درمان کجی گردن و تورتیکولی:انحراف گردن به یک طرف و کمی به عقب

درمان کجی گردنتورتیکولی عارضه‌ای است که با تاثیر گذاشتن بر عضلات گردن باعث کج شدن سر می‌شود. چنانچه گردن نوزاد از بدو تولد کج شود، از عارضه با اصطلاح تورتیکولی عضلانی مادرزادی یاد می‌شود. کجی گردن مادرزادی شایع‌ترین نوع تورتیکولی است. البته بعضی نوزادان پس از تولد دچار کجی گردن می‌شوند، در این حالت عارضه از نوع اکتسابی است. تورتیکولی اکتسابی می‌تواند با بیماری‌های جدی‌تر دیگری مرتبط باشد. تورتیکولی بزرگسالی که دیستونی گردن یا تورتیکولی اسپاسمودیک نیز گفته می‌شود، زمانی بروز می‌یابد که عضلات کنترل کننده گردن در یک حالت انقباض مداوم قفل شوند. این انقباض‌ها حرکات مکرر پیچشی یا قرارگیری گردن در یک وضعت غیرعادی را به دنبال دارد. دیستونی گردن بسته به شدت آن می‌تواند عارضه‌ای بسیار دردناک و طاقت‌فرسا باشد.

تورتیکولی گردن که از آن با اصطلاحات کجی گردن، گردن چرخیده و دیستونی نیز یاد می‌شود، غالباً به یکباره رخ می‌دهد. شب بدون هیچ گونه علائمی به خواب می‌روید و صبح روز بعد با گردن کج از خواب بیدار می‌شوید. این کج شدن یکباره گردن را تورتیکولی حاد می‌گویند. تورتیکولی حاد یکی از علل شایع خشکی و درد گردن است. دیستونی گردن عارضه‌ی بسیار دردناکی است که اکثر بیماران مبتلا به آن باید برای درمان عارضه و تسکین درد به پزشک مراجعه کنند. اگر شما نیز از این درد آزاردهنده رنج می‌برید، حتماً برای برخورداری از درمان موثر به سرعت به پزشک مراجعه کنید.

دکتر روشندل با بهره مندی از روش های نوین درمانی، کجی گردن یا تورتیکولی را در افراد مختلف با موفقیت درمان کرده است. برای دریافت اطلاعات بیشتر یا رزرو نوبت قبلی با شماره 02166595897 و 02166595896   تماس بگیرید.

علت ها و دلایل کجی گردن


علت کجی گردن ناگهانی (تورتیکولی حاد) غالباً مشخص نیست و بیماران معمولاً سابقه‌ی روبرو شدن با علائم گردن را ندارند. تورتیکولی حاد علت شایع گردن درد در جوانان است. معمولاً هیچ آسیب مشخصی وجود ندارد، بااین حال کجی گردن می‌تواند پی‌آمد کشیدگی یا تحریک جزئی عضله یا رباط گردن باشد. علل متداول کجی گردن عبارت است از:

  • نشستن یا خوابیدن در وضعیت غیرعادی بدون داشتن تکیه‌گاه مناسب گردن
  • وضعیت اندامی نامناسب هنگام نگاه کردن به صفحه رایانه
  • جابجایی بارهای سنگین نامتعادل، مانند چمدان یا کیسه خرید
  • قرار دادن عضلات گردن در معرض سرما، برای مثال خوابیدن در معرض کوران

علل کمتر متداول کجی گردن

تورتیکولی علل دیگری نیز دارد که البته به اندازه دلایل فوق متداول نیست:

  • عفونت گلو یا مجاری هوای فوقانی: این عفونت موجب ورم غدد لنفاوی گردن یا عفونت کردن پوست و بافت‌های زیرین می‌شود. این التهاب اسپاسم و گرفتگی عضلات گردن را در پی دارد.
  • هرگونه ناهنجاری یا آسیب‌دیدگی گردن (مهره‌های گردنی): مانند تومورهای مهره‌های گردن یا ناهنجاری‌های عروقی
  • عوارض جانبی بعضی داروها، مانند فنوتیازین‌ها

علائم دیستونی گردن


کجی گردن یا دیستونی زمانی رخ می‌دهد که عضلات نگهدارنده یک طرف گردن دچار درد شود. این علائم معمولاً به سرعت، غالباً ظرف یک شب بروز می‌یابد و بیمار صبح با درد و خشکی یک طرف گردن از خواب بیدار می‌شود.

