علل آب آوردن زانو (انباشت مایع در مفصل) و درمان آن با فیزیوتراپی

افیوژن-زانو

آب آوردن زانو وضعیتی است که معمولا در آن مفصل زانو به دلیل تجمع بیش از اندازه مایعات متورم می‌شود. این وضعیت منجر به تورم و درد در ناحیه زانو  می‌شود. برخی پزشکان به وضعیت آب آورن زانو، افیوژن زانو نیز می‌گویند. این مشکل در بین افراد مسن بسیار شایع است و به دلیل تخریب تدریجی مفصل زانو اتفاق می‌افتد. آب آوردن مفصل زانو به چند دلیل اتفاق می‌افتد. گذشته از درد و ناراحتی که این مشکل ایجاد می‌کند افراد مبتلا باید فورا به دنبال درمان مشکل باشند.

آب آوردن زانو می‌تواند به دلایل مختلفی اتفاق بیافتد. چنانچه فرد پیش از این آسیبی را در زانوی خود تجربه کرده ممکن است این آسیب منجر به آب آوردن زانو شود.

برخی بیماری‌های پزشکی که ممکن است منجر به تجمع آب اطراف زانو شوند شامل تومورها، نقرس، استئوآرتریت،بورسیت، آرتریت روماتوئید و کیست‌ها هستند. شاخص‌ترین علامت آن ورم غیرمعمول است که به دلیل تجمع مایعات ایجاد می‌شود. اگرچه ممکن اساسا این حالت منجر به ناراحتی زیادی نشود ولی فرد ممکن است در حین راه‌رفتن، انتقال وزن روی زانو یا حتی صاف کردن پا احساس درد داشته باشند.

توصیه می‌شود در اسرع وقت با پزشک خود در ارتباط با این مشکل صحبت کنید.

برای کسب اطلاعات بیشتر و یا رزرو نوبت با شماره تلفن های 02166595897 و 02166595896    تماس حاصل فرمایید.

چه چیزی باعث آب آوردن زانو می‌شود؟


علل آب آوردن زانو از ضربه و آسیب تا بیماری‌های زمینه‌ای مختلف متغیر هستند. آسیب ایجاد شده به هر بخش زانو می‌تواند باعث تجمع بیش از حد مایع در زانو شود. بنابراین مشکلاتی چون شکستگی استخوان، آسیب‌های ناشی از استفاده بیش از حد، پارگی رباط و پارگی‌های مینیسک می‌تواند منجر به آب آوردن زانو شود. به جز ضربه، بیماری‌های دیگری مانند تومورها، استئوآرتریت، کیست‌ها، آرتریت روماتوئید، بورسیت و نقرس نیز باعث آب آوردن زانو می‌شوند.

استئوآرتریت

استئوآرتریت یک بیماری مفصلی دژنراتیو است که به دلیل فشار فیزیکی روی استخوان‌ها ایجاد می‌شود.این بیماری معمولا به صورت موضعی است. سایر دلایل بروز این مشکل، می‌تواند تغییر در ریزمحیط غضروف، نقائص متابولیک، مشکلات مادرزادی و غیره باشد. معمولا درد اولین علامتی است که شخص تجربه می‌کند. مشخصه‌های دیگر بیماری خشکی، حساسیت به درد، مفاصل بدشکل شده، صداهای  غژغژ مفصل درگیر یا ورم به دلیل احتباس مایع در مفاصل هستند.

آرتریت روماتوئید

آرتریت روماتوئید  یک شکل التهابی آرتروز است که در آن عملکردهای عادی فرد به دلیل درد و تورم مفصل دچار اختلال می‌شود. معمولا در این بیماری دست‌ها، پاها و زانوها درگیر می‌شوند. در آرتریت روماتوئید مایع در مفصل تجمع پیدا می‌کند. بافت ملتهب و همچنین بافت پوشاننده مفصل مایع اضافی درون خود را تراوش می‌کنند. سایر علائم این بیماری عبارتند از: تب، ضعف عمومی عضلات، خشکی مفصل

نقرس

در این بیماری کریستال‌های اسید اوریک در مفاصل رسوب می‌کنند و باعث ایجاد التهاب و درد می‌شوند. نقرس به دلیل نقص متابولیسمی بدن در سنتز اسید اوریک یا تولید بیش از حد آن در بدن اتفاق می‌افتد. سایر علائم این بیماری عبارتند از مفاصل متورم با درد شدید، گرما و قرمزی محل همچنین بیمار قادر به تحمل هیچ وزنی روی مفصل درگیر نیست.

