درمان شکستگی لگن خاصره در افراد مسن و جوانان در اثر سقوط و تصادف

شکستگی-لگن-خاصره

هیپ مفصلی است که بین انتهای فوقانی استخوان ران (فمور) و سوکت آن در لگن قرار دارد. شکستگی لگن­ خاصره موجب آسیب همیشگی فمور می­‌گردد. انتهای فوقانی فمور ممکن است در سه نقطه شکسته شود:

  • سر فمور: سر گرد انتهای استخوان که در سوکت داخل لگن ­خاصره قرار دارد.
  • گردن فمور: کشش تقریبا افقی استخوان در بالای فمور که موجب می­‌شود استخوان شکل L معکوس پیدا کند.
  • بین یا زیر تروکانتر: فمور معمولا در مرز پایین مفصل ران خم شده و به سمت زانو حرکت می­‌کند. در این خمیدگی دو برجستگی استخوانی در امتداد لبه خارجی فمور بیرون می­‌زند. این برجستگی­‌ها به تروکانتر یا همان برآمدگی‌­های بزرگ و کوچک استخوان ران معروف هستند.

انواع درمان شکستگی لگن­ خاصره به عوامل زیادی بستگی دارد که عبارتند از:

  • نوع شکستگی ( محل شکستگی در فمور)
  • سن بیمار
  • سطح تحرک بیمار قبل از شکستگی
  • وضعیت استخوان و مفصل، به ­عنوان مثال ابتلا به آرترزو

در اکثر موارد شکستگی لگن، جراحی برای بیماران انجام می‌­شود. پس از انجام جراحی انواع روش‌­های توانبخشی شامل فیزیوتراپی و ورزش درمانی برای تسریع روند بهبودی بیماران توصیه می‌شود.

دکتر حمید روشندل متخصص ارتوپد انواع روش‌های توانبخشی شکستگی لگن از جمله دارودرمانی، فیزیوتراپی و ورزش درمانی را به شما عزیزان ارائه می‌کنند. برای دریافت اطلاعات بیشتر یا رزرو نوبت می‌توانید با شماره‌های 02166595897 و 02166595896   تماس حاصل فرمایید.

انواع شکستگی استخوان لگن


انواع-شکستگی-استخوان-لگن

پزشکان شکستگی لگن­ خاصره را براساس میزان بیرون­ زدگی استخوان از موقعیت اصلی خودش (جابجایی) نام­گذاری می‌­کنند. انواع شکستگی‌­ها شامل:

  • بدون جابجایی: در این حالت استخوان ترک خورده ولی از موقعیت اصلی جدا نشده ­است.
  • با جابجایی خفیف: در این وضعیت استخوان مقدار کمی از موقعیت شکستگی خارج شده­ است.
  • کاملا جابجا شده: در این حالت بخشی از استخوان کاملا از موقعیت اصلی خود جابجا شده ­است.

چرا لگن دچار شکستگی می­شود؟


یکی از شایع­‌ترین علل شکستگی لگن­ خاصره افتادن یا سقوط ­کردن است. این حالت معمولا در افراد کمتر از 50 سال رخ می‌دهد. شکستگی لگن در افرد مسن معمولا ناشی از بیماری‌­های مرتبط با سن نظیر پوکی­ استخوان است که موجب تضعیف استخوان می­‌گردد. برخی­ مواقع حوادثی از قبیل تصادفات رانندگی موجب شکستن لگن خاصره می‌­شوند.

