درمان کجی گردن (تورتیکولی) : دیستونی مادرزادی یا ناشی از ضربه

تورتیکولی (کجی گردن یا لکسیا) یکی از انواع دسته بندی وسیع تر اختلالاتی است که باعث خم شدن، کشیده شدن یا چرخش ماهیچه‌های گردن به خارج از موقعیت طبیعی خود می‌شود. در تورتیکولی، گردن تمایل به چرخش به سمت یک طرف دارد، و باعث کجی سر می‌شود. اگر سابقه خانوادگی این اختلال را دارید، این وضعیت می‌تواند به آرامی بروز یابد یا در اثر آسیب شدید و یا به عنوان یک واکنش معکوس به دارو، ایجاد شود.

هنگامی که این اختلال در افراد دارای سابقه خانوادگی اتفاق می‌افتد، آن را تورتیکولی اسپاسم گونه (و همچنین دیستونی گردنی) می‌نامند. چرخش مشخص گردن در ابتدا اسپاسم گونه است (انقباض غیر ارادی عضلات گردن که منجر به حرکات غیر طبیعی و موقعیت نامناسب سر و گردن می‌شود) و بین 31 تا 50 سالگی شروع می‌گردد. اگر این وضعیت بدون درمان باقی بماند، احتمالا دائمی خواهد شد.

خم کردن یا چرخاندن بیش از حد گردن می‌تواند منجر به تورتیکولی حاد شود. این وضعیت با نشانه‌های اندکی ظاهر می‌شود، هرچند اغلب ناراحت به نظر خواهید رسید و سر خود را به صورت صاف نگه می‌دارید یا به سمت یک طرف می‌چرخانید. چرخاندن سر به طرف مخالف درد خواهد داشت. عضلات گردن شما در قسمتی که درد دارد اغلب حساس به لمس هستند. پزشک عملکرد عصبی و حرکتی شما را برای رد آسیب نخاعی بررسی خواهد کرد. تورتیکولی تشنجی خوش خیم (BPTI) یک اختلال نادر پزشکی در نوزادان است که با حملات مکرر چرخش سر به یک طرف مشخص می‌شود.

 

درمان تورتیکولی برای آرام کردن عضلات درگیر و منقبض گردن، استفاده می‌شود. درمان‌ها شامل دارو، دستگاه‌های فیزیکی، سم بوتولینوم، فیزیوتراپی، تمرینات کششی و جراحی می‌باشند. در اکثر افراد، تورتیکولی طی چند روز تا چند هفته برطرف می‌شود. افراد کمی برای چندین ماه یا چند سال همچنان از مشکلات گردن رنج می‌برند.

در کلینیک دکتر روشندل ، متخصص ارتوپدی، برای درمان کجی گردن در اختیار بیماران در تمام سنین قرار می‌گیرد. مراجعین محترم می‌توانند برای دریافت اطلاعات بیشتر یا رزرو نوبت با شماره‌های 02166595897 و 02166595896   تماس حاصل فرمایند.

علت‌های کج شدن گردن چیست؟


علت‌های کج شدن گردن به یک سمت عبارت اند از:

کج گردنی در بزرگسالان

در بزرگسالان، تورتیکولی حاد می‌تواند ناشی از بسیاری از شرایط مختلف باشد. گاهی اوقات، علت خاصی پیدا نمی‌شود

  • آسیب به گردن یا ستون فقرات می‌تواند منجر به تورتیکولی شود. آسیب به مهره‌های ستون فقرات یا عضلات گردن اغلب به اسپاسم عضلات منجر می‌شود، که سبب چرخش سر می‌گردد، و به تورتیکولی شناخته می‌شود
  • علل دیگر شامل عفونت سر و گردن است. این عفونت‌ها می‌تواند باعث ایجاد تورتیکولی التهابی به دنبال التهاب در ناحیه غدد لنفاوی گردن شود. عضلات روی این غدد لنفاوی می‌توانند منقبض شوند. تورتیکولی ممکن است با آبسه گلو و راه هوایی فوقانی همراه باشد، و این شرایط می‌تواند مرگبار باشد. سایر عفونت‌های سینوسی، گوش‌ها، ماستوئید‌ها، فک، دندان و یا پوست سر نیز می‌توانند منجر به تورتیکولی شود.
  • به ندرت، تومورها، بافت اسکار، آرتروز ستون فقرات گردنی یا اختلالات عروقی نیز ممکن است باعث ایجاد تورتیکولی شود.
  • سوءمصرف بعضی داروها مثل کتامین، آمفتامین و کوکائین و همچنین داروهای آرام بخشی که معمولا تجویز می‌شوند، مانند پروکلوپرازین (کمپازین)،‌هالوپریدول (هالدول) و کلوپرومازین (تورازین) می‌توانند باعث دیستونی حاد (عدم کنترل طبیعی ماهیچه) شوند. این وضعیت باعث بروز ناگهانی انقباضات غیرمعمول عضلات صورت، گردن یا کمر می‌شود.

