درمان پوکی استخوان: کمبود تراکم استخوان و افزایش احتمال شکستگی

پوکی استخواناستخوان‌ها بافت‌های زنده ساخته شده از کلسیم و مواد معدنی دیگر هستند. در افراد مبتلا به پوکی استخوان، بافت استخوانی سریعتر از جایگزین شدن، تجزیه می‌شود. استخوانها نازکتر و شکننده‌تر می‌شوند (از دست دادن تراکم) و احتمال بیشتری دارند که با فشار و یا پس از افتادن شکسته شوند (شکستگی). از دست دادن استخوان بدون نشانه‌های هشدار دهنده اتفاق می‌افتد. به همین دلیل است که پوکی استخوان یک «بیماری خاموش» نامیده می‌شود.

بافت استخوانی به طور منظم در فرآیندی که برگشتگی استخوان نامیده می‌شود جایگزین می‌شود. از دوران کودکی تا نوجوانی جوان، بدن بیش از سلولهای کافی برای جایگزین کردن سلول‌هایی که مرده‌اند تولید می‌کند، و منجر به داشتن استخوان‌های قوی‌تر و متراکم‌تر می‌شوند. در سن 25 سالگی، استخوان‌ها در حداکثر تراکم استخوانی هستند و برگشت سلول‌ها نسبتا چندین سال ثابت باقی می‌ماند. در حدود 40 سالگی، سلولهای استخوانی با سرعت بیشتری نسبت به تولید سلول‌های جدید می‌میرند. این امر باعث کاهش تراکم در استخوان می‌شود، و ممکن است منجر به ایجاد پوکی استخوان شود.

هر گونه استخوان در بدن می‌تواند تحت تاثیر پوکی استخوان باشد. با این حال، هنگامی که فرد مبتلا به پوگی استخوان می‌افتد، شکستگی ستون فقرات، باسن، دنده‌ها و مچ دست جزو رایج‌ترین شکستگی‌ها هستند. پوکی استخوان همچنین می‌تواند باعث ایجاد یک برآمدگی در قسمت بالای پشت و یا تحلیل قد شود. قبل از درمان پوکی استخوان، عوامل زیادی در نظر گرفته می‌شوند. این شامل سن، تراکم استخوان و سلامت کلی است. مهم است توجه داشته باشیم که پوکی استخوان علاج نمی‌شود اما مدیریت می‌شود و شما می‌توانید علائم را با مصرف مکمل‌های کلسیم و ویتامین D برای تقویت استخوان‌های خود مدیریت کنید.

فیزیوتراپی و ورزش ملایم برای قوی کردن استخوان‌ها و فعال نگه داشتن آنها ضروری است. درمان جایگزینی هورمون یکی از رایج‌ترین درمان‌های پوکی استخوان است و این درمان استروژن کافی برای کاهش تحلیل استخوان را جایگزین می‌کند. داروهای گوناگونی نیز می‌توانند برای کمک به تنظیم مجدد برگشت استخوان، به منظور جایگزینی مواد مغذی و هورمون‌های از دست رفته و همچنین تسکین درد تجویز شوند.

شما عزیزان می‌توانید با مراجعه به دکتر روشندل، متخصص ارتوپد، برای حل مشکل پوکی استخوان خود از انواع روش‌های درمانی و توانبخشی تحت نظر ایشان بهره‌مند شوید. برای دریافت اطلاعات بیشتر یا رزرو نوبت می‌توانید با شماره‌های 02166595897 و 02166595896   تماس حاصل فرمایید.

دلیل پوکی استخوان زنان و مردان چیست؟


میزان تراکم استخوانی که یک فرد بالغ جوان دارد و میزان تراکمی که با پیری از بین می‌رود، خطر ابتلا به پوکی استخوان را در فرد تعیین می‌کند. علاوه بر سن، جنسیت، سابقه خانوادگی، عارضه‌های پزشکی خاص و فرآیندها، عادت‌های شیوه زندگی و دارو نیز نقش مهمی را ایفا می‌کنند.

