راههای بازگرداندن دررفتگی کشکک زانو به موقعیت طبیعی و اولیه آن

دررفتگی کشکک زانوکشکک زانو (پاتلا) استخوان مثلثی شکلی است که تاندون‌ها آن را نگه می‌دارند و رباط‌های قرار گرفته در شیار بین استخوان ران (فمور) و استخوان ساق پا (درشت نی یا تیبیا) آن را پایدار می‌کنند. شیاری که کشکک زانو داخل آن قرار می‌گیرد، شیار پاتلوفمورال گفته می‌شود. چنانچه کشکک زانو از محل خود در شیار پاتلوفمورال خارج شود، مشکل دررفتگی کشکک زانو پیش می‌آید. دررفتگی جزئی نیمه دررفتگی گفته می‌شود.  هماهنگ کردن کشش کشکک زانو و جلوگیری از کشش بیش از حد پا کارکرد اصلی کشکک زانو است. کشکک زانو در بدو تولد یک تکه غضروف است و به تدریج در سال‌های بعدی به استخوان تبدیل می‌شود.

جوانان در بازه سنی 20 ـ 10 سال بیشتر از سالمندان مستعد دررفتگی کشکک زانو هستند. پارگی رباط یا آسیب دیدگی غضروف و مینیسک گاهی پس از دررفتن کشکک زانو رخ می‌دهد. دررفتگی ‌های مکرر شل شدن دائمی رباط را در پی دارد که به نوبه خود به دررفتگی مکرر مزمن دامن می‌زند. زمانی که کشکک زانو از جایگاه خود بیرون می‌آید، چه دررفتگی کامل باشد، چه جزئی، بیمار دچار درد شدید می‌شود و نمی‌تواند از زانو استفاده کند. حتی اگر کشکک زانو خود به خود به جای اصلی برگردد، باز هم باید درمان برای تسکین درد انجام شود. بنابراین پس از دررفتگی زانو حتماً به پزشک مراجعه کنید تا آسیب مفصل زانو و بافت‌های نرم اطراف آن پس از معاینه کامل تشخیص داده شود.

برای بهبود وضعیت زانو پس از دررفتگی کشکک زانو می توانید به کلینیک تخصصی طب فیزیکی و توانبخشی دکتر روشندل مراجعه کنید. انواع روش های درمان با مشاوره قبلی و اطلاع از وضعیت دقیق بیماران ارائه می شود. برای مشاوره و دریافت نوبت با شماره 02166595897 و 02166595896   تماس بگیرید.

علت دررفتگی کشکک زانو


دررفتگی کشکک زانو عمدتاً پی‌آمد دو نوع سانحه و آسیب است. در حالت اول زانو زمانی که پا محکم روی زمین قرار گرفته است، می‌چرخد. این اتفاق در ورزش‌هایی مانند فوتبال، بسکتبال، اسکی و راگبی رخ می‌دهد که نیاز به تغییر جهت سریع دارد. دومین علت شایع دررفتگی زانو این است که ضربه مستقیم محکمی به زانو وارد می‌شود. این ضربه کشکک زانو را از شیار آن بیرون می‌راند و به این ترتیب زانو درمی‌رود. چنین ضربه‌هایی در ورزش‌هایی مانند فوتبال یا راگبی یا در زندگی روزمره به زانو وارد می‌شود. برخی افراد بیشتر مستعد دررفتگی زانو هستند. مطالعات نشان داده است که دررفتگی زانو در میان بانوان شایع‌تر از مردان است.

علایم جابجایی کشکک زانو


علائم دررفتگی کشکک زانو به شرح زیر است:

  • دررفتگی افقی کشکک زانو
  • درد شدید
  • ورم 
  • صاف نشدن پا
  • کشکک زانو شل است و  به راحتی از سمتی به سمت دیگر حرکت می‌کند.