علاوه بر خم شدن سر به سمت یک (تورتیکولی حاد)، افراد ممکن است نشانه‌های دیگری مانند انحراف چشم (مشکل اوکولوژیریک) و کشیدگی زبان (مشکل بوکولینگوال) داشته باشند.

تورتیکولی نوزادان و کودکان

علاوه بر علل فوق، کودکان، کودکان و نوزادان ممکن است از علل مادرزادی یا آسیب در حین زایمان نیز متاثر شوند. تورتیکولی عضلانی مادرزادی (CMT) شایع‌ترین علت تورتیکولی در نوزادان است.  CMT  یک تغییرشکل فیزیکی وضعیتی است که در هنگام تولد اتفاق می‌افتد و از کوتاه شدن و فیبروز عضله استرنوکلییدوماستوئید در یک طرف گردن نشات می‌گیرد. نوزادان اغلب در هنگام خواب، سر خود را در موقعیت یکسانی روی تشک قرار می‌دهند که می‌تواند منجر به پلاژیوسفالی (سندرم صافی سر) شود، به همین دلیل است که اغلب همراه با تورتیکولی عضلانی است.

چه کسانی بیشتر در معرض این عارضه هستند؟


عوامل خطر تورتیکولی شامل سابقه خانوادگی این اختلال، اختلالات مادرزادی ستون فقرات گردنی، مصرف داروهایی که زمینه اسپاسم عضلانی و آسیب را فراهم می‌کنند، می‌باشند.

نشانه‌های این بیماری چیست؟


  • از آن جا که تورتیکولی اسپاستوم گونه، انقباض غیر طبیعی عضله در یک طرف گردن است، افراد سر خود به سمت یک طرف می‌گیرند. عضلات گردن و بین گردن و شانه، گرفته و خشک شده و موجب گردن درد می‌شوند.
  • افراد مبتلا به تورتیکولی حاد مایل نیستند سر خود را به سمت یک طرف بچرخانند یا ممکن است سرشان را کمی از قسمت دچار ناراحتی دور کنند.
  • انحراف چشم (مشکل اوکولوژیریک) که در آن چشم‌ها به طور ناخواسته به سمت بالا نگاه می‌کنند و پیش آمدن زبان (مشکل بوکولینگوال)، که زبان به صورت غیر ارادی بیرون می‌آید، ممکن است رخ دهد.
  • در تورتیکولی اسپاسم گونه (دیستونی گردنی) ممکن است اسپاسم عضلانی گردن وجود داشته باشد که پایدار (قوی) و یا نامنظم (گاه به گاه) هستند.
  • علائم دیگر ممکن است شامل درد شانه، کمر درد، سردرد، درد گردن، گرفتگی عضلات، درد عضلانی یا احساس سوزش باشد.
  • حملات تورتیکولی اسپاسم گونه خوش خیم در نوزادان ممكن است با نشانه‌هایی از جمله استفراغ، تحریک پذیری و خواب آلودگی همراه باشد.

چه موقع فرد باید به دنبال اقدام پزشکی برای تورتیولی باشد؟


به طور کلی، تورتیکولی حاد، مرگبار نیست. اگر علائم به خشکی عضلانی و درد محدود شود، یک روز بعد از شروع به پزشک مراجعه کنید.