این عارضه با چه نشانه­‌هایی شناخته می­‌شود؟


این-عارضه-با-چه-نشانه¬هایی-شناخته-می¬شود

از علائم شکستگی استخوان لگن می­توان به درد لگن، تورم یا کبودی و تغییرشکل لگن اشاره نمود. در چنین شرایطی حرکاتی از قبیل تکان دادن لگن، به ­ویژه چرخاندن پا به سمت بیرون و یا خم­شدن در ناحیه لگن کار دشواری است. این ناهنجاری ممکن است به­ قدری لگن­ خاصره را ضعیف کند که بیمار قادر به بلند کردن پاها نباشد. راه ­رفتن یا حتی ایستادن می­‌تواند موجب گستردگی شکستگی و تشدید درد گردد. در  موارد حاد، فردی که دچار شکستگی لگن شده معمولا به­ دلیل درد شدید قادر به حرکت نیست. در موارد نادر، فرد باید بستری شود، از اعمال وزن روی لگن خودداری کند و حتی شکستگی ممکن است بدون علائم باشد.

راه­های تشخیص


اگر پزشک به شکستگی استخوان لگن­ خاصره بیمار مشکوک باشد از طریق اسکن ام ­آر آی و یا اشعه ­ایکس می­‌تواند تشخیص پزشکی خود را تایید کند. گاهی ­اوقات، برای شخیص شکستگی­‌های خفیف به اشعه­ ایکس اضافی نیاز است. معمولا 1 یا 2 هفته بعد از شکستگی چنین وضعیتی از طریق اشعه ­ایکس قابل تشخیص است.

بهترین راه برای درمان شکستگی لگن چیست؟


درمان به عواملی از قیبل موقعیت شکستگی، میزان جابجای استخوان، تعداد شکستگی­های دیگر و سن بیمار بستگی دارد. درمان شکستگی لگن شامل:

دارو

دارو-برای-شکستگس

حدود 20% از افرادی که دچار شکستگی لگن ­خاصره می­‌شوند معمولا ظرف 2 سال به شکستگی در ناحیه دیگر استخوان لگن دچار می­‌شود. داروهای بیس­فسفونات‌­ها ممکن است در کاهش خطر شکستگی دوم لگن موثر باشند. بیشتر این داروها خوراکی هستند و دارای عوارض جانبی غیرقابل تحمل نظیر رفلاکس اسید و التهاب مری هستند. پزشکن برای پیشگیری از چنین عوارضی ممکن است نوع تزریق داخل وریدی این داروها را توصیه نمایند. این داروها معمولا به افرادی که به مشکلات کلیه مبتلا هستند توصیه نمی‌­شود. به ­ندرت پیش می­‌آید که  درمان دراز مدت بیس­فسفونات­ها منجر به درد و تورم در فک، اختلالات دید و شکستگی غیرمعمول لگن­ خاصره شوند.

فیزیوتراپی و توانبخشی

فیزیوتراپی-و-توانبخشی

توانبخشی و فیزیوتراپی بلافاصله بعد از  جراحی شکستگی لگن و یا معمولا همان روز شروع می­شوند. اهداف اولیه این درمان­‌ها (با ادامه تحرک و پیشگیری از فقدان خاصیت ارتجاعی عضلات) کمک به بازیابی سطح قدرتی است که قبل از شکستگی وجود داشته و همچنین جلوگیری از مشکلات ناشی از بستری­ شدن است. هدف نهایی از توانبخشی و فیزیوتراپی شکستگی لگن بازیابی توان راه­ رفتن همانند دوره قبل از شکستگی است. خیلی زود و معمولا بعد از جراحی بیماران تشویق می‌­شوند که روی نیمکت بنشینند. نشستن خطر فشار درد و همچنین لخته ­شدن خون را کاهش داده و راه را برای ایستادن هموار می­‌کند. در جلسات فیزیوتراپی و توانبخشی به بیمارن آموزش داده می‌­شود تا جهت تقویت بدن و عضلات دست ورزش­ را به ­طور روزانه انجام دهند. در این جلسات برخی مواقع ورزش­‌های تقویت عضلات پاها نیز آموزش داده می­شود. معمولا اولین روز بعد از جراحی، بیماران تشویق می­شوند تا با کمک فرد دیگر و یا گرفتن صندلی یا لبه­ تخت روی پای سالم بایستند. در حین انجام این تمرینات، بیماران باید نوک انگشتان پای آسیب­ دیده را روی زمین بگذارند. معمولا روز دوم بعد از جراحی توصیه می­شود بیماران وزن کامل بدن روی پای آسیب ­دیده اعمال کنند اما این مورد نیز به نوع شکستگی و ترمیم آن بستگی دارد.