عفونت‌ها

عفونت‌های باکتریایی، قارچی یا ویروسی در بافت یا مایع مفصلی ممکن است باعث افیوژن شود. عفونت مفصلی زمانی ایجاد می‌شود که ارگانیسم مسئول عفونت پیشین مفصل را از طریق خون آلوده می‌کند. آرتریت عفونی بیماری دیگری است که در آن به دلیل عفونت باکتریایی ورم مفاصل ایجاد می‌شود. افرادی که یک زخم باز دارند یا جراحی مفصل را تجربه کرده‌اند، سابقه استفاده از مواد مخدر به صورت تزریق داخل وریدی را دارند و افراد دچار نقص ایمنی بیشتر در معرض این نوع آرتروز قرار دارند.

آسیب به مفصل

پیچ‌خوردگی‌ها، شکستگی‌ها یا ضربه به مفصل می‌تواند باعث ایجاد افیوژن شود. قسمت‌های درگیر شامل تاندون‌ها، رباط‌ها، غضروف یا عضلات احاطه کننده مفصل است. بیماری دیگری که می‌تواند باعث تورم مفصل شود لیپوهمارتروز  است که یک آسیب ورزشی است. به دنبال ضربه به مفصل  چربی و خون از طریق غضروف آسیب‌دیده مفصل وارد حفره مفصل می‌شود و تورم ایجاد می‌شود.

افیوژن زانو چه علائمی دارد؟


برخی علائم مشخص در افیوژن زانو وجود دارند که در صورت بروز فورا  باید زانوی آب آورده درمان شود. درد شدید، پف‌کردگی، ورم و خشکی برخی از شایعترین علائم افیوژن زانو هستند. عقیده بر این است که درد ایجاد شده یک وضعیت غیرقابل تحمل است اما می‌توان آن را  با استراحت کافی ساکت کرد. ورم و پف‌کردگی معمولا در امتداد بخش استخوانی زانو مشاهده می‌شوند. علائم بروز کرده حرکت فرد را دچار اختلال می‌کنند. به جز پیاده‌روی، فرد در خم و راست کردن زانو هم مشکل دارد. در مواردی که این بیماری بوسیله یک صدمه ایجاد شده است در محل کبودی نیز مشاهده می‌شود. اگر درد آنقدر شدید است که تحمل هر وزنی روی آن مشکل است در اسرع وقت با پزشک ملاقات کنید و تحت درمان قرار بگیرید.

تشخیص


هیچ رویکرد مشخصی برای درمان افیوژن زانو وجود ندارد. انتخاب نوع درمان افیوژن زانو توسط پزشک بستگی به تشخیص نوع بیماری دارد.

آزمایشات

ابتدا باید برای تشخیص افیوژن زانو عکسبرداری اشعه ایکس انجام دهید. پزشک ممکن است برای تشخیص علت زمینه‌ای تست اولتراسوند درخواست کند. به‌علاوه اولتراسوند در عمل آسپیراسیون مفصل که به منظور تخلیه مفصل انجام می‌شود نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

پزشکان چطور زانوهای متورم را درمان می‌کنند؟


درمان آب آوردن زانو بستگی زیادی به علت زمینه‌ای دارد. ولی پزشکان به احتمال زیاد داروهای خاصی مانند مسکن‌ها، آنتی بیوتیک‌ها  و کورتیکواستروئیدها را برای درمان زانوی متورم تجویز می‌کنند. نظارت دقیق پزشک بر روند درمان در دوره درمانی بسیار اهمیت دارد.

  • از کلیه فعالیت‌های شدید که منجر به ایجاد فشار روی زانو می‌شوند اجتناب کنید.
  • برای تسکین درد هر چند ساعت  یکبار در حالیکه پاهای خود را به کمک یک بالش در زیر آنها بالا برده‌اید یک کیسه یخ را به مدت 20-15 دقیقه در محل قرار دهید.
  • بهتر است پاهای خود را در سطحی بالاتر از بدن قرار دهید زیرا در این صورت آب جمع شده در مفصل زانو از محل مفصل خارج شده، وارد سیستم گردش خون می‌شود و از طریق کلیه‌ها دفع می‌شود.
  • با انجام تعدادی از ورزش‌های پایه هماهنگ‌کردن عضله برای ایجاد هماهنگی در عضلات ران و زانو‌ها،  زانو را تقویت کرده و احتمال احتباس آب را کاهش دهید.

