • ضعف عضلات مجاور
  • کاهش عملکرد زانو و محدود شدن دامنه حرکات آن

 در صورتی که روش‌های درمانی غیر جراحی نتوانند به تسکین درد بیمار کمک کنند پزشک عمل جراحی تعویض مفصل را پیشنهاد خواهد کرد. در صورتی که آرتروز پیشرفت کرده و غضروف زانو به شدت از بین رفته است، بیمار به یک روش درمانی موثر برای تسکین درد حاصل از تماس استخوان‌های زانو نیاز دارد. جراحی تعویض مفصل زانو یک روش ایمن و موثر برای تسکین درد است. این فرآیند امکان اصلاح ناهنجاری زانو و بهبود دامنه حرکات و عملکرد آن را فراهم می‌کند پزشک در این روش از پروتز که شامل ایمپلنت فلزی و فضا دهنده برای جذب ضربه است استفاده می‌کند و آن را جایگزین مفصل زانو می‌نماید و امکان حرکت راحت و بدون درد زانو را فراهم خواهد کرد. یکی از بزرگترین مزایای حاصل از این نوع جراحی این است که دوران بهبود در عمل تعویض مفصل زانو نسبتاً کوتاه است البته این مسئله به وضعیت بیمار نیز بستگی دارد.

تمرینات ورزشی سبک می‌توانند به بهبود دامنه حرکات زانو، پیشگیری از مشکلات مربوط به گردش خون، و تقویت عضلات پس از جراحی تعویض مفصل کمک کنند. پزشک پس از عمل جراحی برنامه ورزشی جامعی را در اختیار شما قرار می‌دهد. باید به خاطر داشته باشید که شرکت در برنامه فیزیوتراپی اهمیت زیادی در موفقیت جراحی و دوران بهبود دارد. بنابراین باید در دوران بهبود و توانبخشی پس از عمل نقش فعالی داشته باشید. سرعت بهبودی و توانایی مجدد برای انجام امور روزمره و عوامل متعددی بستگی دارد که عبارتند از:

  • سن شما
  • وضعیت سلامت عمومی
  • قدرت عضلات
  • وضعیت سایر مفاصل بدن

دکتر حمید روشندل متخصص ارتوپد، با کمک انواع روش‌های فیزیوتراپی و ورزش درمانی به توانبخشی بیماران بعد از عمل جراحی تعویض مفصل زانو کمک می‌کنند. برای دریافت اطلاعات بیشتر یا رزرو نوبت می‌توانید با شماره‌های 02166595897 و 02166595896   تماس حاصل نمایید.

اهمیت ورزش بعد از عمل تعویض مفصل زانو


اهمیت-ورزش-بعد-از-عمل-تعویض-زانو

پزشک پس از جراحی مفصل زانو تمرینات ورزشی خاصی را به بیمار معرفی می‌کند که به بهبود وضعیت کمک می‌نماید و از بیمار می‌خواهد از شرکت در تمرینات ورزشی تماسی خودداری کند زیرا این تمرینات باعث ضعیف شدن اجزای مفصل زانو می‌شوند. بیمار می‌تواند بر اساس شرایط و وضعیت بدن خود قبل از عمل جراحی، در ورزش‌های تفریحی مانند گلف، تنیس و اسکی شرکت کند. ورزش کردن با عضلات اصلی اطراف زانو قبل و بعد از تعویض مفصل اهمیت بسیار زیادی دارد. پزشک تمرینات ورزشی مخصوصی را به بیمار یاد می‌دهد که با هدف کشش، تقویت، و ثابت کردن ساختارهای محافظ زانو طراحی شده‌اند. پزشک از بیمار می‌خواهد به طور منظم ورزش کند به عنوان مثال از او می‌خواهد روزی ده بار و هر بار حدود ۶ تا ۸ دقیقه ورزش نماید. ایجاد تعادل بین زمان ورزش و استراحت کردن اهمیت زیادی دارد تا از فشار بیش از حد از آن اجتناب شود.

 روند بهبودی بعد از عمل تعویض مفصل زانو


 مراحل ریکاوری پس از عمل جراحی تعویض مفصل زانو شامل فیزیوتراپی بعد از جراحی زانو و ورزش درمانی است عبارتند از:

  • ویزیت بیمار پس از مرخص شدن از بیمارستان، تعویض باند و پانسمان زانو، مرور برنامه ورزش در منزل
  • قرار دادن پا بالاتر از سطح بدن، قرار دادن کمپرس یخ روی پا، مراقبت از میزان تورم زانو، استفاده از ماساژ درمانی، انجام اقدامات مراقبتی

درمان دستی

 درمان بافت نرم زانو و تکان دادن آرام پا، ساختار عضلات خلفی، کشکک، و محل برش‌ها از کوتاه شدگی عضلات و خمیدگی کشکک جلوگیری می‌کند.