اگر به گردن خود آسیب زده‌اید و اسپاسم عضلانی دارید، بلافاصله به بخش اورژانس بیمارستان بروید. سایر شرایط پزشکی ممکن است تورتیکولی به نظر برسد و به مراقبت پزشکی فوری نیاز دارد. هر کسی که اسپاسم عضلات گردن همراه با مشکلات بلع یا تنفس یا علائمی که ممکن است شامل سیستم عصبی مرکزی باشد، را تجربه می‌کند، باید مورد ارزیابی قرار گیرد.

علائم زیر، آسیب و یا تحریک سیستم عصبی مرکزی را نشان می‌دهد و باید به صورت اورژانسی درمان شود، مخصوصا اگر به طور ناگهانی ایجاد شود:

  • مشکل در تنفس یا بلع
  • احساس سوزن سوزن شدن یا بی حسی در بازوها و پاها
  • مشکل ادراری، بی اختیاری ادرار یا مدفوع
  • ضعف در بازوها و پاها
  • اختلال گفتاری
  • مشکل در راه رفتن
  • اگر اسپاسم عضلات گردن با تب، غدد متورم، سردرد، خشکی گردن، تورم دهان یا زبان یا مشکل بلعیدن همراه باشد، بلافاصله به پزشک مراجعه کنید.

راه‌های تشخیص این مشکل چیست؟


پزشک یک تاریخچه دقیق شامل داروهای خاصی که ممکن است مصرف کنید، می‌گیرد. یک معاینه فیزیکی هم انجام خواهد شد.

هنگامی که سابقه آسیب وجود دارد، پزشک ممکن است اشعه X از گردن شما بگیرد تا شکستگی یا دررفتگی استخوان‌های ستون فقرات در گردن را بررسی کند.

  • اغلب اشعه ایکس برای تعیین این امر کافی است.
  • در تعداد کمی از موارد، ناهنجاری‌های جزیی یا شرایط از پیش موجودی، به عنوان مثال، آرتروز دژنراتیو ستون فقرات یا گردن ممکن است به سیتی اسکن نیاز داشته باشد.

روش‌های درمان انحراف خفیف و شدید گردن


درمان و توانبخشی تورتیکولی گردن بر اساس سن بیمار، شدت انحراف، علت بیماری برای هر بیمار متفاوت است. متخصصین طب فیزیکی پس از معاینه دقیق بیمار یک برنامه درمانی برای او طراحی می‌کنند. برخی از موثرترین راه‌های درمان کجی گردن عبارت اند از:

درمان‌های اولیه

هنگامی که تورتیکولی در شما تشخیص داده شده است، برخی از درمان‌های خانگی وجود دارند که ممکن است به کاهش علائم کمک کنند.

  • روی کمر خود دراز بکشید. علائم اغلب در هنگام خواب برطرف می‌شوند، بنابراین استراحت کردن روی کمر ممکن است باعث تسکین درد شود.
  • طرف مقابل صورت، چانه یا گردن را لمس کنید. این کار بدن شما را فریب می‌دهد و ممکن است به طور اسپاسم‌ها به طور موقت متوقف شود.
  • گرما اعمال کنید. بسته‌های گرما یا بطری‌های آب گرم که روی گردن قرار می‌گیرند می‌توانند باعث کاهش گرفتگی عضلات شوند.
  • تکنیک‌های کاهش استرس: بدانید که چه چیزی باعث استرس یا اضطراب می‌شود، زیرا این عوامل می‌توانند منجر به تنش و بدتر شدن علائم شوند.

چه داروهایی تورتیکولی را درمان می‌کنند؟

اگر دچار تورتیکولی اسپاسم گونه هستید که به وسیله تروما یا دارو ایجاد شده است، پزشک ممکن است آرامبخش‌های عضلانی و داروهای ضد التهاب را تجویز کند. این عوامل اغلب علائم را به طور کامل در عرض چند روز تسکین می‌دهند. داروهای متداول برای درمان تورتیکولی حاد، اسپاسم گونه، شامل بنزتروپین (کوژنتین) یا دیفن هیدرامین (بنادریل) هستند. این داروها معمولا به عضله و یا از طریق ورید تزریق می‌شوند. پزشک ممکن است آرامبخش عضلانی یا بنزودیازپین‌ها مانند آتیوان یا والیوم را اضافه کند. برای جلوگیری از نشانه‌های عود مجدد، داروها به مدت 48-72 ساعت به شکل خوراکی خود مصرف می‌شوند. بسته‌های یخ و ماساژ درمانی نیز ممکن است برای تسکین علائم استفاده شوند.