پوکی استخوان در موارد زیر رایج‌تر است:

  • زنان، به ویژه در دوران یائسگی یا افراد سالمند
  • زنانی که قبل از 45 سالگی یائسه می‌شوند یا دوره‌های قاعدگی نامنظم یا به تاخیر افتاده دارند.
  • زنانی که از طریق عمل هیسترکتومی تخمدان‌هایشان را درآورده‌اند.
  • زنانی که به طور منظم ورزش نمی‌کنند و یا کسانی که خیلی ورزش می‌کنند که دوره‌های قاعدگی را متوقف می‌کنند.
  • مردان با سطوح پایین تستوسترون
  • افرادی که لاغر هستند یا دارای استخوان بندی کوچک هستند.
  • افراد با سابقه خانوادگی پوکی استخوان، یا کسانی که از نژاد قفقازی یا آسیایی هستند.
  • افراد مبتلا به سابقه شکستگی استخوان پس از یک آسیب جزئی
  • افراد مبتلا به نوع التهابی آرتروز، مانند آرتریت روماتوئید یا لوپوس
  • افراد مبتلا به نوع اسپونديلوآرتروپاتي مانند اسپوندیلیت آنکیلوزان یا روماتیسم ستون فقرات، آرتريت واکنشي، آرتریت پسوریاتیک يا اسپونديلو آرتروپاتي
  • افرادی که داروهایی مصرف می‌کنند که باعث کاهش قدرت استخوانی می‌شوند مانند کورتیکواستروئیدها (کورتیزون، پردنیزون یا متیل پردنیزولون)، داروهای ضد صرع (داروهای ضد تشنج) یا هپارین، یا رقیق کردن خون.
  • افراد مبتلا به بیماری سلیاک (آلرژی به گلوتن)، بیماری التهابی روده (IBD)، کم کاری تیروئید، بیماری مزمن انسدادی ریوی (COPD) یا مولتیپل میلوما (سرطان مغز استخوان)
  • افرادی که جراحی چاقی داشته‌اند.
  • افراد مبتلا به بیماری تیروئید یا پاراتیروئید
  • افراد سیگاری
  • افراد مبتلا به سابقه بی‌اشتهایی عصبی یا سایر اختلالات خوردن
  • افرادی که مدت زمان زیادی بی‌تحرک بوده‌اند یا استراحت مطلق داشته‌اند.

افرادی که یک یا چند مورد از این عوامل خطر را دارند باید با پزشک درباره راه‌های کاهش خطر ابتلا به پوکی استخوان و اینکه آیا آزمایش تراکم استخوان مورد نیاز است یا خیر صحبت کنند.

نشانه‌های پوک شدن استخوان چیست؟


نشانه‌های پوکی استخوانپوکی استخوان یک بیماری خاموش است. از آنجایی که پوکی استخوان در طول سالها ایجاد می‌شود، ممکن است فرد آگاه نباشد تا زمانی که استخوان شکسته، کاهش قد یا قوز قابل توجه در قسمت فوقانی پشت وجود داشته باشد.

سایر علائم پوکی استخوان عبارتند از:

  • از دست دادن دندان. این ممکن است نشانه‌ای از این باشد که پوکی استخوان بر استخوان فک تاثیر گذاشته است.
  • کمر درد. شکستگی یا مهره فرو ریخته در ستون فقرات ممکن است به این معنی باشد که شما مبتلا به پوکی استخوان ستون فقرات شده‌اید.

راه‌های تشخیص


پزشک تشخیص بیماری پوکی استخوان را بر اساس بسیاری از عواملی که در زیر لیست شده‌اند انجام می‌دهد:

سابقه سلامتی فیزیکی

پزشک یک معاینه‌ی فیزیکی انجام خواهد داد و سوالاتی درباره‌ی سابقه پزشکی خانوادگی و شخصی بیمار، داروها، رژیم غذایی و سابقه شکستگی می‌پرسد.

تست‌های آزمایشگاهی

آزمایشات خون و ادرار می‌توانند به بررسی بیماری‌های دیگر که استخوان‌ها را ضعیف می‌کنند کمک کنند.