ورزش کردن

  • تمرینات ورزشی مخصوص تعویض مفصل زانو شامل تمرینات عضلات چهار سر ران، تمرینات مخصوص بازآموزی نحوه راه رفتن، تمرینات مخصوص عضله سرینی، و حفظ تعادل
  • تمرینات ورزشی مخصوص بلند کردن پا برای ایستادن و نشستن در حالت صحیح
  • تمرینات ورزشی مخصوص بهبود دامنه حرکات زانو
  • تمرینات ورزشی مخصوص دوچرخه زدن و تمرینات قسمت فوقانی بدن

هدف از انجام این تمرینات ورزشی

  • کاهش درد و تورم
  • بهبود دامنه حرکات زانو و باز کردن آن تا زاویه ۹۰ درجه

 بیمار باید دو هفته پس از جراحی برای کشیدن بخیه و چکاپ به پزشک مراجعه کند.

درمان دستی

درمان بافت نرم زانو و تکان دادن آرام پا، ساختار عضلات خلفی، کشکک و محل برش‌ها  کوتاه شدگی عضلات و خمیدگی کشکک جلوگیری می‌کد بنابراین باید این روند را ادامه داد.

ورزش کردن

  • ادامه دادن برنامه ورزش در منزل، بهبود دامنه حرکات چرخشی زانو، بازآموزی نحوه راه رفتن، درمان بافت نرم، و تمرینات مخصوص تعادل
  • انجام دادن تمرینات ورزشی عملکردی هماهنگ مانند نشست و برخاست، کشیدن عضلات همسترینگ، تمرینات مخصوص عضلات سرینی/ران، و تمرینات ورزشی مخصوص پایداری و استقامت
  • انجام دادن تمرینات ایروبیک

هدف از انجام این تمرینات ورزشی

  • کاهش درد و تورم
  • بهبود دامنه حرکات زانو و باز کردن آن تا زاویه ۱۰۰ درجه

بیمار باید ۴ هفته پس از جراحی برای چکاپ به پزشک مراجعه کند.

درمان دستی

درمان بافت نرم زانو و تکان دادن آرام پا، ساختار عضلات خلفی، کشکک و محل برش‌ها از کوتاه شدن عضلات جلوگیری می‌کند بنابراین باید این روند را ادامه داد.

ورزش کردن

  • افزایش میزان شدت تمرینات ورزشی عملکردی مانند راه رفتن در خارج از منزل و در صورت امکان ورزش کردن در باشگاه
  • ادامه دادن تمرینات ورزشی تعادل مانند راه رفتن روی پنجه و پاشنه و حفظ تعادل روی یک پا
  • شنا کردن در استخر پس از ترمیم کامل بخیه

هدف از انجام این تمرینات ورزشی

  • راه رفتن بدون لنگی
  • بهبود دامنه حرکات زانو و توانایی باز کردن آن تا زاویه ۱۱۰ درجه

در هفته ۶ تا ۸ روند ورزش ها و اقدامات زیر انجام می شود:

درمان دستی

ادامه دادن ماساژ بافت نرم، تکان دادن مفصل و حرکات تعادلی برای افزایش دامنه حرکات زانو

ورزش کردن

  • اضافه کردن تمرینات ورزشی جانبی مانند بالا آوردن پا، گام برداشتن به اطراف
  • انجام دادن تمرینات ورزشی مخصوص یک پا

هدف از انجام این تمرینات ورزشی

  • راه رفتن بدون لنگی
  • بهبود دامنه حرکات زانو و باز کردن آن تا زاویه ۱۵۰ درجه

این هفته ۸ تا ۱۲ بیمار باید روند زیر را طی کند:

درمان دستی

ادامه دادن ماساژ بافت نرم، تکان دادن مفصل، و حرکات تعادلی برای افزایش دامنه حرکات زانو

ورزش کردن

  • شروع کردن امور روزمره مانند ورزش کردن، انجام کارهای منزل، باغبانی کردن
  • شرکت در تمرینات ورزشی سبک تا پایان هفته ۱۲
  • اجتناب از انجام حرکات چرخشی تا پایان هفته ۱۲
  • شروع برنامه ورزش در باشگاه با رعایت نکات حائز اهمیت

هدف از انجام این تمرینات ورزشی

بهبود دامنه حرکات زانو علیرغم محدودیت های عملکردی

  • آغاز مجدد فعالیت های عملکردی
  • روند انجام این تمرینات باید بر اساس ارزیابی انجام شده در پروسه درمان باشد.