تمرینات مخصوص هیپ

دستیابی به قدرت و دامنه حرکات لگن­ خاصره بعد از جراحی از نکاتی است که بسیار حائز اهمیت است. تمریناتی که در این قسمت آموزش داده می­‌شود باید بعد از جراحی و به ­منظور کمک به بهبود انجام شوند. تمرینات را به­تدریج از میزان کم شروع کنید و سپس افزایش دهید. برای شروع بهتر است 2 بار در طول روز تمرین کنید و هر حرکت را 5 تا 10 بار تکرار کنید. سپس  به­ تدریج دفعات ورزش را به 4 بار در روز افزایش داده و هر تمرین را 30 بار تکرار کنید. تمام حرکات ورزشی را به ­آرامی و با کنترل انجام دهید.

سردادن پاشنه ­پا

سردادن-پاشنه¬پا

این حرکت را در حال درازکشیدن انجام دهید:

  • به پشت دراز بکشید، سپس با سردادن پاشنه ­پا در امتداد بدن و به ­سمت باسن، زانو و لگن را خم کنید. قرار دادن کیسه پلاستیکی در زیر پاها ممکن است موجب تسهیل تمرین شود.
  • زانو را رو به سقف نگهدارید.
  • تا شماره 5 بشمارید و در این حالت بمانید.
  • به حالت اول برگردید.
  • تکرار کنید.

بلند کردن یک پا

بلند-کردن-یک-پا

برای انجام این ورزش:

  • یک غلتک نرمی را به ­قطر 7.5 تا 12.5 سانتی­متر (تا 3 5 اینچ) زیر زانوی خود قرار دهید.
  • پشت زانو باید روی غلتک باشد و پایین پا باید کاملا صاف و کشیده باشد. سپس پا را از روی زمین بلند کنید.
  • تا شماره 5 بشمارید و خود را در این حالت نگهدارید. سپس پا را به ­آرامی پایین بیاورید.
  • همین حرکت را دوباره تکرار کنید.

باز کردن پاها

باز-کردن-پاها

برای انجام این حرکت:

  • خیلی آرام پا را از خط میانی به­ سمت بیرون حرکت داده و سپس به خط میانی بازگردید. قرار دادن یک کیسه پلاستیکی زیر ساق پا و پاها کمک می­‌کند تا حرکت ورزشی را راحت­تر انجام دهید.
  • زانوها را صاف و انگشتان پا را به سمت سقف نگهدارید.
  • تکرار کنید.

تمرینات ایستاده

تمرینات-ایستاده

توصیه می­‌کنیم این تمرینات را وقتی که توانستید با خیال راحت روی پای خود بایستید انجام دهید. هنگام انجام تمرینات ایستاده فراموش نکنید که باید صاف بایستید و لگن و باسن شما در وضعیت مناسبی باشد. این حرکت را فقط با پای جراحی شده انجام دهید.

  • در حالی­که پشت شما به کانتر آشپزخانه و یا تیرچه دیوار است بایستید. این حالت مطمئن­تر از ایستادن پشت به صندلی است. در صورت استفاده از صندلی حتما از امنیت و استحکام آن مطمئن باشید.
  • نوک انگشتان خود را به جلو متمایل کنید. پاها را از خط میانی به سمت بیرون حرکت دهید. نوک انگشتان پاها را به کف زمین بزنید. صاف بایستید و به طرفین خم نشوید.
  • پا را به خط میانی بازگردانید.
  • تکرار کنید.