دارو

دارو

استفاده از کیسه آب گرم یا کیسه یخ همزمان با این داروها به میزان قابل توجهی درد را در مفصل متورم کاهش می‌دهد. معمولا داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی(NSAIDs)برای درمان مواردی از افیوژن زانو که به دلیل ضربه یا استئوآرتریت به وجود آمده‌اند به کار می‌رود.

داروهای استروئیدی و تزریق

داروهای-استروئیدی

داروهای استروئیدی نیز ممکن است برای کاهش درد و ورم مفاصل مورد استفاده قرار گیرند. اگرچه این داروها به صورت خوراکی مصرف می‌شوند داروهای ضدالتهابی مانند استروئیدها ممکن است به صورت تزریق در محل مفصل مورد استفاده قرار گیرند. با این تزریق درد و ورم مفصل به صورت موقت تسکین می‌یابد. در انواع خاصی از آرتریت التهابی مانند آرتریت روماتوئید داروهایی مانند DMARDS (داروهای آنتی روماتیک تعدیل کننده بیماری) که پیشرفت بیماری را کند می‌کنند و آسیب مفصلی را  کاهش می‌دهد نیز ممکن است توسط پزشک تجویز شود.

آسپیراسیون مفصل

آسپیراسیون

 همانطور که در بالا ذکر شد روشی است که در آن پزشک با کشیدن مایع اضافی درون مفصل فشار روی مفصل را کم می‌کند. به این کار آرتروسنتز گفته می‌شود. اگر پزشک به وجود عفونت در مفصل مشکوک باشد ممکن است از همین روش برای آنالیز مایع برای احتمال وجود باکتری یا خون استفاده کند.

فیزیوتراپی

فیزیوتراپی

اغلب در فیزیوتراپی (PT)پزشک انجام کارهایی را توصیه می‌کند تا قدرت زانو را برگردانده و بیمار را در مسیر بهبود قرار دهد.

PT یا به قول برخی افراد توانبخشی درد مفصل و عضله را تسکین می‌دهد.  برای این کار شما باید با یک فیزیوتراپیست کار کنید. فیزیوتراپیست یک متخصص تایید شده است که از روش‌های مختلفی برای کمک به تقویت عضلات بهره می‌برد و به این وسیله کمک می‌کند تا بدن احساس بهتری داشته و بهتر حرکت کند.

برخی از چیزهایی که ممکن است به آنها نیاز داشته باشید:

  • ورزش‌های کششی
  • گرما و سرما
  • ماساژ اولتراسوند
  • تحریک الکتریکی عضله و عصب

بسته به علت زمینه‌ای گاهی اوقات حتی ممکن است فیزیوتراپی تنها چیزی باشد که برای درمان به آن نیاز داشته دارید.

اگر علت ورم استئوآرتریت(OA)  باشد پزشک درمان‌های زیر را توصیه می‌کند:

درمان دستی 

درمان-دستی

به پزشکان فیزیوتراپی درمان‌دستی هم آموزش داده می‌شود. پزشک به منظور بهبود حرکت، انعطاف‌پذیری و قدرت به آرامی عضلات و مفاصل را حرکت خواهد داد. این تکنیک می‌تواند نواحی را که درمان آنها مشکل است را هدف قرار دهد. مشخص شده است که اضافه کردن تکنیک‌های درمان دستی به برنامه ورزشی مبتلایان به استئوآرتریت درد استخوان را کاهش و عملکرد را افزایش می‌دهد.

استفاده از بریس

استفاده-از-بریس

آستین‌های فشرده‌کننده قرار گرفته پیرامون زانو ممکن است به کاهش درد و تورم کمک کنند. بریس‌های تنظیم مجدد( ( realignment و باربردارنده (off-loading) برای تعدیل فشار وارده روی زانو مورد استفاده قرار می‌گیرند. این بریس‌ها می‌توانند کمک کنند تا فشار روی برخی نواحی مشخص روی زانو تخلیه شود و طی فعالیت‌های تحمل وزن تماس به نواحی با درد کمتر منتقل شود. نوع علائم و اختلالات به پزشک کمک می‌کنند تا تشخیص دهد کدام نوع بریس برای شما مناسب است.