علائم دیستونی گردن به شرح زیر است:

  • درد معمولاً فقط در یک سمت گردن حس می‌شود و عضلات مربوط به ناحیه‌ی کج شده‌ی گردن خشک و منقبض است.
  • بیمار به علت درد شدید، به سختی می‌تواند گردن را صاف کند.
  • درد گاهی اوقات در میان گردن نیز حس می‌شود.
  • درد گاهی در پشت سر یا شانه نیز منتشر می‌شود.
  • عضلات سمت درگیر دردناک و به لمس حساس می‌شود.
  • فشار دادن ناحیه‌ای خاص از گردن موجب اسپاسم این عضلات می‌شود.
  • حرکت گردن، به ویژه در یک سمت محدود می‌شود.

روش های تشخیص دیستونی گردن


پزشک پرونده پزشکی بیمار، به ویژه داروهای مصرفی فعلی وی را بررسی می‌کند و معاینه بالینی را انجام می‌دهد. چنانچه سابقه آسیب دیدگی وجود داشته باشد، عکس رادیوگرافی از گردن گرفته می‌شود تا احتمال شکستگی یا دررفتگی مهره‌های گردنی بررسی شود.

  • عکس رادیوگرافی غالباً برای تشخیص دیستونی گردن کافی است.
  • در موارد انگشت‌شماری که بیمار دچار ناهنجاری‌های جزئی است یا به عارضه‌ی خاصی مانند آرتروز گردن مبتلا است، سی تی اسکن برای تشخیص صحیح لازم است.

رایج ترین روش های درمان کجی گردن یا تورتیکولی


در این بخش با روش‌های متداول درمان کجی گردن یا دیستونی آشنا می‌شوید.

درمان اولیه

درمان های اولیه برای درمان دیستونی گردن و کجی گردن نوزادان عبارتند از:

  • استفاده از یک بالش سفت: به بیماران توصیه می‌شود که هنگام خواب فقط یک بالش سفت زیر سر بگذارند.
  • کیسه آب گرم: کمپرس گرم به رفع خشکی و گرفتگی عضلات درگیر می‌کند و درد برخی بیماران را تسکین می‌دهد.
  • از اشتهای نوزاد به عنوان محرک استفاده کنید: سینه یا شیشه شیر را به شکلی بگیرید که نوزاد مجبور شود به سمت دیگر هم بچرخد.
  • در هر دو طرف کودک اسباب بازی‌هایی بگذارید تا مجبور شود به هر دو سمت نگاه کند: اسباب‌بازی‌هایی که نور و صدا دارند، انتخاب‌های مناسبی برای جلب توجه کودکان هستند.
  • کودک را ترغیب کنید که با دستها و پاهایش بازی کند: نوزادان دوست دارند که دستهایشان را به هم بزنند و پاهایشان را در دستهایشان بگیرند. انجام دادن این کارها عضلاتی را تقویت می‌کند که کودک برای حرکت کردن روی شکم به آنها نیاز دارد.

اصلاح وضعیت اندامی

وضعیت اندامی خود را هر از گاه کنترل کنید و مطمئن شوید که در محل کار یا پشت رایانه به شیوه مناسبی می‌نشینید. دقت کنید که هنگام نشستن و کار کردن سرتان رو به جلو خم نشده باشد و قوز نکرده باشید. همواره سعی کنید که صاف بنشینید. یوگا، پیلاتس و تکنیک الکساندر وضعیت گردن را بهبود می‌دهد، اما ارزش و اثر واقعی این روش‌ها در درمان گردن درد مشخص نیست.

