درمان دررفتگی شانه و کتف دست ناشی از آسیب دیدگی شدید و ضرب دیدگی

دررفتگی شانه عارضه‌ای است که در طی آن استخوان بازو از کاسه‌ی استخوان کتف خارج می‌شود. شانه متحرک‌ترین مفصل در بدن انسان است که همین امر آن را نسبت به دررفتگی آسیب پذیر تر ساخته است. در صورتی که به دررفتگی شانه‌ی خود شک دارید باید بلافاصله به پزشک مراجعه کنید.

برای کمک به جلوگیری از دررفتگی شانه باید مراقب باشید تا زمین نخورید، در زمان انجام ورزش‌های تماسی از وسایل محافظتی استفاده کنید و به طور منظم ورزش کنید تا قدرت و انعطاف پذیری در مفصل و عضلات شما حفظ شود چراکه با دررفتگی شانه، خطر بروز این آسیب در آینده نیز افزایش خواهد یافت. به منظور جلوگیری از وقوع دوباره‌ی این آسیب باید تمرینات قدرتی و پایداری مخصوص که پزشک برای آسیب شما تجویز کرده است را انجام دهید.

مفصل شانه، شاهد بیشترین دررفتگی در بین مفاصل بدن می‌باشد. این مفصل توانایی باز کردن و دور کردن دست از بدن و همچنین چرخش خارجی آن را به شما می‌دهد (چرخش رو به بالای ساعد و کف دست). در زمان دررفتگی، سر استخوان بازو از کاسه‌ی مفصل خود خارج می‌شود. همچنین ساختارهایی که اجزا شانه را در کنار یکدیگر نگه داشته‌اند مثل کپسول مفصلی، غضروف‌ها و رباط‌های روتاتور کاف نیز در اثر این آسیب پاره می‌شوند.

برای شروع درمان این عارضه در ابتدا برای تسکین درد از داروهای مسکن استفاده شده و پس از آن یک معاینه‌ی فیزیکی توسط پزشک و یک عکس برداری با اشعه‌ی ایکس به منظور اطمینان از عدم شکستگی استخوان‌ها انجام می‌شوند. پس از آن می‌توان برای جا انداختن مفصلی که دچار دررفتگی شده است اقدام کرد. اکثر افراد ترجیح می‌دهند برای این کار از داروهای آرام بخش قوی استفاده کنند.

دکتر حمید روشندل متخصص و جراح  استخوان و مفاصل یکی از بهترین جراحان در زمینه درمان‌های مفصلی و انواع شکستگی بدن است. جهت کسب اطلاعات بیشتر با شماره تلفن‌های 02166595897 و 02166595896   تماس حاصل فرمایید.

چه عواملی سبب دررفتگی شانه می‌شوند؟


دررفتگی و یا نیمه دررفتگی شانه ممکن است در اثر یک آسیب فیزیکی و یا در اثر ناپایداری‌های قبلی در ساختار شانه ایجاد شود. شایع‌ترین دلایل دررفتگی در مفصل شانه عبارت‌اند از:

  • آسیب فیزیکی و ضربه
  • کشیده شدن مکرر رباط‌های شانه
  • ناپایداری چند جهته

علائم و نشانه‌های دررفتگی شانه چیست؟


دررفتگی عارضه‌ای دردناک است. زمانی که استخوان بازو با اعمال فشار از داخل استخوان کتف خارج می‌شود، غضروف، عضله و دیگر ساختارهای اطراف آن کشیده شده و یا پاره می‌شوند. دررفتگی شانه درد بسیار شدیدی را به همراه خواهد داشت و بیمار معمولاً از حرکت دادن دست خود در هر جهتی اجتناب می‌ورزد. عضلاتی که مفصل شانه را احاطه می‌کنند در این عارضه دچار اسپاسم شدید شده و حرکت به هر جهتی را بسیار دردناک می‌کنند. معمولاً در طی دررفتگی‌های قدامی، دست با مقداری فاصله از بدن نگه داشته شده و بیمار سعی می‌کند وزن دست آسیب دیده‌ی خود را با کمک دست دیگر نگه دارد. معمولاً در این عارضه شانه بسیار ملتهب دیده می‌شود چراکه سر استخوان بازو از محل طبیعی خود که حفره‌ی گلنوئید است خارج شده است. در برخی از مواقع ممکن است این دررفتگی به شکل یک برآمدگی در جلوی مفصل شانه دیده شود.

همانند دیگر آسیب‌های استخوانی، درد ناشی از این عارضه ممکن است علائم سیستمیک مثل حالت تهوع، استفراغ، تعرق، سنگینی سر و ضعف را به دنبال داشته باشد. این علائم به دلیل تحریک عصب واگ ایجاد می‌شوند که وظیفه‌ی ممانعت از پاسخ آدرنالین در بدن را برعهده دارد. بعضاً ممکن است این درد باعث شود تا بیمار غش کرده و یا بیهوش شود (سنکوپ وازو واگال).