نکات مهم برای ورزش کردن بعد از عمل


 زمان ورزش کردن باید بر اساس ارزیابی حاصل از معاینات بالینی تعیین شود.  بیمار باید برای راه رفتن و جلوگیری از تحمیل وزن بر زانو از عصا و واکر استفاده کنند تا بتوانند به تدریج بهبود یابد و زانوی او تحمل وزنش را داشته باشد.

  • هدف و تمرکز اولیه و کشش کامل و سریع پای جراحی شده است.
  • بیمار باید تا زمان کشیده شدن بخیه‌ها از باز کردن پایش بیش از زاویه ۹۰ درجه خودداری کند.
  • باید درمان دستی مخصوص زانو انجام شود تا همه بخیه‌ها حرکت کافی داشته باشند.
  • تمرینات ورزشی باید بر از سرگیری قدرت عضلات چهار سر ران تمرکز کنند.
  • در برنامه توانبخشی نباید از دستگاه مخصوص کشش پا استفاده کرد.

مراقبت از مفصل تعویض شده پس از جراحی


مراقبت-از-مفصل-تعویض-شده-پس-از-جراحی

زانوی جدید حداکثر تا دو سال پس از جراحی روند بهبود را ادامه می‌دهد و بافت اسکار این ناحیه به خوبی ترمیم می شود و بیمار می‌تواند به خوبی با عضلات خود کار کند. بیمار باید کاملاً از خود مراقبت کنند و به موارد زیر توجه کافی داشته باشد:

خشکی زانو

گاهی اوقات تا چند هفته پس از جراحی بدون هیچ دلیل مشخصی زانو دچار خشکی شدید می‌شود. بیمار باید سعی کنند پای خود را روی پله اول یا دوم قرار دهد و از نرده به عنوان محافظ استفاده نماید و زانوی خود را خم کند. این حالت باید به بهبود حرکت و انعطاف پذیری زانوی کمک نماید. انجام دادن تمرینات ورزشی پیشنهادی پزشک در منزل اهمیت زیادی دارد. در صورتی که خشکی زانو تا ۶ هفته پس از جراحی بهبود نیافت باید به پزشک اطلاع داد. در این حالت پزشک تحت بیهوشی اقدام به دستکاری کردن زانو خواهد کرد.

درد

درد حاصل از کبودی پس از عمل تا دو ماه کاملاً طبیعی است و بیمار تا ۶ هفته پس از جراحی قرص مسکن نیاز دارد تا بتواند در ساعات شب بخوابد. ممکن است درد تا ۶ ماه پس از جراحی نیز ادامه یابد. در صورتی که پس از اتمام ۶ ماه درد تسکین نیافته باشد باید با پزشک مشورت کرد.

تورم

پس از تعویض مفصل، تورم پا و قوزک بسیار شایع خواهد بود ممکن است تا سه ماه پس از عمل ادامه داشته باشد. معمولاً زمانی که بیمار بتواند شروع به راه رفتن کند از میزان تورم قوزک پای او کاسته خواهد شد. تورم زانو تا چند ماه پس از جراحی کاملاً طبیعی است. استفاده از کمپرس یخ روی مفصل می‌تواند به کاهش تورم آن کمک کند اما باید از قرار دادن مستقیم یخ روی پوست خودداری شود زیرا باعث آسیب دیدن پوست خواهد شد. بیمار باید کمپرس یخ را حدود ۲۰ دقیقه روی مفصل قرار دهد. قرار دادن پا بالاتر از سطح بدن یک روش سودمند دیگر برای کاهش تورم است اما بیمار باید پس از یک ساعت، حدود ۵ دقیقه راه برود تا ریسک تشکیل لخته خونی کاهش یابد.

