درمان درد سیاتیک بعلت تحریک سیگنال های عصبی پا و کمر با فیزیوتراپی

سیاتیک

سیاتیک به درد پایین کمر یا لگن گفته می‌شود که به قسمت‌های پایین‌تر، به کپل‌ها نیز رسیده و تا امتداد عصب سیاتیک در پشت پا نیز گسترش یافته و اغلب تا مچ پاها نیز می‌رسد.‌ درد سیاتیک در اثر فشار یا التهاب عصب سیاتیک ایجاد شده و ممکن است پس از وارد شدن یک آسیب، فشار عضلانی یا دیسک کمر که به عصب فشار می‌آورد ایجاد شود. در برخی مواقع سیاتیک پس از چند هفته به خودی خود بهبود می‌یابد اما گاهی بهبود سیاتیک بیش از یک هفته طول کشیده و نیاز به درمان‌های پزشکی مانند فیزیوتراپی و انجام حرکات کششی دارد.

درد مزمن (درد مداوم و همیشگی) یکی از عوارض عدم درمان سیاتیک است. اگر "عصب تحت فشار " آسیب جدی دیده باشد ممکن است ضعف مزمن عضلانی، همچون "افتادگی پا" رخ دهد.

دکتر حمید روشندل پس از انجام معاینات بالینی ،انجام تصویر برداری‌های لازم و تشخیص علل درد سیاتیک در بیماران، از روش‌های درمانی موثری از جمله فیزیوتراپی، درمان دستی و تزریق بلاک عصبی برای تسکین و کاهش درد بیماران مبتلا به این عارضه کمک می‌گیرد.

برای کسب اطلاعات بیشتر و یا رزرو نوبت با شماره تلفن‌های 02166595897 و 02166595896   تماس حاصل فرمایید.

علت ایجاد سیاتیک چیست؟


دو عصب سیاتیک بلندترین اعصاب بدن هستند که از پایین‌ترین قسمت نخاع از زیر کپل‌ها و باسن شروع شده و تا پایین پشت ساق پاها و پاها ادامه می‌یابد. هر عصب سیاتیک سیگنال‌های عصبی مربوط به  احساس و کنترل حرکات موتوری چند عضله‌ی پایین پا را به پشت ران‌ها، ساق پاها و مچ پاها میرساند.

  • هر عاملی که باعث اعمال فشار طولانی مدت به عصب سیاتیک شود باعث سیاتیک می‌شود. گاهی سیاتیک در اثر بیرون زدگی دیسک پایین کمر ایجاد می‌شود.
  • تغییرات نخاعی ناشی از افزایش سن باعث از بین رفتن پدهای جذب شوک از غضروف‌هایی که استخوان‌های کمر (مهره‌ها) را از یکدیگر جدا می‌کنند، می‌گردد. این پدها فضایی بین استخوان‌ها ایجاد کرده و محلی برای عبور عصب از نخاع فراهم می‌کنند. اگر این دیسک‌ها پاره شوند، ماده ژلاتینی درون آنها به بیرون رفته و به عصب فشار می‌آورند.
  • آرتروز تشدید شونده می‌تواند باعث باریکی فضای بین مهره‌ها شده یا باعث شود یکی از مهره‌ها بر روی دیگری بلغزد. این باعث فشار به ریشه عصب سیاتیک و ایجاد علائم مشابه می‌شود.
  • تروما یا آسیب ناشی از تصادف با ماشین یا ضربه به نخاع باعث آسیب مستقیم به عصب سیاتیک می‌شود. همچنین فشارهای عضلانی ناشی از عضلات بزرگ پایین کمر و اسپاسم‌های عضله پیریفورمیس نیز مستقیما روی عصب اثر می‌گذارند. سفت شدن یا گرفتگی این عضلات باعث ایجاد فشاری طناب مانند و تحریک عصب می‌شود. تومورهای ستون فقرات، نخاع یا عصب عوامل نادر ایجاد درد مزمن سیاتیک هستند.
  • علاوه بر افزایش سن، داشتن شغلی که مستلزم چرخش و رانندگی یا بلند کردن مداوم اجسام سنگین باشد نیز باعث می‌شود این افراد بیشتر مستعد ابتلا به سیاتیک باشند. نشستن مداوم در اثر داشتن شغل نشسته و سر میزی یا بی تحرکی بیش از حد نیز باعث وارد آمدن فشار زیاد به پایین کمر و پاها می‌شود.
  • و مورد آخر اینکه افراد مبتلا به دیابت بیشتر در معرض ابتلا به سیاتیک قرار دارند زیرا در هنگام افزایش غیر طبیعی قند خون در چنین افرادی آسیب شدیدی به اعصاب محیطی وارد می‌شود.