روش‌های درمانی خانگی برای دررفتگی شانه چیست؟


زمانی که آسیبی به شانه وارد می‌شود و نگرانی‌هایی در مورد شکستگی و یا دررفتگی مفصل وجود دارند، فرد باید فوراً به مراکز درمانی مراجعه کند.

ازجمله روش‌های کمک‌های اولیه در این مرحله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • ثابت نگه داشتن شانه با استفاده از یک اسلینگ یا آتل بندی
  • استفاده از کمپرس یخ بر روی منطقه‌ی آسیب دیده
  • اجازه ندادن به بیمار برای خوردن یا آشامیدن چراکه ممکن است برای جا انداختن شانه نیاز به بیهوشی و یا استفاده از داروهای آرام بخش باشد. برخی از این داروهای آرام بخش، استفراغ را در عوارض جانبی خود داشته و به منظور جلوگیری از این عوارض بهتر است که شکم فرد خالی باشد.

همچنین مهم است مطمئن شوید که آسیب دیگری به فرد وارد نشده است. برخی از افرادی که قبلاً به دررفتگی شانه مبتلا شده‌اند و مفصل آن‌ها ناپایدار شده است ممکن است بتوانند در همان لحظه‌ی احساس دررفتگی، شانه‌ی خود را جا بیندازند.

درمان دررفتگی شانه چیست؟


هدف از روش‌های درمانی اولیه برای دررفتگی شانه، جا انداختن شانه و بازگشت سر استخوان بازو به داخل حفره‌ی گلنوئید می‌باشد. روش‌های متفاوتی برای انجام این کار وجود دارند. تصمیم گیری در مورد اینکه کدام یک از این روش‌ها باید مورد استفاده قرار بگیرند به مواردی همچون خود بیمار، وضعیت آسیب و تجربه‌ی درمانگر در جا انداختن شانه بستگی خواهد داشت. جدا از روش مورد استفاده، هدف اصلی جا انداختن شانه به طور کارامد و با استفاده از کمترین میزان بی حسی ممکن می‌باشد. اکثر موارد جا انداختن مفصل به طور بسته موفق بوده‌اند. در این روش‌ها بریدگی بر روی مفصل ایجاد نشده و می‌توان به شکل ساده‌ای استخوان بازو را به موقعیت طبیعی خود بازگرداند. اصطلاح "جا انداختن باز" به عمل جراحی انجام شده برای جا انداختن مفصل اطلاق می‌شود. ازجمله روش‌های رایج برای ترمیم دررفتگی و جا انداختن مفصل می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

بسته به مقدار درد و اسپاسم عضلانی، ممکن است برای آرام کردن بیمار قبل و در هنگام جا انداختن مفصل به داروهایی نیاز باشد. می‌توان برای شل کردن عضلات و کمک به جا انداختن مفصل نیز از داروهایی استفاده کرد.

بیمارانی که داروها را به صورت تزریقی به داخل ورید دریافت می‌کنند باید قبل، در حین و بعد از جا انداختن مفصل از نظر علائم حیاتی تحت نظر گرفته شوند همانگونه که این کار در اتاق عمل انجام می‌شود. در برخی از موارد (برای مثال در مورد بیماران مبتلا به بیماری‌های قلبی و ریوی) بهتر است تا به هنگام جا انداختن مفصل یک متخصص یا کارشناس هوشبری در محل حضور داشته باشد. درمانگر از داروهای آرام بخش تزریقی، مخدر و شل کننده‌های عضلانی استفاده می‌کند تا علاوه بر تسکین درد، به شل کردن عضلات و کمک به بیمار در فراموش کردن این اتفاقات کمک کند. ازجمله داروهای رایج امروزه می‌توان به کتامین و پروپوفول اشاره کرد. ازجمله دیگر داروها می‌توان به داروهای مخدر (مورفین، هیدرومورفون و فنتانیل) که ممکن است همراه با شل کننده‌های عضلانی (میدازولام، دیازپام، لورازپام) استفاده شوند اشاره کرد.

ممکن است برخی از درمانگرها از تزریق درون مفصلی لیدوکائین (زیلوکائین) به درون مفصل شانه به عنوان یک عامل بی حسی موضعی استفاده کرده و سپس اقدام به جا انداختن شانه کنند. این روش به جای داروهای آرام بخش درون وریدی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

بیمار ممکن است نشسته و یا بر روی شکم خود خوابیده باشد. پزشک در این حالت اقدام به چرخاندن کتف کرده که با این کار سر استخوان بازو آزاد شده و به طور خود به خودی به محل اصلی خود باز می‌گردد. ممکن است برای حفظ ثبات دست به یک دستیار نیاز باشد.