کشکک زانو معمولاً در جهت افقی و به سمت چپ یا راست درمی‌رود. هنگامی که پا را دراز می‌کنید، کشکک زانو خود به خود در شیار پاتلوفمورال به سمت عقب می‌رود. اگر پا صاف نشود و خمیده بماند، پزشک مجبور است که کشکک زانو را جا بندازد. مشخص است که دررفتگی کشکک زانو با درد بسیار شدیدی، به ویژه بلافاصله پس از سانحه و قبل از جاانداختن همراه است. ورم یکی از علائم شایع دررفتگی کشکک زانو است و زانو عموماً بلافاصله پس از آسیب دیدگی ورم می‌کند. به علاوه کشکک زانوی دررفته به راحتی به طرفین حرکت می‌کند. آسیب‌دیدگی تاندون یا رباط‌هایی مانند رباط پاتلوفمورال داخلی، رباط طرفی داخلی یا رباط طرفی جانبی از جمله عوارض شایعی است که پس از دررفتگی کشکک زانو  رخ می‌دهد.

روش های تشخیص کشکک زانو در رفته


تصویر از پایین ساعتگرد: دررفتگی کشکک زانو، دررفتگی کشکک زانو، محل عادی کشکک زانو

حتی اگر کشکک زانو پس از دررفتگی به سر جای خود برگشت، در اولین فرصت به پزشک مراجعه کنید.

پزشک هنگام معاینه از بیمار می‌خواهد که چگونگی آسیب دیدن زانو و علائم بروز یافته را توضیح دهد. همچنین پزشک دامنه حرکتی، حساسیت به لمس و ظاهر زانو را بررسی می‌کند.

پزشک ناپایداری و دررفتگی کشکک زانو را با انجام دادن آزمایش‌های زیر تشخیص می‌دهد و طرح درمان مناسب را توصیه می‌کند.

  • رادیوگرافی: رادیوگرافی تصاویر دقیقی را از استخوان به دست می‌دهد. پزشک معالج برای بررسی وجود ناهنجاری‌های اسکلتی زانو، مانند کم‌عمق بودن شیار استخوان ران، دستور رادیوگرافی می‌دهد.
  • اسکن ام آر آی (تصویربرداری رزونانس مغناطیسی): ام آر آی تصاویر بهتری را از ساختارهای نرم اطراف زانو، مانند رباط به دست می‌دهد. ازآنجایی که پزشکان معمولاً دررفتگی کشکک زانو را با توجه به عکس و نتیجه معاینه بالینی تشخیص می‌دهند، تشخیص دررفتگی کشکک زانو به ندرت به MRI نیاز پیدا می‌کند. بااین حال اگر پزشک معالج برای تشخیص به تصاویر دقیق‌تر و با جزئیات بیشتری نیاز داشته باشد، دستور MRI می‌دهد.

گاهی اوقات هنگام دررفتگی کشکک زانو قطعه‌ای استخوان یا غضروف شل یا جدا می‌شود. این جسم شناور در اسکن MRI یا عکس رادیوگرافی دیده می‌شود.

بهترین راه های درمان جا به جایی و در رفتگی کشکک زانو


اگر سوالی در مورد هریک از روشهای درمان دررفتگی کشکک زانو دارید در این قسمت کلیک کنید.

درمان دررفتگی کشکک زانو به شدت آسیب دیدگی بستگی دارد. روش‌های مختلفی برای درمان دررفتگی کشکک زانو وجود دارد که از آن جمله می‌توان به فیزیوتراپی، ماساژ و جراحی برای موارد شدیدتر اشاره کرد.

مصرف مسکن

مصزف مسکنداروهای غیراستروئیدی ضدالتهاب مانند ایبوپروفن یا ناپروکسین برای تسکین درد و رفع التهاب توصیه یا تجویز می‌شود. مسکن‌هایی مانند استامینوفن که خاصیت ضدالتهابی ندارد، نیز برای تسکین درد شدید تجویز می‌شود.

