درمان آرتریت روماتوئیسم گردن ناشی از التهاب و تخریب بافت درون مفصل

آرتریت

آرتریت روماتوئید (RA) یک بیماری مزمن خودایمنی است که منجر به التهاب و تخریب بافت سینوویال (سلول‌ها و بافتهای تشکیل‌دهنده پوشش) مفاصل در بدن می‌شود. آرتریت روماتوئید خصوصاً با افزایش سن اغلب بر تمامی مفاصل بدن اثر می‌گذارد. هنگامی که آرتروز روماتوئید به مفاصل ستون مهره آسیب می‌رساند، به گردن (مهره‌های گردنی) بیشتر از کمر آسیب وارد می‌شود. اگرچه آرتریت روماتوئید به مفاصل دستها و پاها آسیب رسانده و عملکرد و تحرک فرد را کاهش می‌دهد، افرادی که در ستون مهره دچار مشکل هستند در خطر آسیبهای عصب‌شناختی مانند پاراپلژی  و همچنین مشکلات حرکتی و عملکردی و درد هستند.

تشخیص این عارضه با انجام آزمایشهای ویژه انجام می‌شود. برای تشخیص آسیبهای وارده به ستون مهره و تعیین شدت آسیب، از تصویربرداری اشعه ایکس و، سی تی اسکن و ام آر آی استفاده می‌شود.

درمان غیرجراحی آسیب‌های گردنی بوسیله کنترل آرتریت روماتوئید انجام می‌شود. در طول چند سال گذشته پیشرفتهای بسیاری در زمینه ساخت داروهایی صورت گرفته که می‌توانند تاثیرات مخرب این عارضه را بر مفاصل کنترل کنند.

پس از تشخیص این‌که آرتریت روماتوئید به مهره‌های گردن آسیب رسانده است مهمترین اقدام، پیگیری دقیق عارضه است. در صورتیکه  تصاویر اشعه ایکس نشان‌دهنده آسیب باشد، بیماران بایستی به کمک گردن‌بند طبی  از گردن خود محافظت کنند تا از آسیب بیشتر به مهره‌های گردن جلوگیری شود. روش‌های درمانی مختلفی برای تسکین نشانه‌های آرتریت روماتوئید وجود دارند. این روشهای درمانی عبارتند از ماساژ، سرما و گرما درمانی، آب‌درمانی، ورزش، فیزیوتراپی، TENS (تحریک الکتریکی اعصاب از طریق پوست) و اولتراسوند.

در کلینیک دکتر روشندل روش‌های مختلف ارتوپدی برای درمان و توانبخشی بیماری‌های اسکلتی عضلانی از جمله آرتروز روماتیسمی گردن در اختیار بیماران محترم قرار می‌گیرد. مراجعین عزیز می‌توانند برای دریافت اطلاعات بیشتر یا رزرو نوبت با شماره‌های 02166595897 و 02166595896   تماس حاصل فرمایند.

مراحل آرتروز روماتوئید 


آرتروز روماتوئیدی ستون مهره  عموماً در سه ناحیه ایجاد شده و آسیبهای مختلفی را ایجاد می‌کند :

  • پیچ‌خوردگی باسیلاری ( نشست جمجمه‌ای یا جابه‌جایی فوقانی مهره گردنی ادونتوئید): در این عارضه تخریب تورمی در پایه جمجمه باعث شده تا جمجمه در ستون مهره نشست کند، و درنتیجه طناب نخاعی بین جمجمه و اولین مهره گردن تحت فشار قرار بگیرد.
  • حالت دوم که شایع‌ترین حالت می‌باشد، ناپایداری آتلانتو-اکسیال نام دارد. آماس غشاء مفصلی و تخریب مفصل و لیگامنتهایی (رباط) که اولین (اطلس) و دومین (اکسیس) مهره گردن را به هم متصل می‌کنند باعث ناپایداری مفصل شده و منجر به دررفتگی و فشردگی طناب نخاعی می‌شود.
  • سومین حالت دررفتگی ناقص زیرمحوی (ساب اکسیال) نام دارد که در این حالت تخریب استخوانی و لیگامنتی مهره گردنی پایینی (C3-C7) باعث ناپایداری و یا تنگی نخاعی می‌شود.