اندازه‌گیری تراکم استخوان

پزشک ممکن است یک آزمایش تراکم استخوان توصیه کند. آزمایشات تراکم استخوان باید برای موراد زیر انجام شوند:

  • زنان بالای 65 سال که از داروهای محافظت کننده استخوان استفاده نمی‌کنند.
  • افرادی که به مدت طولانی کورتیکواستروئیدهای استفاده می‌کنند یا انتظار می‌رود که مصرف کنند.
  • افراد با سابقه شخصی یا خانوادگی شکستگی‌های استخوان
  • افراد مبتلا به بیماری‌هایی که بر جذب کلسیم یا قدرت استخوانی تاثیر می‌گذارند.

برای برخی از زنانی که در معرض خطر بالای ابتلا به پوکی استخوان در سن 50 سالگی هستند ممکن است آزمایشات تراکم استخوان توصیه شود. اندازه‌گیری تراکم استخوان سریع و بدون درد است. دقیق‌ترین آزمایش، اسکن DEXA یا جذب دوبرابر اشعه ایکس نامیده می‌شود. این می‌تواند به اندازه 1 تا 2 درصد کاهش تراکم استخوان را اندازه‌گیری کند. اسکن DEXA یا جذب دوبرابر اشعه ایکس همچنین برای پیگیری تغییرات در تراکم استخوان در طول زمان و با درمان استفاده می‌شود.

آزمایشات تصویربرداری

اسکن کامپیوتری توموگرافی (CT) نیز می‌تواند تراکم استخوان را اندازه‌گیری کند. اشعه‌های x استخوان برای استخوان‌های شکسته یافت شده مفید است، اما در تعیین تراکم استخوان دقیق نیستند. اشعه‌های ایکس نمی‌توانند از دست رفتن استخوان را کشف کنند تا زمانی که کاهش بیش از 30 درصد وجود داشته باشد.

راه‌های درمان استئوپروز (کمبود تراکم استخوان)


درمان پوکی استخوان شامل کاهش میزان از دست رفتن استخوان‌ها یا افزایش میزان تشکیل استخوان می‌شود. گزینه‌های درمان عبارتند از:

دارو درمانی

دارو درمانیبرای این عارضه دو نوع دارو وجود دارد.

  • داروهایی که سرعت از دست رفتن استخوان را کاهش می‌دهند، داروهای ضد پوکی استخوان نامیده می‌شوند.
  • آنهایی که میزان تشکیل استخوان را افزایش می‌دهند که آنابولیک نامیده می‌شود.

داروهای ضد پوکی استخوان

این داروها از از دست رفتن استخوان با اتصال به استخوان و از دوباره جذب شدن استخوان توسط سلول‌های طبیعی استخوانی جلوگیری می‌کنند. آنها عبارتند از:

  • بیس‌فسفونات. این‌ها شایع‌ترین درمان‌‌ها برای پوکی استخوان هستند. آنها می‌توانند از دست رفتن استخوان‌ها را متوقف ‌کنند و به کاهش خطر شکستگی‌ها تا 50 درصد کمک کنند. آنها هورمون نیستند، بنابراین زنان که نمی‌توانند از استروژن استفاده کنند می‌توانند از آنها استفاده کنند. بیس‌فسفونات برای درمان و پیشگیری از پوکی استخوان بعد از یائسگی تصویب شده است، از جمله آلندرونیت (Binosto, Fosamax)، ایباندرونیک اسید (Boniva)، ریسیدرونیک اسید (Actonel) و زولدرونیک اسید (Reclast).
  • دنوزومب. این دارو برای پوکی استخوان پس از یائسگی تایید شده است. این هر 6 ماه یکبار در مطب پزشک در زیر پوست تزریق می‌شود.
  • کلسی‌تونین. این یک هورمون طبیعی است که تحلیل استخوان را کاهش می‌دهد. این برای درمان پوکی استخوان تائید شده است، اما نه پیشگیری. این در پیشگیری از شکستگی‌های استخوان ضعیف‌تر از داروهای بیس‌فسفونات است. کلسی‌تونین تحلیل استخوان را کنترل می‌کند و ممکن است درد را در افراد مبتلا به شکستگی‌های ستون فقرات از بین ببرد. این مانند اسپری بینی (Miacalcin, Fortical) در دسترس است.
  • تعدیل‌کننده انتخابی گیرنده استروژن (SERM). این داروها مانند استروژن کار می‌کنند، اما عوارض جانبی کمتری دارند. رالوکسیفن (Evista) یک تعدیل‌کننده انتخابی گیرنده استروژن تائید شده برای درمان و پیشگیری از پوکی استخوان پس از یائسگی است. این از تحلیل استخوان به ویژه در ستون فقرات و مفصل ران‌ها جلوگیری می‌کند. مطالعات نشان داده‌اند که میزان شکستگی‌های ستون فقرات را کاهش می‌دهند. همچنین باعث افزایش اندک تراکم استخوان می‌شود و می‌تواند خطر ابتلا به سرطان سینه را کاهش دهد. در سال 2013 سازمان غذا و دارو دوآوي، محصول ترکیبی حاوی bazedoxifene تعدیل‌کننده انتخابی گیرنده استروژن و استروژن‌های ترکیبی برای علائم یائسگی و پوکی استخوان را تایید کرده است.

تا همین اواخر، درمان جایگزین هورمون استروژن (HRT) روش سنتی برای درمان علائم یائسگی و جلوگیری از پوکی استخوان بود. با این حال، شواهد اخیر نشان می‌دهد که استروژن می‌تواند خطر ابتلا به سرطان سینه، سکته مغزی و حملات قلبی را افزایش دهد. به همین دلیل، مکمل استروژن پس از یائسگی معمولا برای جلوگیری از پوکی استخوان استفاده نمی‌شود.

داروهای آنابولیک

تری‌پاراتید (Forteo) یک داروی آنابولیک است که برای درمان مردان و زنان بعد از یائسگی که دارای پوکی استخوان شدید و خطر ابتلا به شكستگی هستند، تایید شده است. هورمون انسانی غدد پاراتيروئيد باعث تحریک تشکیل استخوان جدید، کاهش خطر شکستگی‌های ستون فقرات و بهبود تراکم استخوان می‌شود. این به عنوان یک تزریق روزانه تا دو سال انجام می‌شود.

فیزیوتراپی

فیزیوتراپیشما ممکن است بخواهید به یک متخصص ارتوپد مراجعه کنید تا به شما در بهبودی شکستگی‌های مرتبط با پوکی استخوان کمک کند. فیزیوتراپی استخوان شکسته را علاج نخواهد کرد، اما به شما شانس بهتری را برای بهبودی موفقیت آمیز می‌دهد.

شما نیازی به شکسته شدن یک استخوان برای شروع یک برنامه فیزیوتراپی ندارید. اگر به شما گفته شده است که در معرض خطر بالای ابتلا به پوکی استخوان هستید، رفتن به فیزیوتراپی یک راه کنشگرا برای کمک به پیشگیری از این بیماری استخوانی است.

پزشک یک برنامه بر اساس مورد خاص شما از پوکی استخوان ایجاد خواهد کرد. او سلامت کلی شما، سن، سطح تندرستی، و خطر شخصی شما برای شکستگی‌ها را در نظر می‌گیرد تا به تهیه برنامه توانبخشی، به ویژه برای شما کمک کند. در بیشتر موارد، فیزیوتراپی شما شامل تمرینات خاص برای تقویت استخوانی است.

همچنین برای کمک به جلوگیری از شکستگی‌های بیشتر، پزشک به شما کمک می‌کند که تعادل و موقعیت ایستادن و نشستن خود را بهبود ببخشید. کنترل بهتر بر میزان تعادل شما به جلوگیری از افتادنتان کمک خواهد کرد. و موقعیت نشستن و ایستادن مناسب، فشارهای غیر ضروری را از ستون فقرات شما برمی‌دارد، که خطر شکستگی‌های ستون فقرات را کاهش می‌دهد.