در حالی که بیمار دراز کشیده و یا نشسته است درمانگر آرنج بیمار را تا زاویه‌ی 90 درجه خم کرده و سپس به آرامی دست او را به طرف خارج می‌چرخاند. اسپاسم عضلانی پس از حدود 5 تا 10 دقیقه از بین رفته و مفصل به طور خود به خودی به حالت اولیه باز می‌گردد. در تکنیک میلچ، دست به آرامی به بالای سر برده می‌شود تا مفصل به حالت اولیه‌ی خود بازگردد.

زمانی که بیمار دراز کشیده است یک ملافه از زیر بغل او به صورت یک طناب عبور داده می‌شود. زمانی که درمانگر دست بیمار را به طرف پایین می‌کشد، دستیار وی که در بالای تخت ایستاده است ملافه را به طرف بالا کشیده و فشار مخالف درمانگر ایجاد می‌کند. این کار منجر به شل شدن عضلات و درنهایت بازگشت سر استخوان بازو به محل طبیعی خود می‌شود.

در حالی که بیمار بر روی شکم خود خوابیده است، دست آسیب دیده‌ی او از کنار تخت آویزان شده و یک وزنه به آن متصل می‌شود. این امر سبب می‌شود تا به تدریج اسپاسم عضلانی از بین رفته و مفصل شانه به حالت طبیعی خود بازگردد. ازجمله دیگر تکنیک‌هایی که می‌توان برای جا انداختن مفصل شانه استفاده کرد می‌توان به تکنیک میلچ، تراکشن زیر بغل و تکنیک اسپاسو.

در موارد نادر ممکن است نتوان با استفاده از تکنیک‌های عادی مفصل شانه را جا انداخت چراکه ممکن است یک تاندون، رباط و یا تکه‌ای از استخوان شکسته درون مفصل گیر کرده و از بازگشت سر استخوان بازو به موقعیت طبیعی خود درون حفره‌ی گلنوئید جلوگیری کند. زمانی که جا انداختن عادی کارامد نباشد ممکن است لازم باشد تا یک جراح ارتوپدی بر روی مفصل فرد عمل جراحی جا انداختن باز را انجام دهد.

پس از دررفتگی شانه چه کارهایی باید انجام داد؟


مراجعه‌ی منظم به جراح ارتوپدی یا پزشک خود پس از دررفتگی شانه توصیه می‌شود. زمان شروع انجام تمرینات دامنه‌ی حرکتی برای هر بیمار متفاوت بوده و در دررفتگی‌هایی که بدون شکستگی هستند و سن بیمار پایین‌تر است ممکن است دست وی به مدت 2 تا 3 هفته بدون تحرک ثابت شود. در حالی که در افراد مسن‌تر این زمان ممکن است تا 1 هفته کاهش یابد چراکه خطر بروز یخ زدگی شانه (بی تحرک شدن کامل شانه) در این افراد تا حد قابل توجهی بالاتر است.

بسته به بیمار و وضعیت او ممکن است عکس برداری با اشعه‌ی ایکس و یا اسکن MRI ضروری باشد که برای بررسی آسیب‌های احتمالی به مفصل، استخوان‌ها، لابروم و غضروف‌ها کاربرد دارند.

ممکن است برخی از بیماران برای جلوگیری از دررفتگی‌های آتی متقاضی انجام عمل جراحی باشند. این تصمیم به میزان آسیب وارد شده به مفصل و همچنین فعالیت‌هایی که بیمار در آن‌ها شرکت می‌کند بستگی خواهد داشت. این تصمیم برای هر بیمار منحصر به خود او خواهد بود.

فیزیوتراپی برای بازگشت مفصل شانه به عملکرد عادی خود اهمیت زیادی دارد. ازجمله این روش‌های درمانی می‌توان به ورزش درمانی برای تقویت عضلات اطراف شانه و همچنین حفظ دامنه‌ی حرکتی مفصل اشاره کرد.

مدت زمان بهبودی برای دررفتگی شانه چقدر است؟


مدت زمان بهبودی و بازتوانی کامل فرد پس از دررفتگی شانه بین 12 تا 16 هفته می‌باشد.