علت آرتروز روماتوئیدی گردن چیست؟ 


علت دقیق این عارضه هنوز مشخص نیست. این عارضه بر سیستم ایمنی بدن تأثیر گذاشته و یک بیماری خودایمنی است. در آرتروز روماتوئیدی، سیستم ایمنی شخص بیمار (گلبول‌های سفید خون و آنتی‌بادی‌ها) به سلولهای طبیعی مفصلی و بافت مفاصل حمله می‌کند.

نشانه‌های این عارضه چیست؟ 


آرتروز روماتوئیدی می‌تواند به هر مفصلی آسیب بزند، ولی معمولاً اول در مفاصل کوچک دست و انگشتان ظاهر می‌شود. با گذشت زمان، مفاصل بیشتری از جمله مفاصل ستون مهره آسیب می‌بینند. در تشخیص اولیه هیچ الگویی وجود ندارد که با استناد به آن بتوان سرعت پیشرفت عارضه را پیش‌بینی کرده یا تعیین کرد که چه مفاصلی آسیب خواهند دید و یا شدت این آسیب چقدر است. افرادی که در مهره‌های گردن خود مشکلی دارند ممکن است دچار گردن‌درد خفیف یا شدید شده و یا اختلالات عصبی مانند ضعف، بی‌حسی یا اختلال در عملکرد مثانه و روده در آنها دیده شوند. آرتریت روماتوئید شدید در مهره‌های گردن می‌تواند باعث عدم توانایی راه رفتن و کاهش عملکرد و هماهنگی بازوها و دستها شود. علاوه بر نشانه‌های عصبی و اختلال و درد در مفاصل، بیماران اغلب دچار عوارض عمومی می‌شوند مانند تب پایین، خستگی، بیقراری، ضعف و کاهش اشتها.

پزشکان چگونه این بیماری را تشخیص می‌دهند؟ 


پزشکان

تشخیص آرتروز روماتوئیدی بوسیله بررسی کامل سابقه و معاینات دقیق انجام می‌شود. روش‌های دیگر عبارتند از:

آزمایش‌های تصویربرداری 

تصاویر اشعه ایکس از مهره‌های گردن برای ارزیابی مبتلایان به آرتریت روماتوئید ضروری است. اشعه ایکس وضعیت کلی ستون مهره و همچنین نشست یا ناپایداری جمجمه‌ای را نشان خواهد داد. معمولاً تصویربرداری دقیق از آناتومی استخوانی در پایه جمجمه مشکل است، بنابراین از سی تی اسکن با تزریق رنگ درون کیسه تکال استفاده می‌شود. از تصویربرداری ‌ام آر آی برای بررسی شدت فشردگی اعصاب یا آسیبهای طناب نخاعی استفاده می‌شود که بوسیله آن می‌توان تمامی جزئیات مانند اعصاب، عضلات و بافتهای نرم را مشاهده کرد. تصویربرداری اشعه ایکس در حالت خم/راست شدگی گردن برای بررسی ناپایداری لیگامنتها خصوصاً در C1-C2 استفاده می‌شود. این تصاویر از زاویه جانبی گردن درحالیکه گردن به سمت جلو خم شده همچنین درحالیکه گردن به سمت عقب کشیده شده گرفته می‌شوند. سپس این دو زاویه با هم مقایسه شده تا هرگونه حرکت بیش از اندازه استخوانهای گردن و ناپایداری در آنها بررسی شود.

انجام آزمایش 

از آزمایشهای خون برای تشخیص آرتریت روماتوئید استفاده می‌شود. از متداول‌ترین آزمایشهای می‌توان آزمایش فاکتور روماتوئید (RF) و آنتی‌ژن ضد هسته‌ای (ANA) را نام برد. از آزمایشهای دیگری هم می‌توان برای رد احتمال عفونت یا عارضه‌های پزشکی و  روماتولوژی استفاده کرد.

بهترین راه برای درمان آرتریت روماتوئید گردن و ستون فقرات چیست؟ 


درمان

هدف از درمان آرتریت روماتوئید در ستون مهره عبارتست از:

  • کاهش یا قطع درد
  • حفظ توانایی در انجام فعالیتهای روزانه
  • کاهش سرعت پیشرفت بیماری

برای بیشتر افراد از درمانهای غیرجراحی استفاده می‌شود که شامل فیزیوتراپی و ورزش، مصرف دارو، رژیم غذایی و مصرف مکملهای غذایی و برنامه‌های گوناگون مراقبتی است. از جراحی به‌ندرت برای درمان آرتروز روماتوئیدی استفاده می‌شود.