تزریق بوتاکس به گردن

برای اسپاسم مزمن عضلات گردن، پزشک ممکن است تزریق موضعی سم بوتولینوم A (بوتاکس) را انجام دهد. این سم از باکتری کلاستریدیوم بوتولینوم گرفته می‌شود. این روش به صورت موضعی عمل می‌کند تا از انقباض ماهیچه در عضلاتی که در آن تزریق می‌شود، جلوگیری کند. سم اغلب می‌تواند از پیشرفت تورتیکولی جلوگیری کند و ممکن است منجر به بهبودی کامل شود.

ماساژ

برای کسانی که تمایل به اجتناب از این تزریق سم دارند، درد و انقباض تورتیکولی به ماساژ پاسخ خوبی می‌دهد. با توجه به اینکه عضلات گردن در هر حالت پایدار یا موفت بسیار حساس هستند، باید در استفاده از روش‌های دستی، مراقبت شدیدی داشته باشید.

با یک رویکرد ملایم، هدف کار روی بدن برای تورتیکولی، رهاسازی عضلات منقبض گردن است. چنین رهاسازی به طور معمول شامل موارد زیر می‌باشد:

  • افزایش گردش خون در داخل و اطراف عضلات اسپاسمی
  • استفاده از تکنیک‌های کشش غیر فعال و فعال برای بلندتر کردن عضلات کوتاه

در حالی که بیشتر شیوه‌های ماساژ گردش خون را افزایش می‌دهند، برای تورتیکولی یک تکنیک ملایم باید انتخاب شود. پزشکان باید بدانند که تزریق سم بوتاکس باعث از دست دادن حرکت می‌شود و هیچ تاثیری بر روی درک حسی ندارد. ماساژ یا درمان دستی روی محل تزریق می‌تواند جذب و انتشار سم را تسریع کند. به پزشکان توصیه می‌شود برای جلوگیری از فلج شدن ناحیه تزریق و همچنین عضلات مجاور، از ماساژ محل تزریق اجتناب کنند.

تکنیک‌های ملایم که از درمان جمجمه‌ای-خاجی، آزادی میوفاسیال و کشش و ماساژ ورزشی به دست می‌آیند، می‌توانند به راحتی و به طور موثر برای از بین بردن علائم تورتیکولی استفاده شوند. پزشک آشنا با روش‌های توصیف شده و آسیب شناسی تورتیکولی، موفق خواهد شد تا درد را تسکین دهد و دامنه حرکتی را به بیمار دچار خشکی گردن بازگرداند.

فیزیوتراپی

در طی یک جلسه فیزیوتراپی کودک شما ارزیابی خواهد شد که شامل بررسی جهت گیری و موقعیت، رعایت نقش بیمار و کنترل خاص سر و محدوده حركتی، توسط یک متخصص طب فیزیكی است.

فیزیوتراپی برای تورتیکولی ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • کشش عضلات آسیب دیده گردن
  • ورزش برای افزایش تعادل عضلانی
  • حرارت برای کاهش اسپاسم
  • موقعیت دهی و مشاوره وضعیتی
  • مدیریت و حرکت دهی دست و گردن

بیوفیدبک

درمان موفقيت آميز تورتيکولي با بيوفيدبک الکتروميوگرافي (EMG) در مطالعات بسیار تک مورد و گروهي گزارش شده است. بیوفیدبک از یک برنامه کامپیوتری ساده و کاملا بدون درد استفاده می‌کند که به شما اجازه می‌دهد تا ببینید که بدن شما چگونه چنین مواردی مانند فعالیت عضلانی، میزان تنفس و درجه حرارت را کنترل می‌کند. بیمار در مقابل یک صفحه نمایش می‌نشیند و پزشک سنسورهای مناسب را به بیمار متصل می‌کند.