علائم سیاتیک چیست؟


علائم سیاتیک

درد سیاتیک انواع مختلفی دارد- ممکن است به شکل یک گرفتگی در عضله پا باشد، ممکن است در هنگام نشستن، عطسه، و سرفه تشدید شود، و ممکن است به شکل گزگز، سوزش، خارش، شوک الکتریکی یا "سوزن سوزن شدن " در طول پا احساس شود. درد یا فشار وارده به عصب نیز باعث ضعف عضلانی می‌شود. بی اختیاری ادرار و مدفوع نیز یکی از علائم نادر اما جدی است که باید سریع درمان شود.

فقط ۱۰ تا ۲۵ درصد از دردهای سیاتیک بیش از شش هفته ادامه می‌یابد و ۸۰ تا ۹۰ درصد از افراد مبتلا به سیاتیک بدون نیاز به جراحی بهبود می‌یابند.

سیاتیک چگونه تشخیص داده می‌شود؟


تشخیص سیاتیک

بررسی سوابق کامل پزشکی، از جمله مرور تمام علائم و انجام معاینه فیزیکی در تشخیص سیاتیک و تعیین علت آن به پزشک کمک می‌کند. برای مثال، ممکن است پزشک از بیمار بخواهد به پشت خوابیده و پای خود را در حالت صاف و کاملا کشیده بالا ببرد. پزشک هر پا را به آرامی بالا برده و به محل شروع درد توجه می‌کند. این تست به تشخیص اعصاب آسیب دیده و تعیین اینکه آیا دیسک‌ها مشکلی دارند یا خیر کمک می‌کند.

ممکن است برای تشخیص دیگر علل سیاتیک، آزمایش‌های دیگری نیز روی بیمار انجام شوند. پزشک با توجه به یافته‌های خود، آزمایش‌‌های دیگری را برای بیمار تجویز می‌کند. این آزمایش‌ها عبارتند از:

  • عکس‌های رادیوگرافی برای تشخیص شکستگی در ستون فقرات.
  • ام آر آی یا سی تی اسکن برای تهیه تصاویری از کمر.
  • بررسی سرعت هدایت عصبی/ الکترومایوگرافی برای بررسی نحوه‌ی عبور ایمپالس‌های الکتریکی از عصب سیاتیک.
  • میولوگرام با استفاده از تزریق ماده حاجب بین مهره‌ها برای تعیین اینکه آیا یک مهره یا دیسک باعث ایجاد درد شده‌اند یا خیر.

اما اکثر بیماران مبتلا به سیاتیک بدون نیاز به آزمایش‌های تشخیصی بیشتر درمان می‌شوند.