پای جراحی­ شده را کاملا صاف به سمت عقب حرکت دهید

  • در حالی­که پشت شما به کانتر آشپزخانه و یا تیرچه دیوار است بایستید. این حالت مطمئن­‌تر از ایستادن پشت به صندلی است. در صورت استفاده از صندلی حتما از امنیت و استحکام آن مطمئن باشید.
  • کمر و پای سالم خود را در وضعیت کاملا صاف و کشیده قرار دهید. پای جراحی شده را در حالت صاف به عقب حرکت دهید. نیم تنه بالا را به جلو خم نکنید. زانوها باید کاملا صاف باشند.
  • تا 5 بشمارید و در این حالت بمانید.
  • پا را به جلو ببرید.
  • همین حرکت را تکرار کنید.

بلند­کردن زانو

بلند¬کردن-زانو

  • در حالی­که پشت شما به کانتر آشپزخانه و یا تیرچه دیوار است بایستید. این حالت مطمئن­تر از ایستادن پشت به صندلی است. در صورت استفاده از صندلی حتما از امنیت و استحکام آن مطمئن باشید.
  • زانو خود را بلند کنید گویا می­‌خواهید از پله‌­ها بالا بروید.
  • تا شماره 5 بشمارید و در این حالت بمانید.
  • پا را روی زمین بگذارید.
  • دوباره تکرار کنید.

بلندکردن پاشنه ­پا به سمت باسن

در حالی­که پشت شما به کانتر آشپزخانه و یا تیرچه دیوار است بایستید. این حالت مطمئن­تر از ایستادن پشت به صندلی است. در صورت استفاده از صندلی حتما از امنیت و استحکام آن مطمئن باشید.

  • با بلند­کردن زانو به سمت باسن زانو را کمی خم کنید. فراموش نکنید که ران نباید به جلو حرکت کند.
  • تا 5 بشمارید و در این حالت بمانید.
  • به ­آرامی پا را روی زمین بگذارید.
  • این تمرین را دوباره تکرار کنید.

تقویت عضلات جلوی ران

تقویت-عضلات-جلوی-ران

  • روی یک صندلی راحتی نشسته و در حالی­که زانو کاملا صاف است پا را بلند کنید.
  • تا 3 یا 5 شماره خود را در این حالت نگهدارید.
  • خیلی ­آرام پا را روی زمین بگذارید. تکرار کنید.

تقویت عضلات پشت­ ران و افزایش انعطاف­ پذیری پا

تقویت-عضلات-پشت¬ران-و-افزایش-انعطاف¬پذیری-پا

  • روی صندلی راحتی نشسته و پای خود را روی سطح صاف قرار دهید. تا جایی ­که امکان دارد یکی از پاها را به عقب سر دهید.
  • تا 3 یا 5 شماره خود را در این حالت نگهدارید.
  • خیلی ­آرام پا را به موقعیت اول بازگردانید. تکرار کنید.

جراحی

شکستگی لگن­ خاصره معمولا با جراحی قابل درمان است. جراحی­‌های کم ­تهاجمی در سال­‌های اخیر توسعه یافته­‌اند. در صورت نیاز به جراحی شکستگی لگن، دکتر روشندل شما را به جراحان متخصص معرفی خواهد کرد.

شکستگی سر یا گردن فمورال

شکستگی-سر-یا-گردن-فمورال

اگر شکستگی بدون جابجایی استخوان باشد معمولا استخوان­‌ها در طول جراحی سرپایی با پیچ و میلچه در جای خود ثابت می‌شوند. برخی­ مواقع، صفحات فلزی استفاده می‌­شوند. شکستگی­‌هایی که با جابجایی استخوان همراه هستند معمولا در طول جراحی تعویض می­شوند. در جراحی تعویض لگن­ خاصره، سر فمورال آسیب­ دیده با یک توپی فلزی یا سرامیکی تعویض شده و داخل سوکت مصنوعی که در جای خودش جوش خورده قرار می­گیرد.