عفونت

بیمار باید در صورت مشاهده عفونت به پزشک خود اطلاع دهد. علائم عفونت عبارتند از:

  • باز شدن زخم و خروج ترشح و چرک
  • قرمزی و احساس گرمای موضعی تحت درمان یا استشمام بوی نامطبوع

بیمار باید از پاهای خود نیز مراقبت کند و وجود هرگونه مشکلی مانند فرو رفتن ناخن درون گوشت را درمان کنند زیرا به این امر می‌تواند باعث بروز عفونت شود.

شروع مجدد امور روزمره

شروع-مجدد-امور-روزمره

معمولاً چند هفته طول می‌کشد تا بیمار بهبود یابد و بتواند مزایای حاصل از محصول جدید را احساس کند. انجام دادن تمرینات ورزشی پیشنهادی به طرز قابل توجهی باعث کوتاه شدن دوران بهبود می شود. از آنجایی که ممکن است در ابتدا انجام دادن تمرینات ورزشی باعث بروز درد شود، بیمار به قرص مسکن نیاز خواهد داشت. به تدریج عضلات بدن بیمار تقویت می‌شود و می‌تواند به راحتی راه برود.

راه رفتن

 پس از عمل جراحی استفاده از عصا و واکر برای راه رفتن اهمیت زیادی دارد زیرا به علت ضعیف شدن عضلات ران احتمال زمین خوردن و آسیب دیدگی مفصل جدید وجود دارد. بیمار باید در هنگام چرخیدن به اطراف از زانوی خود محافظت کند، از چرخاندن زانویش خودداری نماید، از چند گام کوتاه برای چرخیدن استفاده کند. بیمار می‌تواند چند هفته بعد از درمان فقط از یک عصا برای راه رفتن استفاده کند. در صورتی که بیمار ۶ هفته پس از جراحی احساس کنند عضلاتش قوی شده است می‌تواند بدون استفاده از عصا راه برود. در صورتی که فقط بخشی از مفصل زانو تعویض شود روند بهبودی کوتاه خواهد بود و در صورتی که تعویض کامل مفصل صورت بگیرد این روند طولانی می شود. بیمار باید بتواند طی مدت سه هفته پس از جراحی در خارج از منزل راه برود اما باید از کفش مناسب استفاده کند و برای ساخت نگه داشتن پای خود گام‌های بلند بردارد.

بالا و پایین رفتن از پله

بیمار باید برای بالا رفتن از پله ابتدا پای سالم سپس پای دیگرش را روی پله بگذارد و هنگام پایین آمدن از پله ابتدا پای جراحی شده و سپس پای سالم را روی آن قرار دهد.

نشستن و زانو زدن

بیمار باید تا ۶ هفته پس از جراحی از چهار زانو نشستن خودداری کند، و پس از ۳ ماه زمانی که بافت اسکار کاملا ترمیم شد، زانو زدن روی سطح نرم را امتحان نماید. ممکن است این کار باعث ایجاد درد شود اما با بهتر شدن محل بخیه از میزان درد کاسته خواهد شد.

خوابیدن

بیمار پس از جراحی می‌تواند در هر حالتی که احساس راحتی می‌کند بخوابد، اما باید از قرار دادن بالشت زیر زانوی خود اجتناب نماید. اگرچه این کار باعث احساس راحتی می‌شود، عضلات پا را تحت تاثیر قرار داده و باعث بروز اختلال در فرآیند صاف نگه داشتن زانو می‌شود.

انجام امور منزل

بیمار باید بتواند امور منزل از قبیل گردگیری و شستن ظروف را انجام دهد اما باید تا سه ماه پس از جراحی از انجام دادن کارهای سنگین مانند مرتب کردن رختخواب یا جارو کشیدن خودداری کند یا از دیگران کمک بخواهد، تا حد امکان از ایستادن به مدت طولانی اجتناب کند زیرا این کار باعث تورم قوزک پا خواهد شد، بیمار باید سعی کند در حالت نشسته به اتو کردن لباس بپردازد، و تا ۶ هفته پس از جراحی از خم شدن به سمت جلو آیا کشش بدن به سمت بالا خودداری کند.

رانندگی کردن

 بیمار باید زمان پشت فرمان بنشیند که پای بهبود یافته باشد اما بهتر است قبل از هر کاری با پزشک خود مشورت نمایند و نظر او را جویا شود. معمولاً بیمار می‌تواند شش هفته پس از تعویض کامل مفصل مزه هفته پس از تعویض جزئی مفصل زانو شروع به رانندگی کند. در صورتی که مفصل پای چپ تعویض شده باشد بیمار باید بتواند به راحتی رانندگی کند.