دارو درمانی 

دارو درمانی

برای درمان مبتلایان به عارضه‌های گردنی که دچار ناپایداری یا تنگی کانال نخاع نیستند از روشهای درمانی غیر جراحی استفاده می‌شود و بایستی مرتباً توسط پزشک معاینه شوند. روش‌های درمانی آرتروز روماتوئیدی عبارتند از:

  • داروهای غیراستروئیدی و ضدالتهابی مانند ایبوپروفن
  • گلوکوکورتیکوئید (آستروئید) مانند پردنیزون
  • داروهای ضد روماتیسمی اصلاح‌کننده بیماری (DMARDs) مثل متوترکسات، سولفاسالازین و عنصر طلا
  • داروهای اصلاح‌کننده واکنشهای زیستی مثل اتانرسپت، اینفلیکسی مب.
  • درمان با ایمونواپسورپشن پروتئین A مانند جدا کردن آنتی‌بادی از خون

رژیم غذایی سالم 

رژیم-غذایی

تحقیقات نشان می‌دهند که بین رژیم غذایی و التهاب، ارتباطی وجود دارد. البته این مطلب همچنان در دست بررسی است.  متخصصین توصیه می‌کنند که از رژیم غذایی ضد التهاب شامل اسیدهای چرب امگا-3 مانند میوه و سبزیجات تازه استفاده شود.

بعضی از افراد بر این باورند که میکروبیوم می‌تواند برای درمان آرتریت روماتوئید استفاده شود و توصیه می‌کنند که رژیم غذایی به مقدار زیادی شامل میوه و سبزیجات و غذاهایی باشد که برای دستگاه گوارش مفید باشند. همچنین بعضی از تحقیقات نشان می‌دهند که مصرف پروبیوتیک برای 8 هفته می‌تواند التهاب را کاهش دهد.

اینکه رژیم غذایی خاص می‌تواند علائم آرتریت روماتوئید را کاهش دهد همچنان مورد بحث و بررسی است، ولی به‌طور مشخص رژیم غذایی سالم برای سلامتی و کاهش ابتلا به بسیاری از بیماریهای دیگر مفید است.

تأثیر فیزیوتراپی در درمان آرتریت روماتوئید

فیزیوتراپی روش درمان غیرجراحی بوده که می‌تواند التهاب و درد مفصل را کاهش دهد. این روش همچنین برای بازسازی عضلات، افزایش محدود حرکتی و انعطاف‌پذیری استفاده شده و موجب افزایش قدرت برای مقابله درد آرتریت روماتوئید می‌شود.

روش‌های مختلف فیزیوتراپی برای تسکین علائم این عارضه وجود دارند.

برنامه فیزیوتراپی معمولاً با روشهای غیرفعال شروع می‌شود. هنگامی که شخص احساس آمادگی کند، کار با روشهای فعال آغاز شده که برای تقویت جسمانی و جلوگیری از درد آرتریت روماتوئید استفاده می‌شوند. ورزش بخش مهمی از برنامه درمانی بوده و پزشک برنامه‌ای اختصاصی برای تمرینات شخص ترتیب خواهد داد.

سرما درمانی 

سرما درمانی (کرایوتراپی) التهاب دردناک آتروز روماتوئیدی را تسکین می‌دهد. این روش سرعت جریان خون را کاهش داده و درنتیجه باعث کاهش تورم می‌شود. ممکن است پزشک کمپرس سرد روی قسمت آسیب دیده قرار دهد، از ماساژ یخ استفاده کرده و یا از اسپری فلوئورومتان برای تسکین بافتهای ملتهب استفاده کند.

گرما درمانی 

گرما بوسیله تسکین مفاصل و ماهیچه‌ها و افزایش سرعت جریان خون در ناحیه آسیب‌دیده به روند درمان کمک می‌کند. جریان خون اضافی باعث انتقال اکسیژن و مواد مغذی اضافی می‌شود.