شکستگی بین تروکانتر

شکستگی-بین-تروکانتر

شکستگی بین دو استخوان­ تروکانتر باید بلافاصله از طریق ترکشن درمان شود. ترکشن درمانی است که با بکارگیری وزنه و قرقره بالابر در عضلات اطراف لگن­ خاصره کشش و گستردگی ایجاد می‌­گردد. در این درمان، عضلاتی که به تروکانتر چسبیده  از کشیده شدن به طرفین استخوان شکسته در جهات مختلف در طول دوره بهبود خودداری می­شوند. افرادی که قبل از آسیب فعالیت­‌های منظم داشتند باید بعد از جراحی و کارگذاشتن میلچه و پیچ در لگن که جهت تثبیت استخوان شکسته انجام می­شود ترکشن را انجام دهند. این قبیل افراد باید تا جایی­که امکان دارد شروع به حرکت مفصل کنند. این نوع جراحی ممکن است برای افرادی که قبل از شکستگی بستری بودند تروماتیک باشد. در چنین شرایطی، استخوان شکسته باید ثابت وبدون حرکت بماند. عدم تحرک ممکن است 4 تا 8 هفته طول بکشد.

شکستگی زیر تروکانتر

شکستگی-زیر-تروکانتر

این جراحی شامل قرار دادن میله فلزی بلند در تنه استخوان­ران و ترمیم شکستگی است. درمان شکستگی لگن در کودکان کم سن و سال تنها از طریق ترکشن و گچ کامل پا انجام می­‌شود.

سوالات متداول


برخی از مهم ترین سوالات رایج مردم درباره شکستگی لگن(هیپ) عبارت­ند از:

شکستن استخوان لگن­ خاصره همیشه موضوع جدی است چراکه علت اصلی ناتوانی  بوده و می­‌تواند منجربه عوارض خطرناک شوند. تقریبا 4% از افراد بعد از شکستگی لگن­ به ­دلیل عوارض ناشی از این ناهنجاری، جراحی و عواقب پزشکی ناشی از عدم تحرک جان خود را از دست می­دهند. عدم تحرک می‌تواند منجربه لخته شدن خون در رگ­‌های پا شود. این عارضه می‌­تواند موجب شرایط خطرناک موسوم به آمبولی ریه شود. بیماری پنومونی یا به ­عبارتی سینه­ پهلو از بیماری‌­هایی است که در بین افراد بی­ حرکت شایع می­باشد. بی حرکتی می­‌تواند موجب زخم بستر در ناحیه باسن یا مچ پا شود. زخم بستر می­تواند منجربه عفونت گردد. شکستگی لگن در بسیاری از موارد می­‌تواند موجب ناتوانی پایدار شود. با تمام این حرف‌­ها، جراحی در درمان این ناهنجاری موثر است و افراد می­توانند به راه رفتن و یا انجام فعالیت­‌های روزانه با محدودیت بسیار اندک ادامه دهند. شکستگی در ناحیه سر فمورال با آسیب به رگ­‌های خونی که مسوول خونرسانی به قسمت فوقانی فمور هستند می‌­تواند منجربه عوارض جانبی دیگر شود. این آسیب می­تواند فرایند بهبود را تضعیف کرده و منجربه ناهنجاری مرگ استخوان موسوم به استئونکروز گردد.

10% از افرادی که دچار شکستگی استخوان سر فمور می­شوند و تقریبا 30% از افرادی که دچار شکستگی توام با جابجایی استخوان هستند به ناهنجاری استئونکروز مبتلا می­شوند.

2  روش اصلی پیشگیری از شکستگی لگن­ خاصره عبارتنداز: حفظ استحکام استخوان و جلوگیری از افتادن.