ورزش‌های توصیه شده برای دررفتگی شانه چیست؟


ورزش‌های انجام شده برای توانبخشی پس از دررفتگی شانه بر روی تقویت مفصل و به خصوص عضلات روتاتور کاف و پشت تمرکز خواهند داشت. تمرینات تقویتی روتاتور کاف شامل چرخش داخلی، چرخش خارجی و تمرینات فوق خاری می‌باشند. این تمرینات با استفاده از نوارهای کشی مخصوص، وزنه‌های دستی و قرقره و طناب در محیط باشگاه انجام می‌شوند. هر تمرین باید در 3 نوبت 20 تایی و بدون ایجاد درد انجام شود. در صورتی که بیمار نتواند هر تمرین را 20 مرتبه تکرار کنید باید وزنه‌ها یا کشش طناب‌ها کاهش یابند.

چرخش داخلی

یک توپ کوچک یا یک حوله را بین بدن و دست خود نگه داشته و دست خود را در جلوی به طرف داخل حرکت دهید. سپس به موقعیت اولیه بازگشته و دوباره تمرین را انجام دهید.

چرخش خارجی

یک توپ کوچک را حوله را بین دست و بدن خود نگه داشته و در همین حال یک وزنه یا یک طناب را با دست خود بگیرید. به آرامی ساعد خود را از بدن دور کرده و دوباره به موقعیت اولیه بازگشته و تمرین را تکرار کنید.

بالا انداختن کتف و شانه

صاف بایستید و دست‌های خود را در کنار بدن نگه دارید. شانه‌های خود را به طرف بالا و به سمت گوش‌های خود بکشید. چند لحظه این حالت را حفظ کرده و دوباره به موقعیت اولیه‌ی خود بازگردید. نگه داشتن یک وزنه با دست می‌تواند این تمرین را دشوارتر کند. پس از انجام این تمرین، استخوان کتف‌های خود را به طرف یکدیگر در پشت خود فشار دهید. این حالت را نیز به مدت چند لحظه حفظ کرده و دوباره به موقعیت عادی خود بازگردید و تمرین را تکرار کنید.

خم کردن شانه

در حالی که ایستاده‌اید و یک وزنه یا طناب کشی را با دست خود گرفته‌اید به آرامی دست خود را بالای سر برده، مدتی این حالت را حفظ کرده و به آرامی دست خود را به طرف پایین بازگردانده و تمرین را تکرار کنید. این حرکت باید بدون درد انجام شود. از بالا انداختن شانه‌ی خود خودداری کنید.

باز کردن شانه

یک طناب کشی را به یک جسم ثابت ببندید و دو سر آن را در دست بگیرید. به آرامی دست‌های خود را به طرف پایین استخوان کتف‌های خود را به طرف یکدیگر فشار دهید. این حالت را به مدت چند لحظه حفظ کنید و دوباره به موقعیت اولیه بازگردید و تمرین را تکرار کنید.

دور کردن دست از بدن به حالت افقی

یک وزنه را در دست خود بگیرید و بر روی شکم دراز بکشید و دست خود را از گوشه‌ی تخت به طرف پایین آویزان کنید. آرنج خود را صاف نگه دارید و به آرامی دست را به طرف بالا و به طرف دور از بدن حرکت دهید. این حالت را به مدت چند لحظه حفظ کرده، به آرامی به موقعیت اولیه بازگشته و تمرین را تکرار کنید. دو سر یک طناب کشی را در دو دست خود در جلوی بدن گرفته و در حالی که آرنج‌های خود را صاف نگه داشته‌اید دست‌ها را از یکدیگر دور کنید. دست‌های شما باید هم سطح شانه‌ها قرار گرفته باشند. این حالت را به مدت چند لحظه حفظ کرده، به آرامی به موقعیت اولیه بازگشته و تمرین را تکرار کنید.

جمع کردن استخوان کتف‌ها و چرخش خارجی

اگر از وزنه استفاده می‌کنید بر روی شکم خود بخوابید و دست خود را از گوشه‌ی تخت به طرف پایین آویزان کنید در حالی که آرنج شما به زاویه‌ی 90 درجه خم شده است. بخش فوقانی بازو باید توسط تخت حمایت شود. در حالی که زاویه‌ی 90 درجه‌ی آرنج خود را حفظ کرده‌اید، دست خود را به طرف سقف بالا ببرید. استخوان کتف‌های خود را به یکدیگر فشار داده و این حالت را به مدت چند لحظه حفظ کنید و به آرامی به موقعیت اولیه بازگردید. در صورتی که از طناب‌های کشی استفاده می‌کنید هر آرنج خود را در ارتفاع شانه تا زاویه‌ی 90 درجه خم کرده و استخوان کتف‌های خود را به یکدیگر فشار دهید. زمانی که کتف‌ها را به یکدیگر می‌فشارید، دست‌ها را بالاتر از ارتفاع شانه ببرید همانطور که در تصویر نشان داده شده است. این حالت را به مدت چند لحظه حفظ کرده، به آرامی به موقعیت اولیه بازگشته و تمرین را تکرار کنید.