درمان دیسک کمر ناشی از بالا رفتن سن، افزایش وزن، سانحه و کم تحرکی

درمان دیسک کمر ناشی از بالا رفتن سن، افزایش وزن، سانحه و کم تحرکی

دیسک‌های بین مهره‌ای که بین مهره‌های ستون فقرات قرار دارند، ضربه‌گیر بوده و از ستون فقرات محافظت می‌کنند تا فرد بتواند حرکت کرده و خم شود. این دیسک‌ها از یک حلقه بیرونی به نام "آنولوس" و یک ماده نرم ژله‌ای در داخل به نام "نوکلئوس" ساخته شده‌اند. این دیسک‌ها ضربات را جذب کرده و از ستون فقرات در برابر فشارهای روزمره محافظت می‌کنند. زمانی که این دیسک‌ها دچار آسیب‌دیدگی شوند باعث ایجاد درد بلند مدت می‌شوند. در بیشتر اوقات، مشکلات دیسک‌های بین مهره‌ای می‌توانند منجر به ابتلا به بیماری‌های ناتوان‌کننده ستون فقرات شود زیرا ساختارهای ستون فقرات بسیار وابسته به هم است. دیسک پاره شده که به آن "لغزش دیسک" یا فتق دیسک" کمر نیز گفته می‌شود زمانی اتفاق می‌افتد که لایه بیرونی محافظ دیسک‌های بین مهره‌ای ضعیف یا پاره شده و باعث شود که لایه داخلی آن در کانال ستون فقرات نشت پیدا کند. این عارضه باعث وارد آمدن فشار بر عصب‌ها، درد، ناراحتی و بروز عوارض متعدد دیگر می‌شود. دیسک پاره شده شایع‌ترین دلیل ابتلا به درد سیاتیک و درد قسمت پایین کمر است.

تلاش برای انجام کارهای روزمره با وجود کمر درد مزمن و بسیار آزاردهنده است. خوشبختانه، روش‌های مختلفی برای درمان فتق دیسک کمر و جلوگیری از بروز عواقب بعدی آن وجود دارد.

دکتر ارتوپد در اولین جلسه درمانی، به دقت سوابق بیماری شما را ارزیابی کرده، شما را معاینه می‌کند و علائم و مشکلات دیگر شما را مورد بررسی قرار می‌دهد. غالباً آزمایش‌های تصویری مانند سی تی اسکن، عکس‌برداری به وسیله اشعه ایکس و ام آر آی نیز ممکن است برای رد احتمال ابتلا به برخی بیماری‌ها و تأیید تشخیص فتق دیسک کمر انجام شوند. پزشک پس از تشخیص محل و شدت پارگی دیسک یک برنامه درمانی برای رفع نیازها و دست‌یابی به اهداف مورد نظر به شما می‌دهد.

غالباً پزشکان قبل از انجام عمل‌های جراحی، استفاده از روش‌های درمانی اولیه و محافظه‌کارانه را به بیماران توصیه می‌کنند. روش‌های درمانی پیشرفته‌ای برای کاهش یا رفع درد همراه با پارگی دیسک و فشرده شدن عصب‌ها وجود دارد که اثربخشی آنها در تحقیقات انجام شده اثبات شده است.

دکتر روشندل با بهره‌گیری از جدیدترین روش‌های پزشکی قادر به درمان دیسک کمر شدید و خفیف می‌باشد. برای دریافت اطلاعات بیشتر یا رزرو نوبت می‌توانید با شماره‌های

02166595897 و 02166595896  

تماس حاصل فرمایید.

 آناتومی


ترجمه عکس: فتق دیسک کمر

برای درک بهتر چگونگی بروز دیسک کمر، دانستن آناتومی ستون فقرات و به خصوص آن قسمت از ستون فقرات که دچار مشکل شده است می‌تواند بسیار کمک‌کننده باشد.

دیسک‌های بین مهره‌ای ضربه‌گیرهایی هستند که شوک‌ها و ضربات بین مهره‌ها را در ستون فقرات جذب می‌کنند. بین هر دو مهره یک دیسک وجود دارد. هر دیسک یک فیبر خارجی قوی به نام آنولوس و یک ماده نرم ژله‌ای در مرکز به نام نوکلئوس پالپوس دارد.