بهینه ­سازی استخوان

برای بهینه­ سازی استحکام استخوان، مردان و زنان در تمام سنین باید به ­طور منظم ورزش کرده و کلسیم و ویتامین D کافی مصرف کنند. استخوان زنان به مرور زمان ضعیف­‌تر می­‌شود. یک نوع آزمایش ایکس خاص موسوم به تست تراکم استخوان وجود دارد که در تشخیص پوکی استخوان موثر و مفید است. طبق توصیه سازمان ملی پوکی استخوان، زنان بعد از یائسگی به دلیل قرارگرفتن در معرض  عوامل خطرزا (سوابق خانوادگی ابتلا به پوکی استخوان، شکستگی استخوان در بزرگسالی، مصرف کورتیکواستروئید یا دخانیات) باید حتما تست تراکم استخوان را انجام دهند. زنان 65 سال یا بالاتر و مردان 70 سال یا مسن­تر حتی بدون خطر پوکی استخوان نیز باید این تست را انجام دهند. اگر در آزمایش میزان تراکم استخوان کم باشد پزشک ممکن است دارو تجویز کند. داروهایی که جهت پیشگیری از پوکی ­استخوان مصرف می­شوند شامل: بیس­فسفونات‌­ها ( آلندرونیت، فوزاماکس، ریزدرونات، اکتونل، پامیدرونات، آردیا، ایباندرونات، بونیوا، زولدرونات، رکلاست) تری­پاراتایدها ( فورتئو) و درمان جایگزین هورمون هستند. از آن­جایی که درمان جایگزین هورمون ممکن است خطر بیماری قلبی عروقی را افزایش دهد این روش مدتی است که درمان پوکی­ استخوان استفاده نمی­شوند. مشکل افرادی که مکررا هنگام راه­ رفتن می­‌افتند باید توسط پزشک پیگیری شود. برخی از علل افتادن قابل تشخیص و درمان هستند. در برخی موارد،  ایجاد محیط سالم و بدون خطر در منزل می­تواند در پیشگیری از افتادن موثر باشد. وجود دستگیره، استفاده از سر بس در زیر قالیچه­‌های منزل، روشنایی کافی و دستشویی فرنگی ممکن است برای برخی افراد مفید باشد. پزشک ممکن است جهت پیشگیری از افتادن به بیمار توصیه­‌های اضافی نظیر انجام حرکات ورزشی مخصوص بهبود تقویت و تعادل بدن را ارائه نماید.

پد محافظ هیپ

یک استراتژی نسبتا جدید می­تواند در پیشگیری از شکستگی­‌ها و حتی افتادن موثر باشد. اگر دچار استئونکروز شدید و یا شکستگی لگن­ خاصره داشتید می­‌توانید از پدهای محافظ لگن استفاده کنید. این سپرها هنگام افتادن خطر شکستگی استخوان لگن ­خاصره را کم می‌­کنند. این پدها را باید هر روز و در داخل لباس­ زیرهای مخصوص پوشید.

طول درمان شکستگی لگن به نوع و چگونگی شکستگی بستگی دارد. اگر استخوان نیاز به کارگذاری پیچ و میلچه داشته باشد بیمار باید در اسرع وقت با عصا به راه ­رفتن ادامه دهد. ممکن است 6 تا 8 هفته طول می­کشد تا بیمار بخواهد با عصا راه برود. دوره بهبود جراحی تعویض لگن معمولا طولانی­‌تر بوده و تا 12 هفته طول می­کشد. در افراد مبتلا به شکستگی لگن خاصره از هر 3 مورد 2 مورد به کمک­‌های دراز مدت همراه با 1 یا چند فعالیت روزانه نیاز خواهند داشت. بیش از 25% از افراد مسنی که دچار چنین ناهنجاری می‌­شوند حتی بعد از بهبود نیز قادر به زندگی مستقل نیستند. از دست دادن استقلال تنها مشکل شکستگی لگن نیست. درحقیقت بسیاری از افراد قبل از این­که به چنین عارضه‌­ای گرفتار شوند ضعیف بوده و دارای مشکلات سلامتی قابل­ توجهی هستند. این بیماران در مقایسه با افراد سالم بیشتر در معرض عوارض جانبی شکستگی و درمان آن هستند.