ورزش

برای نوزادان، کشش غیرفعال (کشش انجام شده با کمک یک والد یا پرستار) می‌تواند انجام شود. در کودکان بزرگتر، تسهیل حرکت فعال ممکن است مفید باشد، برای مثال، با استفاده از مناظر یا صداها کودک را تشویق کنید تا سر خود را در جهت بچرخاند. فیزیوتراپیست، کشش‌ها و دیگر تمرین‌ها را توصیه می‌کند و به شما نشان می‌دهد که چگونه آن‌ها را به درستی انجام دهید.

تمرینات فیزیوتراپی برای بزرگسالان مبتلا به تورتیکولی ممکن است شامل تمرینات درجه بندی (گام به گام) گردن باشد. ابتدا می‌توانید با تلاش برای حرکت تدریجی سر خود در هر جهت و هر بار کمی بیشتر از قبل، کار را شروع کنید. سپس، سعی کنید سر خود را در موقعیت نهایی برای مدت زمان بیشتری نگه دارید. اگر نمی‌توانید این تمرین‌ها را به تنهایی انجام دهید، بهتر است از فرد دیگری کمک بگیرید تا در حرکت‌های غیرفعال ملایم به شما کمک کند. تمرینات‌تان را چندین بار در روز، در جلوی آینه و هر زمان که ممکن است انجام دهید تا ببینید آیا شما قادر به حرکت بیشتر سر خود هستید یا خیر. ابتدا برای دریافت دستورالعمل‌های لازم در مورد چگونگی انجام صحیح حرکات و‌ ورزش‌ها، با پزشک طب فیزیکی مشورت کنید.

آیا جراحی گزینه‌ای برای تورتیکولی است؟

جراحی فقط برای چند مورد خاص مناسب است. در این درمان، برخی از اعصاب و / یا عضلات فوقانی گردن برای جلوگیری از انقباض ماهیچه ای انتخاب می‌شوند. درمان جراحی اغلب کمک کننده است، اما معمولا پس از چند ماه، گردن به موقعیت چرخشی خود بازمیگردد. به ندرت، تحریک عمیق مغز با قرار دادن یک سیم در مغز انجام می‌شود که در آن حرکت‌ها کنترل می‌شود و سپس برای ایجاد اختلال در سیگنال‌های ایجاد کننده توریکولی در مغز، سیگنال‌های الکتریکی ارسال می‌شوند.

شانس بهبودی از تورتیکولی چقدر است؟


پیشگیری از تورتیکولی ممکن است میسر نباشد، اما شانس بهبودی از بیماری تورتیکولی معمولا خوب است. برای اکثریت غالب افراد مبتلا به تورتیکولی حاد، این بیماری طی چند روز تا چند هفته از بین می‌رود. تعداد کمی از افراد ماه‌ها و سال‌ها از این بیماری رنج می‌برند تا مشکلات گردن شان برطرف شود.

  • برای کودکان مبتلا به تورتیکولی عضلانی مادرزادی، درمان فیزیکی اغلب موفق است و مداخله زودهنگام می‌تواند از مشکلات آینده جلوگیری کند.
  • اکثر افراد مبتلا به تورتیکولی حاد با موفقیت درمان می‌شوند. اگر داروی عامل ایجاد اسپاسم باشد، باید مصرف آن متوقف شود.
  • تورتیکولی اسپاسم گونه با موفقیت با تزریق موضعی سم بوتولینوم A همراه با دارو درمان می‌شود.
  • اگر این اقدامات محافظه کارانه ناموفق باشد، ممکن است جراحی بر روی اعصاب گردن انجام شود. پس از جراحی، بسیاری از افراد اغلب تسکین اولیه را تجربه می‌کنند، اما در بیشتر آن‌ها، بیماری پس از چند ماه عود می‌کند.
  • عوارض تورتیکولی شامل تغییر شکل گردن و خشکی و درد گردن می‌باشد. این تنش دائمی ممکن است باعث تورم عضلانی و نشانه‌های عصبی ناشی از فشار روی ریشه‌های عصبی شود.
  • در برخی موارد، افرادی که از درد تورتیکولی فلج می‌شوند، ممکن است دچار مشکل در انجام فعالیت‌های روزمره شوند، و دیگر قادر به رانندگی نباشند و ممکن است به افسردگی مبتلا شوند