آنالوس لایه بیرونی دیسک و قوی‌ترین و محکم‌ترین قسمت آن است. آنالوس واقعاً یک رباط محکم است که مهره‌ها را به هم وصل می‌کند. نوکلئوس ژله‌ای نیز اصلی‌ترین قسمت جذب‌کننده ضربات است.

فتق دیسک کمر زمانی اتفاق می‌افتد که فیبرهای بیرونی دیسک‌های بین مهره‌ای (آنالوس) آسیب دیده و ماده داخلی نرم نوکلئوس پالپوس بیرون زده و وارد کانال نخاع شود. اگر پارگی آنولوس در نزدیکی کانال ستون فقرات اتفاق بیفتد، ماده نوکلئوس پالپوس وارد کانال نخاع می‌شود.

 علت بیرون زدن دیسک چیست؟


افزایش سن، بیماری‌های تحلیلی و ساییدگی و پارگی عمومی مانند بیماری دیسک دیژنراتیو شایع‌ترین دلایل بیرون‌زدگی دیسک‌های کمر هستند. به هر حال، عوامل مختلفی ممکن است باعث بیرون‌زدگی دیسک یا تشدید این عارضه شوند که برخی از آنها عبارتند از:

  • آسیب‌دیدگی‌های ناگهانی، وارد آمدن ضربه یا تصادف مانند آنچه ممکن است در تصادفات رانندگی، ورزش‌های پربرخورد، زمین خوردن‌ها سخت یا ضربه خوردن کمر اتفاق بیفتد.
  • حرکات تکراری یا بلند کردن مکرر اجسام به صورت نادرست که غالباً در افرادی که شغل‌های آنها نیاز به حرکات فیزیکی زیاد دارد یا افرادی که باید مسافت‌های طولانی رانندگی کنند ممکن است باعث بیرون‌زدگی دیسک شود.
  • چاقی یا اضافه وزن
  • ورزش نکردن
  • سوءتغذیه
  • استعمال دخانیات
  • جنسیت (مران بین 30 تا 50 ساله بیشتر مستعد ابتلا به فتق دیسک کمرهای دردناک هستند)
  • سابقه خانوادگی، عوامل ژنتیکی و ناهنجاری‌های مادرزادی در ستون فقرات

 نشانه‌های همراه با دیسک کمر چیست؟


علائم بیماران متفاوت بوده و به محل پارگی دیسک در ستون فقرات بستگی دارد. معمولاً افراد مبتلا به فتق دیسک کمر تا زمان شروع جابجایی بافت دیسک به سمت بافت‌های اطراف، تغییرات جزئی را تجربه می‌کنند. زمانی که فشار بر عصب وارد شد، علائم ظاهر می‌شوند که برخی از آنها عبارتند از:

  • درد مبهم یا تیز و شدید
  • گرفتگی و کرامپ عضلانی
  • دردی که به سمت شانه‌ها و بازوها یا به سمت پاها کشیده می‌شود
  • احساس گزگز و سوزن سوزنی شدن در بازوها و دست‌ها یا در پاها
  • ضعف در ناحیه یا اندام آسیب دیده
  • حساسیت به لمس

از آنجا که علائم پارگی دیسک کمر منعکس‌کننده بیماری‌های ستون فقرات مانند سرطان، تنگی کانال نخاع و خارهای استخوانی است باید به طور جامع و به سرعت تشخیص داده شوند. اگر محل دقیق گسترش درد را نمی‌دانید، پزشک با روش‌های مختلف قادر به تعیین محل دقیق آسیب‌دیدگی و درد است.

در موارد نادر، پارگی دیسک ممکن است به نخاع فشار وارد کند که می‌تواند بسیار خطرناک باشد. افرادی که تب یا بی‌اختیاری ادرار یا مدفوع دارند باید بلافاصله به پزشک مراجعه کنند زیرا ممکن است به مراقبت‌های فوری پزشکی نیاز داشته باشند.