کیسه یخ

کیسه یخ

زانو درد پس از دررفتگی کشکک زانو یک فرد فعال و ورزشکار را به فردی غیرفعال و بی‌تحرک تبدیل می‌کند. علت زانو درد هر چه که باشد، درد پس از جراحی، آسیب دیدگی یا درد مربوط به ساییدگی مفاصل ناشی از استفاده روزمره، با انتخاب یک کیسه یخ مناسب می‌توانید دردتان را آرام کنید. سرمادرمانی یکی از بهترین روش‌ها برای حفظ فعالیت زانو است. یخ ورم را به حداقل می‌رساند و درد را تسکین می‌دهد.

زانوبند طبی(بریس)

بستن زانوبند طبی در دوران توانبخشی پس از دررفتگی و مشکلات کشکک زانو موضوع بحث‌برانگیزی است. بستن زانوبند غالباً درد و علائم را تسکین می‌دهد، اما مطمئناً راه‌حل بلندمدتی محسوب نمی‌شود. بااین حال اگر دردتان با بستن زانوبند تسکین یافت، حتماً این درمان را ادامه دهید.

عصای زیر بغل

عصای زیربغلچون تحمیل وزن بر روی زانوی آسیب دیده باعث درد می‌شود و فرایند التیام را آهسته می‌سازد، بهتر است در یک یا دو هفته اول بعد از آسیب دیدگی از چوب زیربغل استفاده کنید.

جا انداختن کشکک زانو

اگر کشکک زانو کاملاً از شیار خود خارج شده باشد، قبل از شروع هر درمان دیگری باید کشکک را به محل اصلی آن برگرداند. بازگرداندن کشکک به موقعیت اصلی اصطلاحاً جا انداختن کشکک زانو گفته می‌شود و گاهی اوقات خود به خود انجام می‌شود. اگر زانو به خودی خود به محل اصلی برنگردد، پزشک کشکک را فشار می‌دهد تا به داخل شیار پاتلوفمورال برگردد.

فیزیوتراپی

متخصص فیزیوتراپی در زمینه‌ی تشخیص عیب‌ها و نقص‌های بیومکانیک بدن آموزش دیده است. متخصص طب فیزیکی ناحیه‌های ضعیف بدن را هدف می‌گیرد که بر عملکرد بدن اثر گذاشته است. طب فیزیکی استرس را از بین می‌برد و عملکرد بدن را بدون تحمیل درد به بیمار بهبود می‌بخشد. متخصص فیزیوتراپی از محدودیت‌های زانو پس از دررفتگی کشکک زانو آگاهی دارد و به موفقیت‌آمیز بودن درمان کمک می‌کند. به علاوه متخصصین طب فیزیکی با عمل‌های جراحی و اهداف درمان آشنایی کامل دارند و طرح درمان را به گونه‌ای تهیه می‌کنند که دوران نقاهت پس از جراحی دررفتگی کشکک زانو برای بیمار آسان‌تر شود. انجام درمان‌های توانبخشی و طب فیزیکی بعد از جراحی زانو  بسیار مهم است.

ماساژ درمانی

متخصص ماساژ درمانی سعی می‌کند که ساختارهای دور زانو را شل و رها کند تا به این ترتیب علت احتمالی تشدید درد بعد از دررفتگی کشکک زانو برطرف شود. تکنیک‌هایی مانند افلوراژ، استریپینگ عضلات، درمان نقاط ماشه‌ای، آزادسازی میوفاشیال، ماساژ مالشی فیبرهای متقاطع و فشار ایسکمیک برای بازیابی تعادل و یکپارچگی مفصل زانو به کار برده می‌شود. عامل‌های متعددی وجود دارد که مورد دررفتگی کشکک زانوی هر بیمار را منحصر به فرد می‌کند. متخصص ماساژ درمانی ابتدا ارزیابی ساده‌ای را انجام می‌دهد، سپس بهترین طرح درمان را تهیه می‌کند.