درمان دارویی

درمان داروییمصرف مسکن‌های زیر به تسکین درد کمک می‌کند:

  • پاراستامول: مصرف پاراستامول در دوز مناسب غالباً برای تسکین درد کافی است؛ به بیماران بزرگسال توصیه می‌شود که چهار بار در روز، دو قرص 500 میلی گرمی پاراستامول مصرف کنند.
  • مسکن‌های ضدالتهابی: برخی بیماران مسکن‌های ضدالتهابی را موثرتر از پاراستامول می‌یابند. این دسته از داروها را می‌توان همراه با پاراستامول یا به تنهایی مصرف کرد. بعضی مسکن‌های ضدالتهابی مانند ایبوپروفن را می‌توانید بدون نسخه نیز از داروخانه تهیه کنید. اما نوع دیگری از مسکن‌های ضدالتهابی مانند دیکلوفناک یا ناپروکسین فقط با نسخه پزشک به فروش می‌رسد. بیماران دچار زخم معده، آسم، فشار خون بالا، نارسایی کلیه یا نارسایی قلبی قادر به مصرف مسکن‌های ضدالتهابی نیستند.
  • مسکن‌های قوی‌تر: چنانچه داروهای ضدالتهابی مناسب نباشد یا مصرف آنها کمکی به تسکین درد نکند، می‌توانید مسکن‌های قوی‌تری مانند کدئین را امتحان کنید. کدئین غالباً همراه با پاراستامول مصرف می‌شود. یبوست یکی از عوارض جانبی مصرف کدئین است. برای پیشگیری از یبوست آب فراوان بنوشید و غذاهای سرشار از فیبر میل کنید.

شل کننده‌های عضلانی: اگر خشکی عضلات گردن شدید باشد، داروهای شل کننده عضلانی مانند دیازپام غالباً برای یک دوره چند روزه تجویز می‌شود.

بریس تورتیکولی

بریس تورتیکولی

بریس یا گردنبند طبی تورتیکولی به بیمار اجازه می‌دهد که عضلات گردن را تقویت کند، از بروز عارضه‌های عصبی ـ عضلانی جلوگیری کند و به این ترتیب اصلاح و افزایش طول دائمی عضلات ممکن می‌شود. البته هدف برای تمام بیماران یکسان نیست و تمام بیماران قادر به استفاده از بریس نیستند، درهر حال بستن گردنبند طبی در کنار دیگر درمان‌های طب فیزیکی امید به درمان را افزایش می‌دهد.

فیزیوتراپی

فیزیوتراپی1

متخصص فیزیوتراپی بیمار را معاینه می‌کند تا دامنه حرکتی غیرفعال (پسیو)، دامنه حرکتی فعال، شدت خشکی و گرفتگی عضلات، قدرت عضلات و مهارت‌های حرکتی درشت را ارزیابی کند. همچنین متخصص ابتلا به عارضه‌های دیگری مانند پلاژیوسفالی (شکل غیرعادی سر)، دیسپلازی هیپ (عدم هم‌ترازی مفصل ران) و مشکلات ستون فقرات را که گاهی همزمان با تورتیکولی رخ می‌دهد، بررسی می‌کند. سپس پزشک نتایج را با بیمار در میان می‌گذارد و درمان مناسب طب فیزیکی را توصیه می‌کند. طرح درمان طب فیزیکی شامل ماساژ و فعالیت‌هایی می‌شود که اثرگذاری درمان را افزایش می‌دهد. متخصص طب فیزیکی تمرین‌های کششی و تغییر موقعیتی را به بیمار آموزش می‌دهد که متناسب با نیازهای وی طراحی شده است. بیمار باید این تمرین‌ها را طبق دستور متخصص فیزیوتراپی هر روز در خانه انجام دهد تا اهداف در نظر گرفته شده محقق شود.

ماساژ درمانی

ماساژ درمانیمتخصص ماساژ درمانی ماساژ را با تمرین‌های کششی آهسته و مالش دادن ملایم تمام بافت‌های گردن شامل پوست، عضلات و بافت‌های پیوندی شروع می‌کند. هدف این است که ابتدا بافت‌های سطحی کشیده و شل شود و سپس تمرین دادن عمقی‌تر، نرم کردن و کشش لایه‌های بافتی و عضلانی به تدریج شروع می‌شود. ماساژ درمانی در مرحله بعد بر عضله استرنوکلیدوماستویید متمرکز می‌شود و متخصص عضله را با نوک انگشتان، بند انگشتان و کف دست در جهت طولی و در عرض ماساژ می‌دهد و مراقب است که به سرخرگ کاروتید فشار نیاورد.