 پزشکان چگونه ابتلا به این عارضه را تشخیص می‌دهند؟


 

تشخیص ابتلا به فتق دیسک کمر با بررسی کامل سوابق پزشکی و انجام معاینات فیزیکی شروع می‌شود. سؤالات مهمی که ممکن است پزشک از سما بپرسد عبارتند از:

  • آیا شما دچار آسیب‌دیدگی شده‌اید؟
  • در کدام قسمت درد دارید؟
  • آیا قسمت‌هایی از بدن شما بیحس شده است؟ کدام قسمت‌ها؟
  • آیا دچار ضعف در اندام‌های خود شده‌اید؟ در کدام قسمت‌ها؟
  • آیا در گذشته این مشکل یا مشکلی مشابه این را داشته‌اید؟
  • آیا اخیراً کاهش وزن، تب یا بیماری داشته‌اید؟

در نهایت، پزشک از شما در مورد مشکلاتی که ممکن است در هنگام ادرار کردن یا اجابت مزاج داشته باشید سؤالاتی می‌پرسد. این سؤالات به این دلیل مهم هستند که پاسخ به آنها مشخص می‌کند که آیا بیرون‌زدگی دیسک بر عصب‌هایی که به سمت روده و مثانه می‌روند فشار وارد کرده است یا نه.

پزشک ممکن است از شما بخواهد که از کمر خود به وسیله اشعه ایکس عکس بگیرید. عکس‌های معمولی گرفته شده به وسیله اشعه ایکس، فتق دیسک کمر را نشان نمی‌دهند اما ساییدگی یا پارگی‌های موجود در ستون فقرات را مشخص کرده و ممکن است علل دیگر بروز این مشکل را نیز بتوان در این عکس‌ها دید.

متداول‌ترین آزمایشی که امروزه برای تشخیص فتق دیسک کمر انجام می‌شود، ام آر ای است. این آزمایش بدون درد بوده و بسیار دقیق است. تا آنجا که ما می­دانیم انجامام آر آی هیچ گونه عوارض جانبی ندارد. این روش تقریباً به طور کامل جایگزین آزمایش‌های دیگر مانند میلوگرام و سی تی اسکن شده است زیرا بهترین روش تشخیص فتق دیسک کمر است.

گاهی اوقات، همه جوانب مشکل را نمی‌توان درام آر آی تشخیص داد؛ بنابراین آزمایش‌های دیگر نیز ممکن است انجام شوند. معمولاً میلوگرام همراه با سی تی اسکن انجام می‌شود تا بتوان اطلاعات بیشتری از آنها دریافت کرد. هنوز اگر تأیید نشده است که فتق دیسک کمر عامل بروز درد بوده است باید آزمایش‌های تخصصی دیگر نیز انجام شوند. آزمایش‌های الکتریکی (مانند ای‌ام جی و اس اس پی) می‌توانند تأیید کنند که درد در پاها واقعاً ناشی از آسیب‌دیدگی عصب است یا نه. ممکن است این آزمایش‌ها قبل از تصمیم‌گیری در مورد انجام عمل‌های جراحی انجام شوند.

 بهترین راه برای درمان درد دیسک کمر چیست؟


فقط صرف این که شما دچار فتق دیسک کمر شده‌اید به این معنی نیست که باید تحت عمل جراحی قرار بگیرید. در بسیاری از موارد، برای درمان فتق دیسک نیازی به انجام عمل‌های جراحی نیست. درمان فتق دیسک کمر به علائم آن بستگی دارد. همچنین به این که آیا علائم به طور مستمر وخیم‌تر می‌شوند یا بهتر شده‌اند نیز بستگی دارد. اگر علائم به طور مستمر تشدید می‌شوند، ممکن است پزشک انجام عمل جراحی را به شما توصیه کند. اگر علائم بهبود می‌یابند وی تا برطرف شدن یا بهتر شدن علائم صبر می‌کند. بسیاری از افراد مبتلا به فتق دیسک پس از گذشت چند هفته یا چند ماه به طور کامل بهبود می‌یابند. برخی اقدامات درمانی عبارتند از:

استراحت کردن

ممکن است شما به جز اطمینان یافتن از عدم پیشروی مشکلات نیاز به انجام هیچ اقدام درمانی دیگری نداشته باشید. اگر درد قابل تحمل بوده و پیشروی نکرده و باعث بیحسی یا ضعف نشده است باید فقط صبر کنید.