روش‌های قراردادی برای درمان سیاتیک چه روش‌هایی هستند؟
در اکثر بیماران، درد سیاتیک با روش‌های ساده‌ای همچون استفاده از کیسه گرم یا سرد، انجام حرکات کششی، و مصرف داروهای مسکنی که بدون نسخه به فروش می‌رسند بهبود می‌یابد. اگر پزشک تشخیص دهد که فرد به سیاتیک مبتلا است، روش‌های درمانی زیر را پیشنهاد می‌دهد:

بهترین درمان پیشگیری است 

حفظ وزن مناسب، چند روز در هفته انجام فعالیت‌های ورزشی منظم، و تا جایی که ممکن است اجتناب از نشستن طولانی مدت به پیشگیری از سیاتیک کمک می‌کند. همچنین، گاهی قرار دادن یک کیف پول بزرگ در جیب پشتی شلوارها نیز باعث ایجاد یا تشدید سیاتیک می‌شود‌. بهتر است فرد اشیای غیر ضرورری را از جیب خارج کرده و/ یا روش‌های دیگری برای حمل پول، کارت‌ شناسایی و دیگر وسایل ضروری پیدا کند‍.

داروهای ضد التهابی (NSAIDS)  

داروهای ضد التهابی

در برخی موارد پزشکان برای درمان فشار و گرفتگی‌های عضلانی همراه با داروهای شل کننده عضلات، داروهای ضد التهابی نیز تجویز می‌کنند. ممکن است پزشک برای مبارزه با دردهای سیاتیک غیر قابل کنترل نارکوتیک‌ها را نیز تجویز کند هرچند نارکوتیک‌ها اگر برای مدت طولانی مصرف شوند، اعتیاد آور خواهند بود.
درد مزمن سیاتیک- بیش از ۲ تا ۳ ماه- را می‌توان با استفاده از پچ‌های ضد درد نارکوتیک یا استفاده از داروهای ضد افسردگی تری سایکلیک و آنتی کانوالسانت که مانع ارسال پیام‌های درد به مغز شده یا تولید اندورفین در بدن را افزایش می‌دهند نیز درمان کرد. عوارض جانبی این داروها شامل یبوست، خشکی دهان، افزایش وزن، مشکلات مثانه، تاری دید و گیجی است.

تزریق داروهای استروئیدی/ انسداد عصبی 

تزریق دارو

زمانی که روش‌های محافظه کارانه پس از چند ماه نتوانند درد را کاهش دهند، از تزریق استروئید اپیدورال یا بلاک کننده‌ی عصبی استفاده می‌شود. معمولا، استروئید همراه با داروی بی حس کننده و با هدایت اشعه ایکس در محلی که عصب آن تحریک شده انجام می‌شود و امید می‌رود که این تزریق بتواند التهاب را برطرف کرده و درد سیاتیک را کاهش دهد. نحوه‌ی تاثیر این روش‌ها هنوز در حال بررسی است. برخی از محققین به این نتیجه رسیده‌اند که داروهای کورتیکواستروئید برای مدت کوتاهی علائم را کاهش می‌دهند اما اطلاعات موجود تایید کننده‌ی تاثیر بلند مدت این داروها نیستند. به علاوه، به خاطر عوارض جانبی استروئیدها، تعداد دفعات تزریق آنها محدود بوده و معمولا نمی‌توان بیش از سه مرتبه در سال استروئید تزریق کرد.

فیزیوتراپی

فیزیوتراپی

اکثر پزشکان توصیه می‌کنند زمانی که درد شروع به کاهش یافت، انجام فیزیوتراپی و حرکات کششی آغاز شود. معمولا فرد می‌تواند مرحله‌ی توان بخشی را با یک پیاده روی کوتاه، حتی قبل از شروع فیزیوتراپی، شروع کند. توان بخشی معمولا شامل انجام حرکاتی برا اصلاح پوسچر، افزایش انعطاف‌پذیری، و تقویت عضلات پاها و پایین کمر است. معمولا در یک جلسه درمان که یک ساعت طول می‌کشد از ماساژ درمانی، اولتراسوند، تراکشن (کشش) و دیگر روش‌ها نیز استفاده می‌شود. دیگر روش‌های درمانی که توسط پزشکان ارتوپد استفاده می‌شود عبارتند از:

  • طب سوزنی: پزشکان طبی سوزنی (سوزن خشک) را یک جایگزین قابل قبول برای روش‌های درمانی سنتی برای کمر درد می‌دانند.
  • یوگا درمانی: یوگا به کاهش درد کمک کرده و با تقویت عضلات کمر مانع برگشت مجدد درد می‌شود. همچنین یوگا می‌تواند عملکرد اعصاب را متعادل ساخته، انعطاف پذیری را افزایش داده و استرس را از بین ببرد و این موارد همه در کمردرد تاثیر دارند.
  • درمان دستی استئوپاتی (استخوان درمانی): درمان دستی سیستم عضلانی اسکلتی یک روش درمانی موثر بوده و معمولا تنها به چند جلسه مراجعه به یک درمان‌گر متخصص دارد.

پی آر پی (پلاسمای غنی از پلاکت) 

پی ار پی

پی آر پی یک روش درمانی جدید بوده و در حال حاضر به عنوان یک پیشرفت قابل توجه در دنیای داروهای احیا کننده مورد قبول قرار گرفته است.

زمانی که بدن نسبت به آسیب وارد شده به یک بافت نرم واکنش نشان می‌دهد، خیلی سریع پلاکت‌ها را به محل آسیب می‌فرستد. پلاکت‌ها دارای عامل ترمیم کننده بوده و مکانیسم ترمیم کنندگی سلول‌های بنیادی بدن را فعال می‌کنند. درمان با پلاسمای غنی از پلاکت برای سیاتیک به این روش انجام می‌شود که نمونه‌ای از خون بیمار گرفته شده و سانترفیوژ می‌شود تا ترکیب غلیظی از عامل رشد و پلاسما به دست آید. در مرحله بعد ماده‌ی حاصل در درون زخم یا در اطراف بافت آسیب دیده‌ی بدن فرد تزریق می‌شود. اعتقاد بر این است که این روش باعث تقویت خاصیت شفابخشی طبیعی و خود به خودی بدن می‌شود.
از آنجا که در این روش از سلول‌ها و مواد زیستی بدن خود فرد استفاده می‌شود (اتولوگوس)، آن را روشی بی خطر می‌دانند و احتمال واکنش منفی بدن به آن وجود ندارد.
بسیاری از پزشکان علاوه بر پی آر پی، از اوزون تراپی نیز استفاده می‌کنند.

ورزش با احتیاط 

پزشکان تاکید می‌کنند که فرد نباید تصور کند انعطافی که حرکات ورزشی می‌طلبند را دارا است. "به دلیل اینکه تصاویری از ورزش‌های افرادی که بدن انعطاف پذیر دارند را در تلویزیون می‌بینید فکر نکنید شما هم می‌توانید در چنین وضعیت‌هایی قرار گیرید. اکثر افرادی که آن ورزش‌ها را انجام می‌دهند انعطاف پذیری بالایی داشته و سالها است که این حرکات را انجام می‌دهند. اگر هر دردی احساس کردید، باید انجام حرکت را متوقف کنید."

هر فردی که بیش از یک ماه درد عصب سیاتیک را تجربه کند، حتی اگر درد خفیف باشد، باید به پزشک یا متخصص فیزیوتراپی مراجعه کند. ممکن است پزشک یا متخصص فیزیوتراپی انجام حرکاتی ورزشی که مخصوص کاهش درد است را در منزل به فرد توصیه کنند.

انجام حرکات زیر برای افراد مبتلا به سیاتیک مفید خواهد بود:

رساندن-زانو-به-شانه--مخالف

این حرکت ورزشی ساده با شل کردن عضلات پیریفورمیس و گلوتئال که ممکن است گاهی ملتهب شده و به عصب سیاتیک فشار آورند، باعث کاهش درد سیاتیک می‌شود.