ممکن است گرما نتواند عامل اصلی درد در آرتریت روماتوئید را از بین ببرد، ولی برای کاهش دردهای مزمن بسیار مؤثر است. گرمادرمانی به روشهای مختلفی از جمله گرمای خشک (پد حرارتی یا حوله گرم و خشک) و حرارت مرطوب (بخار گرم یا پارچه گرم و مرطوب) استفاده می‌شود.

هنگام گرما درمانی پس از پایان فیزیوتراپی، ناحیه آسیب‌دیده را بیش از حد گرم نکنید. چنانچه از پد حرارتی استفاده می‌کنید آن را روی درجه متوسط یا کم تنظیم کنید. هنگام استفاده از حوله گرم، آن را لمس کرده و مطمئن شوید که خیلی داغ نباشد. هریک از روشهای گرما و سرما درمانی مزایای خاص خود را دارند و پزشک برای دستیابی به بهترین نتیجه از هردوی آنها استفاده می‌کند.

آب‌درمانی 

این روش درمانی از آب استفاده کرده و روش بسیار مناسبی برای درمان آرتریت روماتوئید است. به‌عنوان یک روش غیرفعال، آب‌درمانی شامل استفاده از جکوزی برای تسکین درد، شل کردن عضلات و تقویت بدنی بدون وارد کردن فشار زیاد روی مفاصل است.

ماساژ

ماساژ باعث تسکین مفاصل و عضلات و بهبود عملکرد آنها می‌شود. می‌توان از گرما و سرمادرمانی همراه با ماساژ برای تأثیر بیشتر استفاده کرد. نکته مهم اینکه نباید نزدیک ناحیه آسیب‌دیده را ماساژ داد چون‌که باعث ایجاد درد می‌شود. البته ماساژ می‌تواند عضلات و بافتهای مربوط به مفصل آسیب‌دیده را تسکین دهد، حتی اگر این بافتها و عضلات نزدیک مفصل مورد نظر نباشند.

TENS (تحریک الکتریکی اعصاب از طریق پوست) 

این روش هیچ دردی در پی نخواهد داشت. الکترودهایی که به پوست متصل هستند، جریان ضعیف الکتریکی به نقاط اصلی مسیر اعصاب می‌فرستند. تحقیقات نشان می‌دهند که این روش باعث آزاد شدن اندورفین می‌شود که ماده طبیعی ضد درد در بدن است.

اولتراسوند 

این روش از امواج صوتی برای ایجاد حرارت مختصر استفاده کرده تا جریان خون به بافتهای عمیق را افزایش دهد. این روش در کاهش خشکی و سفتی، التهاب و درد مؤثر است. محدوده حرکتی در اثر درد آرتریت روماتوئید کاهش پیدا می‌کند. اولتراسوند باعث بهبود این محدوده حرکتی می‌شود.

ورزش‌درمانی 

ورزش-درمانی

ورزش اساس هرگونه برنامه فیزیوتراپی برای درمان آرتریت روماتوئید است. به محض پایان درمان غیرفعال، پزشک یک برنامه درمانی فعال مخصوص هر شخص را تنظیم خواهد کرد. هدف درمان فعال بهبود انعطاف‌پذیری، قدرت و حرکت مفاصل است. این روش نه تنها درد را تسکین می‌دهد بلکه باعث افزایش سلامتی عمومی و کاهش وزن می‌شود. برنامه درمانی هر شخص مطابق با علائم و سابقه بیماری هر شخص است.

درمان فعال شامل موارد زیر است:

  • انعطاف‌پذیری و قدرت عضلانی: در صورت ابتلا به آرتریت روماتوئید، محدوده حرکتی کاهش پیدا می‌کند. با استفاده از تمارین کششی و قدرتی، عضلات کشیده و تقویت شده و حرکت مفاصل بهبود پیدا می‌کند. ماهیچه‌های قوی بهتر می‌توانند با درد مقابله کنند.
  • ورزش‌های هوازی: ورزش‌هایی مانند پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری، برای درمان آرتروز روماتوئیدی مناسب هستند چون‌که بدون وارد آوردن فشار روی مفاصل باعث تقویت ستون مهره می‌شوند. این ورزشها همچنین باعث کاهش وزن می‌شوند و درنتیجه فشار کمتری به مفاصل وارد می‌شود.
  • آب‌درمانی: تمرین‌ها و ورزشهایی که در آنها از آب استفاده می‌شود، برای درمان آرتروز روماتوئیدی توصیه می‌شوند.