اگر درد شدیدتر باشد شما باید چند روز مرخصی گرفته و در این مدت فعالیت‌های فیزیکی خود را نیز کاهش دهید. پس از گذشت چند روز، شما باید دوباره تحرک داشته باشید. با پیاده‌روی کم شروع کرده و مسافت پیاده‌روی خود را به طور روزانه افزایش دهید.

داروهای مسکن 

بسته به شدت درد، رویکردهای مختلفی برای کمک به کنترل درد وجود دارد. مسکن‌های بدون نیاز به نسخه پزشک مانند ایبوپروفن، تایلنول و برخی داروهای ضدالتهابی جدیدتر ممکن است به کاهش درد کمک کنند. آنها را مطابق دستور مصرف کرده و از مصرف زیاد این داروها خودداری کنید. اگر با مصرف این نوع داروها درد شما کنترل نشد ممکن است پزشک داروهای مسکن قوی‌تری مانند مسکن‌های مخدر و غیر مخدر را برای شما تجویز کند. داروهای مخدر بسیار قوی هستند اما ممکن است اعتیادآور باشند. داروهای غیر مخدر اعتیاد کمتری داشته اما اثربخشی آنها کمتر از داروهای مخدر است. بیشتر پزشکان تا چندین روز یا چند هفته پس از شروع درد تمایلی به تجویز داروها مخدر ندارند.

 تزریق استروئیدهای اپیدورال

تزریق استروئیدهای اپیدورال معمولاً برای دردهای شدید ناشی از فتق دیسک کمر تجویز می‌شوند. این داروها فقط در مواردی تجویز می‌شوند که انجام عمل جراحی پس از تزریق این دارو تنها گزینه باقیمانده برای کاهش درد باشد. تزریق استروئیدهای اپیدورال فقط در کاهش درد ناشی از فتق دیسک کمر در نیمی از افراد تحت درمان مؤثر واقع می‌شود.

فیزیوتراپی 

فیزیوتراپی برای رفع مشکلات کمر و دیسک‌ها و جلوگیری از تشدید بیماری باید به صورت محافظه‌کارانه شروع شود. تأکید این اقدامات بر استراحت کردن، کاهش التهاب و افزایش گردش جریان خون برای بهبودی است. زمانی که التهاب اولیه کاهش یافت، برنامه‌های کششی و تقویتی به منظور بازیابی انعطاف‌پذیری مفاصل و عضلات مورد توجه قرار می‌گیرد تا ستون فقرات تقویت شده و ثبات یابد. هر برنامه بر اساس ساختارهایی که باعث بروز علائم شده‌اند طراحی می‌شود. هر برنامه‌ای که برای رفع مشکل خاصی طراحی نشده باشد ممکن است باعث افزایش وخامت وضعیت و علائم بیمار شود.

مداخلات متداول فیزیوتراپی برای درمان فتق دیسک کمر عبارتند از:

  • روش‌های درمان دستی: درمان‌های دستی توسط پزشک برای ماساژ بافت نرم، کشش و حرکت دادن مفاصل به منظور بهبود ترازی، افزایش دامنه حرکتی ستون فقرات کمری به کار برده می‌شوند. به کارگیری این روش‌ها به کاهش درد نیز کمک می‌کند.
  • تمرینات ورزشی طبی شامل حرکات کششی و تقویتی برای بازیابی دامنه حرکتی و تقویت عضلات کمر و شکم برای نگهداری، تثبیت و کاهش فشار وارده بر دیسک و کمر به کار برده می‌شوند.
  • بازآموزی عصبی عضلانی برای بهبود وضعیت بدنی، بازیابی ثبات، بهبود خواب بیمار، بهبود وضعیت‌های نشستن و مکانیزم های دیگر بدن برای محافظت از دیسک و ستون فقرات آسیب دیده انجام می‌شوند.
  • اقداماتی مانند اولتراسوند، تحریک الکتریکی، یخ درمانی، لیزر سرد، ترکشن و روش‌های دیگر برای کاهش درد و التهاب در ساختارهای ستون فقرات نیز برای کاهش درد به کار برده می‌شوند.
  • برنامه‌های خانگی شامل حرکات کششی، تقویتی، تثبیت‌کننده و دستورالعملی‌هایی برای کمک به بهبود عملکرد روزانه و ارتقا سطح عملکرد می‌شود.