پزشک حتی ممکن است برای افزایش بهبود سلامتی تغییراتی را در خانه یا مطب ایجاد کند. او همچنین راهی مطمئن برای انجام فعالیت‌های روزمره را به شما آموزش خواهد داد، از چگونگی دراز کشیدن درست تا چگونگی عطسه کردن به درستی، که به شما در جلوگیری از شکستگی‌ها کمک می‌کند.

فیزیوتراپی درمان موثر غیرجراحی برای پوکی استخوان است که ممکن است به بازگرداندن حرکات سالم، عملکرد و استحکام استخوان کمک کند.

تزریق پی آر پی

تزریق پی آر پیدرمان با سلول‌های بنیادی می‌تواند بازسازی استخوان جدید و بافت‌های پیوندی را ترغیب کند. این درمان احیا کننده، سلول‌های بنیادی را برای بازسازی و تقویت استخوان‌ها دستکاری می‌کند. این در واقع خطر از دست رفتن استخوان را کاهش می‌دهد. درمان با سلول‌های بنیادی می‌تواند به کاهش اثرات پوکی استخوان کمک کند.

درمان پی آر پی ، که با عنوان درمان پلاسمای غنی از پلاکت نیز نامیده می‌شود، روش تزریقی است که از توانایی پلاسمای غنی از پلاکت متمرکز شده خود بیمار و عوامل رشد به منظور کمک و سرعت بخشیدن به بهبود بیماری‌های ارتوپدی استفاده می‌کند.

در طول درمان، خون از بیمار استخراج می‌شود و از طریق سانتریفیوژ پردازش می‌شود که پلاسمای غنی از پلاکت را جداسازی می‌کند. هنگامی که این پلاسما جدا شد، دوباره به بیمار در محل آسیب تزریق می‌شود. سلول‌های PRP از طریق هدایت اولتراسوند تزریق می‌شوند تا بتوانند دقیقا به محل آسیب تزریق شوند. این روش، از جمله آماده‌سازی، درمان و زمان بهبودی، معمولا 1 تا 2 ساعت طول می‌کشد.

چگونه ورزش می‌تواند کمک کند؟

پوکی استخوان به این معنی است که استخوان‌های شما تراکم و ساختار مناسب خود را از دست داده‌اند، و استخوان‌ها را به اندازه کافی برای به راحتی شکستن شکننده کرده‌اند. فعال بودن ضروری است، فقط حرکت به سیستم‌های تعادل شما کمک می‌کند و خطر افتادن شما را کاهش می‌دهد. علاوه بر کمک به محافظت از استخوان‌های شما، فعال بودن نیز سلامت کلی شما را بهبود می‌بخشد.

برای کمک به مدیریت پوکی استخوان، یک رژیم تمرین را که شامل این نوع ورزش‌ها است دنبال کنید:

تمرین ایروبیک تحمل وزنتمرین ایروبیک

فعالیت‌های تحمل وزن شامل مواردی مانند آهسته دویدن و تنیس است. شما باید حداقل 30 دقیقه تمرین ابروبیک تحمل وزن 5 بار در هفته داشته باشید. بعضی از انواع فعالیت‌های بدنی مانند ورزش‌های پیاده‌روی و ایروبیک آبی، تمرینات ایروبیک خوب هستند، اما بدن خود را برای کار کردن به اندازه کافی در برابر جاذبه زمین مجبور نکنید تا بتوانید از قوی شدن استخوانتان بهره‌مند شوید.

ورزش عضله سازی 

ورزش عضله سازشما همچنین نیاز به تمریناتی دارید که روی عضلات خود تمرکز کنید. این را حداقل دو بار در هفته در ورزش خود قرار دهید. یک اتصال قوی بین توده‌ی عضله و تراکم استخوان وجود دارد. اگر دچار پوکی استخوان هستید می توانید از تقویت عضلات که برای حفظ تعادل شما و محافظت از مفاصلتان مفید خواهد بود، بهره ببرید. انجام این فعالیت‌های ساخت عضله که تمرینات مقاومتی نیز نامیده می‌شوند را در نظر بگیرید.