پزشک اصولی را به شخص آسیب‌دیده آموزش داده تا شخص بتواند بدون نظارت مستقیم متخصص، نشانه‌های بیماری خود را کنترل کند.  پس از پایان جلسات درمانی بایستی به انجام ورزشها ادامه داد. در این‌صورت برنامه‌های درمانی پزشک تأثیر بیشتر و طولانی‌مدتی خواهند داشت.

جراحی  

هنگامی که شخص مبتلا به آرتریت روماتوئید دچار ناپایداری مهره گردن یا تنگی کانال نخاعی و میلوپاتی(آسیب نخاعی) می‌شود، بایستی جراحی انجام شود. هدف جراحی تثبیت ستون مهره و از بین بردن فشار روی طناب نخاعی است تا درد بیمار تسکین پیدا کرده و عارضه بهبود پیدا کند و از آسیب و درد بیشتر جلوگیری شود.

با استفاده از جراحی فیوژن پس‌سری-گردنی همراه با استفاده از ابزار، می‌توان افراد مبتلا به نشست جمجمه‌ای و یا ناپایداری آتلانتو-اکسیال بدون فشردگی طناب نخاعی را درمان کرد. البته افرادی که دچار فشردگی شدید قدامی(جلویی) طناب نخاعی در اثر وجود پانوس در مفصل C1-C2  هستند، بایستی تحت جراحی فشارزدایی ترانسورال همراه با فیوژن پس‌سری-گردنی خلفی با ابزار قرار بگیرند. بیماران مبتلا به دررفتگی ناقص زیرمحوی (ساب اکسیال) ممکن است دچار ناپایداری یا تنگی کانال یا هردو باشند. روش درمانی با توجه به علائم پزشکی و رادیوگرافی هر شخصی متفات است.

بیماران مبتلا به ناپایداری زیرمحوری (ساب اکسیال) ممکن است تنها نیاز به یک جراحی فیوژن داشته باشند. اشخاص مبتلا به تنگی کانال و میلوپاتی نیاز به جراحی فشارزدایی و فیوژن دارند. چنانچه میزان عمده فشار ناشی از استئوفیت در قسمت قدامی ستون مهره باشد، بایستی عمل کورپکتومی با استخوان پیوندی انجام شود. درصورتی‌که میزان عمده فشار ناشی از هایپرتروفی رباط زرد (فلاووم)  در قسمت خلفی طناب نخاعی باشد، بایستی عمل لامینکتومی یا لامیناپلاستی انجام شود. معمولاً تنگی شدید کانال نخاعی و ناپایداری هردو نیاز به جراحی گردنی قدامی و خلفی داشته تا فشارزدایی و تثبیت ستون مهره به خوبی انجام شود. عموماً فیوژن مهره‌های گردنی همراه با فشارزدایی انجام می‌شود. استفاده از ابزار در ستون مهره معمولاً برای تثبیت فوری و افزایش میزان فیوژن (بهبود و ترمیم استخوان) استفاده می‌شود.

میزان بهبود آرتریت روماتوئید در افراد مبتلا به ناپایداری مهره‌های گردن یا افراد دچار اختلالات عصب‌شناختی که تحت جراحی قرار گرفته‌اند، بیشتر از کسانی است که از روشهای غیر جراحی استفاده کرده‌اند. اگرچه برای جلوگیری از ایجاد عوارض، ارزیابی پیش از جراحی و نظارت پیش و پس از جراحی بسیار اهمیت دارند.

درمان زودهنگام 


تمامی مبتلایان به آرتریت روماتوئیدی قابل درمان هستند، ولی کسانی که در دو سال اول ابتلا درمان می‌شوند بیشتر از کسانی که درمان را به تعویق می‌اندازند بهبود می‌یابند. درمان زودهنگام، خطر آسیبهای شدید و ناپایداری مفصلی را کاهش می‌دهد.

برای درمان افرادی که آرتریت روماتوئید آنها تازه تشخیص داده شده است، نیاز به روش‌های درمان‌های تهاجمی می‌باشد. پس از بهبودی، بعضی از بیماران زیر نظر پزشک می‌توانند مقدار داروهای مصرفی را کاهش دهند.