طب سوزنی

طب سوزنیطب سوزنی روش مناسبی برای درمان تورتیکولی در کودکان و بزرگسالان به شمار می‌آید. چنانچه بتوانید درمان طب سوزنی را ادامه دهید، انتظار می‌رود که به تدریج بتوانید گردن را بدون درد و به راحتی حرکت دهید. به علاوه پزشکان طب سوزنی را روش موثری برای تسکین درد پس از جراحی تورتیکولی می‌دانند. متخصصین معتقد هستند که طب سوزنی در کنار مصرف داروهای غیراستروئیدی ضدالتهاب (NSAIDs) اثربخشی درمان را برای تسکین درد شانه و گردن افزایش می‌دهد و به رفع تورتیکولی اسپاسمودیک کمک می‌کند؛ تورتیکولی اسپاسمودیک عارضه‌ای است که در آن سر، غالباً به دلیل خشکی و اسپاسم دردناک عضلات گردن به یک سمت کج می‌شود.

ورزش درمانی

ورزش درمانی تورتیکولی با هدف حفظ توانایی حرکتی گردن انجام می‌شود. درد در ابتدا شدید است و لازم است که یک روز یا بیشتر استراحت کنید. بااین حال سعی کنید که ورزش‌های ملایم گردن را هر چه سریع‌تر شروع کنید. اجازه ندهید که عضلات گردن خشک شود. سعی کنید دامنه حرکتی گردن را به تدریج افزایش دهید. گردن را هر چند ساعت یکبار در تمام جهات بچرخانید. این حرکت را چند بار در روز انجام دهید. حتی‌الامکان سعی کنید که فعالیت‌های معمول را ادامه دهید. مراقب باشید که حین انجام دادن این حرکات به گردن آسیب نزنید. تا زمانی که نتوانسته‌اید گردن را بدون درد و به راحتی حرکت دهید، رانندگی نکنید.

اگر نگران هستید که چرا فرزندتان نمی‌تواند سرش را کاملاً بچرخاند یا این که چرا گردنش کج است، با پزشک مشورت کنید. در ادامه چند حرکت اصلاحی ساده را توضیح می‌دهیم که انجام دادن منظم آنها به درمان تورتیکولی نوزادان کمک می‌کند.

خم کردن سر به پهلو

خم کردن سر به پهلووالدین می‌توانند بر انجام دادن تمرین‌های ساده‌ای متمرکز شوند که با هدف بهبود تورتیکولی در نوزادان طراحی شده است. این تمرین‌ها کشش ملایمی را به عضلات گردن نوزاد وارد می‌کند و به رشد سالم عضلات گردن کمک می‌کند. خم کردن ملایم سر به پهلو ورزشی موثر و آسان است که والدین می‌توانند آن را در خانه انجام دهند.

برای انجام دادن این حرکت به روش زیر عمل کنید:

  • فرزندتان را روی سطح سفتی به پشت بخوابانید، تشک تعویض برای این کار عالی است.
  • اگر فرزندتان دچار انحراف راست گردن است، دست چپتان را بالای شانه راست کودک بگذارید و دست دیگر را دور سر نوزاد بگذارید، با پایین نگه داشتن شانه، کشش ملایمی را به عضلات سمت چپ گردن وارد کنید و همزمان سر را به سمت مقابل خم کنید.
  • کشش را 5 ثانیه حفظ کنید.
  • سپس 10 ثانیه به کودک استراحت بدهید.
  • حرکت را 5 بار تکرار کنید.

سعی کنید این تمرین را روزی دو بار انجام دهید.

چرخش های ملایم سر

چرخش های ملایم سربرای انجام دادن یکی دیگر از حرکات اصلاحی کجی گردن به روش زیر عمل کنید:

  • فرزندتان را به پشت، ترجیحاً روی تشک تعویض بخوابانید.
  • اگر فرزندتان نمی‌تواند سرش را به سمت چپ بچرخاند، دست چپتان را روی شانه راست کودک بگذارید و شانه را روی تشک نگهدارید.
  • سر و صورت نوزاد را با دست راست به آرامی به سمت چپ بچرخانید.
  • این کشش را 5 ثانیه حفظ کنید و بعد 10 ثانیه به نوزاد استراحت بدهید.
  • حرکت را 5 بار تکرار کنید.
  • این تمرین را دو نوبت در روز انجام دهید.