ورزش‌های آب آوردن زانو

حرکت غیرطبیعی مفصل زانو ممکن است زمانی که فشار اضافه روی مفصل وجود دارد منتهی به تشدید علائم تورم ‌شود. پزشک دامنه حرکت شما را در مقایسه با دامنه حرکتی نرمال و حرکت زانوی سالم ارزیابی می‌کند.ورزش‌های  افزایش‌دهنده دامنه حرکت روی بهبود توانایی فرد برای خم و راست کردن زانو و همینطور افزایش انعطاف‌پذیری  برای فراهم کردن  امکان افزایش دامنه حرکت متمرکز خواهد شد.

تمرینات کاردیو با شدت کم 

تمرینات-کاردیو

ورم زانو باعث کاهش ثبات، تحرک و عملکرد کلی مفصل زانو طی فعالیت‌های فیزیکی می‌شود. بنابراین ورزش‌های کاردیو که در یک محیط کنترل شده همچنین با شدت کم انجام شوند در درمان ورم زانو بهترین گزینه هستند. دوچرخه‌سواری با دوچرخه‌های ایستاده و زمین گستر(خوابیده) و شنا در استخر بهترین گزینه‌های تمرینات کاردیو هستند. در زمان دوچرخه‌سواری از یک سطح مقاومت پایین تا متوسط و سرعت پدال آسان شروع کنید و به تدریج مقاومت و زمان را افزایش دهید. تمرینات کاردیو را به مدت 30-15 دقیقه به مدت 5-3 بار در هفته انجام داده و زمان و تعداد انجام را به تدریج تا زمانی که درد از بین برود ادامه دهید.

ورزش‌های کششی

ورزش-های-کششی

ورزش‌های کششی خشکی زانو را کاهش داده و دامنه حرکتی مفصل را افزایش می‌دهند. در حالیکه به پشت در کف زمین دراز کشیده‌اید پای درگیر خود را بالا ببرید و حرکت کششی همسترینگ را انجام دهید.

  • دست‌ها یا یک حوله را برای بالا نگه‌داشتن پا زیر زانو قرار دهید. در این لحظه شما باید یک کشش خفیف در پشت پای خود احساس ‌کنید.
  • ورزش کششی دیگر کشش چهارگانه ایستاده(standing quadriceps stretch)است. در حالیکه دست خود را روی یک صندلی تکیه‌گاه کرده‌اید زانوی مصدوم خود را تا کنید و پای خود را با دست همان سمت بگیرید.
  • چنانچه نمی‌توانید پای خود را بگیرید زانوی خود را تا کرده کرده و پا و ساق پای خود را روی یک صندلی قرار دهید.
  • ورزش‌های کششی را به مدت 30-10 ثانیه یا تا زمانی که قابل تحمل باشد نگه دارید و روزانه 3-2 بار هر سری را تکرار کنید.

ورزش‌های قدرتی 

ورزشهای-قدرتی

ورزش‌های قدرتی نیز به بهبود کارکرد زانو و استحکام آن کمک می‌کنند اما باید برای اجتناب از هر گونه درد و ورم بیشتر به تدریج شدت پیدا کنند.

  • ورزش‌های آبی مانند راه‌رفتن در آب، پیاده‌روی درجا، تا کردن زانو و بازکردن آن در استخر آب گرم می‌تواند کمک کننده باشد.
  • ورزش‌هایی مانند باز و بستن کردن زانو بدون مقاومت اضافی نیز برای شروع خیلی عالی هستند. با ورزش‌های صندلی شما می‌توانید به آهستگی مقاومت را با بستن نوار یا وزنه‌هایی به مچ پا افزایش دهید. برای انجام ورزش‌های قدرتی پیشرفته‌تر مانند باز کردن زانو(knee extension )، کشش عضله‌ی همسترینگ  و دور کردن ران(hip abduction)  از دستگاه‌های ورزشی استفاده کنید. این کار را 3-2 بار در هفته و هربار  یک تا سه دفعه  به مدت 20-10 دقیقه تکرار کنید.

آرتروسکوپی

آرتروسکوپی

 روشی است که به منظور شناسایی دامنه آسیب به مفصل مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این روش  به منظور ارزیابی وضعیت مانند بررسی وضعیت غضروف پاره شده یا صدمه‌دیده دستگاهی به نام آرتروسکوپ از طریق یک برش کوچک در مفصل قرار داده می‌شود.