 جراحی بسته 

در روش‌های درمانی کم تهاجمی فقط شکاف‌های کوچکی ایجاد می‌شود و دروان بهبودی پس از آنها بسیار کمتر از عمل‌های جراحی سنتی است. مزایای دیگر روش‌های کم تهاجمی عبارتند از:

  • درد کمتر
  • کاهش احتمال باقی ماندن اسکار و خونریزی کمتر
  • حداقل آسیب‌دیدگی عضلات و بافت‌های نرم اطراف

انجام عمل‌های جراحی 

اگر با کمک روش‌های کم تهاجمی، درد تسکین نیافت آنگاه انجام عمل‌های جراحی توصیه می‌شود. متداول‌ترین عمل جراحی مرتبط با دیسک کمر، دیستکتومی است که در آن دیسک از طریق یک شکاف برداشته می‌شود. این کار انجام می‌شود تا درد پا تسکین یابد. عمل جراحی دیسک معمولاً فقط برای رفع کمر درد انجام نمی‌شود.

 اهمیت ورزش بعد از عمل دیسک کمر


پس از انجام عمل جراحی، پزش ممکن است قبل از شروع تمرین‌های روزانه شما را به متخصص ارتوپدی معرفی کند. انجام تمرین برای بهبودی و حفظ سلامت ستون فقرات از اهمیت زیادی برخوردار است. توجه داشته باشید که این کار بخشی از مدیریت بلند مدت سلامتی و کاهش خطرات احتمالی است. ورزش منظم اساسی‌ترین روش برای حل مشکلات کمر است. شما باید از اثربخشی و ایمنی تمرینات انتخابی در هر مورد به خصوص مطمئن شوید.

مطالعات علمی نشان می‌دهد که افرادی که به طور مرتب ورزش می‌کنند مشکلات کمتری در کمر خود دارند. این کار به تقویت عضلات کمر که از ستون فقرات محافظت می‌کنند کمک می‌کند. با این کار احتمال زمین خوردن و آسیب دیدن شما کاهش می‌یابد. ورزش کردن می‌تواند شکم، بازوها و پاها را تقویت کرده که باعث کاهش کشیدگی کمر می‌شود. تمرینات کششی احتمال بروز اسپاسم‌های عضلانی را نیز کاهش می‌دهد. به علاوه، تمرینات کمکی برای تحمل وزن به پیشگیری از کاهش تراکم استخوانی ناشی از ابتلا به پوکی استخوان کمک کرده و احتمال بروز شکستگی‌های فشاری را نیز کم می‌کند. تمرینات هوازی که باعث افزایش نرخ ضربان قلب و نبض می‌شوند نیز به کاهش درد کمک می‌کنند. مواد شیمیایی طبیعی در بدن که با درد مبارزه می‌کنند و به آنها اندورفین گفته می‌شود در هنگام ورزش کردن ترشح شده و واقعاً درد را کاهش می‌دهد.

 پیش‌آگهی


بیشتر مشکلات دیسک بدون نیاز به انجام عمل جراحی بهبود یافته و عملکرد طبیعی خود را باز می‌یابند. طول درمان متناسب با شدت علائم بوده ممکن است از 2 تا 12 هفته طول بکشد. بیماران باید ورزش‌های کششی، تقویتی و تثبیت کننده را ادامه دهند. نسبت به وضعیت بدنی و کارهایی که باید انجام دهید و کارهایی که نباید انجام شوند آگاه و هشیار باشید تا در بلند مدت سلامت کمر شما حفظ شود. به یاد داشته باشید که زمانی که شما دچار مشکلات کمر می‌شوید، راه زیادی برای پیشگیری از آسیب‌دیدگی‌های بیشتر پیش روی شما است.