برای مثال شما می‌توانید وسط یک بند مقاومتی را زیر پاهایتان قرار دهید در حالی که نشسته یا ایستاده‌اید، با پشت صاف. یک انتها را در هر دست بگیرید. آن را بالا و عقب بکشید، گویی در حال پارو زدن هستید. 10 ثانیه نگه دارید و سپس به آرامی به حالت طبیعی بازگردید. تمرین را تکرار کنید.

بند لیفتینگ و وزنه‌های مچ پا

بند لیفتینگ و وزنه‌های مچرابرتسون می‌گوید: "صاف بایستید و از مرکز بدن خود برای راست نگه داشتن استفاده کنید در حالی که دست‌هایتان را حلقه می‌کنید، یا زانوها و مچ پاهایتان را بالا می‌آورید".

تمرین تعادل

تمرین تعادلتمریناتی که به شما کمک می‌کنند تعادل خود را حفظ کنید یا بهبود ببخشید عبارتند از:

  • ایستادن روی یک پا. روی یک پا بایستید در حالی که یک میله را گرفته‌اید و یا با یک دست لبه‌ی اپن آشپزخانه را گرفته‌اید. این حالت را 10 ثانیه نگه دارید. با پای دیگر تکرار کنید. حداقل 10 ست انجام دهید. برای چالش بیشتر، این تمرین را روی یک تشک فومی انجام دهید.
  • پیاده روی جفت. به آرامی راه بروید، با استفاده از دیوار یا اپن آشپزخانه برای تعادل، هر پا را به طور مستقیم در مقابل دیگری قرار دهید، پاشنه به نوک انگشتان پا.
  • بالا بردن پا. روی یک پا بایستید در حالی که میله یا اپن آشپزخانه را نگه داشته‌اید، و پای خود را به آرامی به سمت پهلو بالا ببرید. 10 ثانیه نگه دارید. پاها را عوض کنید و تمرین را تکرار کنید.

هرچه بیشتر در طول انجام تمام تمرینات ستون فقرات خود را صاف و عمودی نگه دارید، برای تعادل عضلات شما قوی‌تر می‌شوند.

سوالات متداول


برخی از پرسش‌های رایج درباره پوکی استخوان زنان عبارت‌اند از:

آیا بارداری بر تراکم استخوان تاثیر می‌گذارد؟

شاید. نوزاد متولد نشده شما نیاز به کلسیم برای کمک به رشد استخوانها دارد. جنین هنگامی که در رحم است از آنچه شما می‌خورید (یا مکمل‌هایی که می‌خورید) کلسیم می‌گیرد. اگر كلسیم كافی از غذا یا مکملها دریافت نكنید، جنین از كلسیم در استخوانهای شما استفاده خواهد كرد.

شما می‌توانید مقداری از تراکم استخوان را در دوران بارداری از دست بدهید، اما هر گونه از دست دادن تراکم استخوان معمولا پس از زایمان (یا بعد از شیردهی) بازسازی می‌شود. همچنین، در دوران بارداری، کلسیم را از مواد غذایی و مکمل‌ها (مثل ویتامین‌های پیش از قاعدگی) بهتر از زنانی که باردار نیستند جذب می‌کنید. بدن شما همچنین هورمون استروژن بیشتری تولید می‌کندکه از استخوان محافظت می‌کند.

آیا شیردهی بر تراکم استخوان تاثیر می‌گذارد؟

بله. اغلب زنان در طول شیردهی مقداری از تراکم استخوان را از دست می‌دهند. اما این از دست رفتن استخوان موقت است. مطالعات متعدد نشان داده است که وقتی زنان تراکم استخوانشان را در هنگام شیردهی از دست می‌دهند، در عرض شش ماه پس از متوقف کردن شیردهی، تراکم استخوان کامل بهبود می‌یابد.