  • به پشت خوابیده، ساق پاها را کشیده و پاها را به سمت بالا خم کنید.
  • ساق پای راست را خم کرده و دست‌ها را دور زانوها حلقه کنید.
  • به آرامی ساق پای راست را در طول بدن کشیده و به سمت شانه‌ی چپ ببرید. ۳۰ ثانیه پا را در این حالت نگه دارید. به خاطر داشته باشید که زانو را تا جایی که باعث ناراحتی نشود بکشید. باید یک حالت کشش آرامبخش و نه درد، را احساس کنید.
  • زانوی خود را برگردانید تا ساق پا به وضعیت اول خود برگردد.
  • این حرکت را سه مرتبه با یک پا انجام داده و سپس با پای دیگر انجام دهید.

نشستن-با-کشش-ستون-فقرات

درد سیاتیک زمانی ایجاد می‌شود که به مهره‌های ستون فقرات فشار وارد آید. این حرکت کششی به ایجاد فاصله در ستون فقرات و کاهش فشار وارده به عصب سیاتیک کمک می‌کند.

  • روی زمین نشسته، ساق پاها را کشیده و پاها را به سمت بالا بگیرید.
  • زانوی راست را خم کرده کف پا را کاملا روی زمین و در خارج از زانوی مخالف قرار دهید.
  • آرنج چپ را خارج از زانوی راست قرار دهید تا به شما کمک کند بدن خود را به سمت راست بچرخانید.
  • 30 ثانیه در این حالت مانده و این حرکت را سه مرتبه تکرار کنید. سپس به سمت دیگر بچرخید.

ایستادن-با-کشش-همسترینگ

این حرکت کششی به کاهش درد و سفتی‌ای که در اثر سیاتیک در عضله همسترینگ به وجود آمده کمک می‌کند.

  • پای راست خود را روی سطحی پایین‌تر یا هم سطح باسن قرار دهید. این سطح می‌تواند یک صندلی، یک کاناپه یا یک پله باشد. مچ پای خود را خم کنید تا انگشتان و ساق پا صاف شوند. اگر زانویتان بیش از حد کشیده شد، کمی آن را خم کنید.
  • بدن خود را کمی رو به جلو و به سمت پاها خم کنید. هر چه بدن بیشتر به جلو خم شود، کشش بیشتر خواهد بود. بدن را تا جایی خم نکنید که دردی ایجاد شود.
  • باسنِ پایی که بالا است را در خلاف جهت پا و به سمت پایین آورید. اگر برای پایین آوردن باسن به کمک نیاز داشتید، یک نوار یوگا یا یک نوار ورزشی بلند را بر روی ران راست و زیر پای چپ ببندید.
  • حداقل ۳۰ ثانیه در این حالت مانده و سپس همین حرکت را با طرف دیگر انجام دهید.

جراحی 

جراحی

جراحی برای درمان درد کمر زمانی انجام می‌شود که عصب تحت فشار باعث ایجاد ضعف شدید، بی اختیاری ادرار یا مدفوع شود و یا زمانی که درد به طور افزاینده شدیدتر شده و با دیگر روش‌ها بهبود نیابد. اکثر روش‌های جراحی موجود شامل لامینکتومی کمری با دیسککتومی هستند که در آنها قسمت بیرون زده‌ی دیسک برداشته شده و در نتیجه فشار وارد به دیسک کاهش یافته و آناتومی دیسک تا حد ممکن به حالت طبیعی باز می‌گردد. گاهی جراح این عمل را از طریق یک شکاف کوچک و مشاهده‌ی محل توسط میکروسکوپ (میکرودیسککتومی) انجام می‌دهد. به ندرت برای درمان سیاتیک عمل ترکیب مهره‌ها انجام می‌شود. درصد موفقیت دیسککتومی استاندارد تقریبا به اندازه‌ی میکرودیسککتومی است هرچند گاهی کنترل درد و دوران نقاهت در دیسککتومی استاندارد راحت‌تر بوده و مداخلات میکروجراحی نیز در دیسککتومی استاندارد کمتر است.