اولتراسوند

اولتراسوند از امواج صوتی با فرکانس بالا که در دامنه شنوایی انسان قرار ندارد، برای تحریک بافت‌های عمقی داخل بدن استفاده می‌کند. متخصص پروب اولتراسوند را روی زانو حرکت می‌دهد تا ارتعاش امواج صوتی بافت‌های عمقی را تحریک کند. در نتیجه این ارتعاش‌ها بافت گرم می‌شود و جریان خون در این بافت‌ها افزایش می‌یابد؛ به این ترتیب فرایند التیام پس از دررفتگی کشکک زانو تسریع می‌شود.

تحریک الکتریکی

تحریک الکتریکی درمانی است که در آن جریان برق از ناحیه آسیب دیده عبور داده می‌شود. هدایت عصبی داخلی این ناحیه تغییر داده می‌شود، این تغییر به نوبه خود بر انقباض‌پذیری عضلات اثر می‌گذارد. به علاوه تحریک الکتریکی باعث بیشتر شدن جریان خون در این بافت‌ها می‌شود. تحریک الکتریکی غالباً درد ناشی از دررفتگی کشکک زانو را تسکین می‌دهد.

پی آر پی (پلاسمای سرشار از پلاکت)

پژوهش‌ها نشان داده است که پلاسمای غنی از پلاکت روش موفقیت‌آمیزی برای بهبود التهاب تاندون (تاندونیت)، پارگی تاندون، کشیدگی یا پارگی رباط، شل شدن رباط و پارگی عضلات است. با تزریق کردن محلول پی آر پی، فاکتورهای رشد به صورت تغلیظ شده وارد موضع آسیب دیده می‌شود تا فرایند التیام زانو پس از دررفتگی کشکک زانو با سرعت بیشتری شروع شود. به کارگیری روش‌های مختلف تزریق PRP با توجه به شکل، اندازه و محل زخم این روش را به درمانی موثر برای تسکین درد و عوارض بعد از دررفتگی کشکک زانو تبدیل کرده است.

ورزش ها و حرکات اصلاحی

در این بخش تمرین‌های ساده‌ای را توضیح می‌دهیم که انجام دادن آنها به بازیابی عملکرد کامل زانو کمک می‌کند. بیایید حرکات اصلاحی زانو را با دوباره خم کردن زانو شروع کنیم.

افزایش توانایی حرکتی زانو

افزایش تواناییبرای انجام دادن این حرکت اصلاحی به روش زیر عمل کنید:

  • روی صندلی بنشینید و زانوها را خم کنید.
  • پای سالم را مقابل پای آسیب دیده بگذارید.
  • پای سالم را خم کنید تا پای آسیب دیده نیز خم شود.
  • 20 ثانیه در این حالت بمانید.
  • این حرکت را چند بار در روز تکرار کنید.

تقویت عضلات ران

برای تقویت عضلات ران به روش زیر عمل کنید:

  • به پشت دراز بکشید.
  • پنجه‌ها را به سمت خودتان بکشید.
  • سپس همان طور که پا را کاملاً دراز کرده‌اید، بالا ببرید.
  • این حرکت را در سه نوبت، هر نوبت ده بار انجام دهید.
  • این تمرین را دو بار در روز انجام دهید.

افزایش پایداری زانو

برای انجام دادن این حرکت به روش زیر عمل کنید:

  • روی یک پا بایستید و زانو را اندکی خم کنید.
  • حداقل 30 ثانیه در این وضعیت بمانید.
  • حرکت را چند بار در روز تکرار کنید.
  • می‌توانید این حرکت را با چشمان بسته انجام دهید.