انجام دادن حرکات اصلاحی در حالت دمر

حرکات اصلاحی در حال دمر

تمرین کردن روی شکم بسیار مهم است، چند بار در روز فرزندتان را روی شکم بخوابانید تا تمرین زیر را تحت نظر خودتان انجام بدهد:

  • تمام اسباب بازی‌ها را در سمتی بچینید که فرزندتان معمولاً سرش را به آن طرف نمی‌چرخاند، به این ترتیب کودک مجبور می‌شود که سرش را به این طرف هم بگرداند.
  • سعی کنید این حرکت 5 ثانیه ادامه داشته باشد، سپس اسباب بازی‌ها را بردارید و بگذارید کودک چند ثانیه در وضعیتی که راحت است، استراحت کند.
  • این حرکت را 5 بار انجام دهید، البته به شرطی که فرزندتان کلافه و بی‌قرار نشده باشد.

انجام دادن حرکات اصلاحی هنگام در آغوش گرفتن کودک

در آغوشورزش درمانی تورتیکولی را می‌توانید هنگامی که فرزندتان را در آغوش گرفته‌اید، نیز انجام دهید:

  • فرزندتان را روی شکم روی بازوهایتان به گونه‌ای بخوابانید که سرش رو به بیرون باشد.
  • این حالت به دلیل شباهت داشتن به ببری که روی شاخه درخت خوابیده است، ببر خوابیده گفته می‌شود.
  • اگر طرف راست گردن کودک کج است، گوش راست و سمت راست سر را روی ساعدتان بگذارید.
  • مطمئن شوید که بازویتان سمت راست سر و شانه کودک را به خوبی نگه داشته است، دستتان را جلوی بدن کودک بگذارید تا نیفتد.
  • ساعدتان را به آرامی بلند کنید تا سر کودک بالاتر از شانه قرار بگیرد و حرکت کششی ـ خمشی از پهلو انجام شود.
  • اگر سمت چپ گردن کودک کج است، این حرکت را برای سمت مخالف انجام دهید.

انجام دادن حرکات اصلاحی در تخت نوزاد

درتخت

تکنیک‌های تغییر موقعیت نوزاد در تخت روش مناسبی برای ترغیب کودک به انجام دادن حرکات سر است.

  • اگر فرزندتان می‌تواند بنشیند، او را در تخت بنشانید و یک اسباب بازی را به ارتفاع کمی از بالای سرش در سمت مخالف کجی گردن نگهدارید.
  • این کار کودک را ترغیب می‌کند تا گردن و سرش را در آن جهت بچرخاند و به این ترتیب کشش سالمی اعمال می‌شود که برای اصلاح تورتیکولی مفید است.
  • مانند بقیه حرکات اصلاحی سعی کنید که این حرکت 5 ثانیه ادامه داشته باشد و سپس اسباب بازی را پایین بیاورید تا کودک استراحت کند.
  • این تمرین را 5 بار در روز انجام دهید.

درمان جراحی

درمان جراحی

چنانچه روش‌های غیرجراحی کمکی به اصلاح کجی گردن نکند، پزشک جراحی را توصیه می‌کند. برخی بیماران دچار تورتیکولی عضلانی مادرزادی به جراحی نیاز پیدا می‌کنند. عمل جراحی غالباً تا رسیدن کودک به سن پیش‌دبستانی به تعویق انداخته می‌شود. جراحی به منظور بلند کردن عضله استرنوکلیدوماستویید کوتاه انجام می‌شود. جراحی تورتیکولی عملی سرپایی است و بیمار همان روز عمل مرخص می‌شود.

سرعت بهبود تورتیکولی


سرعت بهبوددیستونی گردن یا تورتیکولی حاد غالباً ظرف 48 ـ 24 ساعت بهبود می‌یابد. هرچند رفع علائم ممکن است بیشتر از یک هفته طول بکشد. علائم گاهی مدت بیشتری استمرار دارد یا بعد از مدتی بدون هیچ دلیل مشخصی عود می‌کند. البته اکثر بیماران در آینده دوباره دچار تورتیکولی نمی‌شوند.