جراحی

جراحی2

چنانچه درمان‌های غیرجراحی موثر نباشد و بیمار نیمه دررفتگی مکرر زانو را تجربه کند، جراحی برای محافظت از کشکک زانو در برابر نیمه دررفتگی توصیه می‌شود. روش‌های جراحی مختلفی برای اصلاح اختلال‌های جابجایی کشکک زانو وجود دارد. متخصص مناسب‌ترین عمل را با توجه به شدت عارضه و دلیل موقعیت غیرعادی کشکک زانو توصیه می‌کند. درمان‌های جراحی نیمه دررفتگی کشکک زانو عبارت است از:

  • جراحی رهاسازی جانبی یکی از متداول‌ترین عمل‌هایی است که برای درمان نیمه دررفتگی کشکک زانو انجام می‌شود: جراح کشکک زانو را به محل اصلی برمی‌گرداند و هم‌محوری آن را برقرار می‌کند. این جراحی آرتروسکوپی در مقایسه با اکثر جراحی‌ها کم‌تهاجمی است و فقط با ایجاد چند برش کوچک اطراف زانو انجام می‌شود.
  • عمل جراحی imbrication: این عمل برای محکم کردن بافت‌های داخلی زانو انجام می‌شود.
  • عمل بازسازی رباط پاتلوفمورال داخلی (MPFL) برای ترمیم این رباط انجام می‌شود: این رباط معمولاً در اثر دررفتگی یا نیمه دررفتگی کشکک زانو پاره می‌شود یا آسیب می‌بیند.
  • عمل فالکرسون (هم‌محور و منظم کردن مجدد استخوان‌ها): ساختار پای برخی افراد غیرعادی است. برای مثال عمق شیار پاتلوفمورال در سر استخوان ران کم است یا مشکلات هم‌ترازی وجود دارد. این مشکلات در عمل فالکرسون اصلاح می‌شود.

دوران بهبود پس از جراحی

توانبخشی پس از جراحی نیمه دررفتگی کشکک زانو برای تمام بیماران یکسان نیست. در مجموع دوران بهبود پس از عمل رهاسازی جانبی سریع‌تر از بقیه عمل‌ها است و نقاهت بعد از جراحی تنظیم مجدد استخوان‌ها از بقیه طولانی‌تر است. بازیابی توانایی حرکتی و کششی زانو پس از جراحی نیمه دررفتگی زانو چند ماه یا حتی بیشتر طول می‌کشد. هرچند دوران بهبود بعد از عمل طولانی است، اما درد مربوط به نیمه دررفتگی کشکک زانو و دیگر اختلال‌های موقعیتی کشکک پس از عمل تسکین می‌یابد.

راهکارهای پیشگیری از دررفتگی کشکک زانو


حتی پس از درمان دررفتگی کشکک زانو نیز احتمال دررفتن مجدد کشکک وجود دارد. برای پیشگیری از دررفتگی مجدد کشکک زانو لازم است که عضلات پا، به ویژه عضلات چهارسر تقویت شود. زانوبند مناسب کشکک زانو را هنگام ورزش کردن یا انجام فعالیت‌های روزمره ثابت نگه می‌دارد. ساق یا زانوبند به بهبودی زانو کمک می‌کند و از آسیب دیدن مجدد آن در دوران التیام جلوگیری می‌کند. همچنین سعی کنید از تصادف‌های بزرگ یا فعالیت‌های پرخطری مانند موتورسواری یا پریدن از ارتفاع بلند خودداری کنید، اگر تصمیم گرفته‌اید که این کارهای پرخطر را انجام دهید، حتماً با پزشک معالج خود مشورت کنید تا راهکارهایی را برای کاهش خطر به شما ارائه دهند. هرچه تعداد دررفتگی‌های زانو بیشتر شود، احتمال ابتلا به آرتروز زانو نیز بالاتر می‌رود.

کودکان چه مدت پس از دررفتگی کشکک زانو می‌توانند دوباره بازی کنند؟


پس از آن که توانایی حرکتی و قدرت  زانو برگشت، پزشک اجازه می‌دهد که کودک فعالیت‌ها و بازی‌های معمول خود را شروع کند. برای ازسرگیری کامل ورزش‌های سنگین‌تر باید مدت بیشتری صبر کرد. همچنین کودک باید احساس راحتی کند و برای شروع مجدد فعالیت‌ها آماده باشد.