دررفتگی آرنج دست: فیزیوتراپی و جراحی برای بهبود عضلات دست دررفته

در رفتگی آرنج

هنگامی که دو سطح انتهایی مفصل آرنج به زور از هم جدا شود، آرنج در رفته است. در بزرگسالان، دررفتگی مفصل آرنج دومین دررفتگی شایع در میان مفاصل بدن است (پس از دررفتگی شانه). در رفتگی آرنج می‌تواند از نوع در رفتگی کامل یا نسبی باشد. به در رفتگی نسبی اصطلاحاً ساب لاکسیشن یا نیمه دررفتگی نیز می‌گویند. میزان نیروی مورد نیاز برای در رفتن آرنج به اندازه نیروی مورد نیاز برای شکستگی استخوان است. این صدمات (در رفتگی و شکستگی) معمولاً با هم رخ می‌دهند.

در رفتگی ساده آرنج را می‌توان با ثابت کردن آرنج بوسیله یک آتل یا اسلینگ به مدت یک تا سه هفته و سپس حرکات ورزشی نرم درمان کرد. اگر برای مدتی طولانی آرنج ثابت بماند، توانایی حرکتی آرنج (دامنه حرکتی آن) تحت تأثیر قرار خواهد گرفت.

 

دکتر حمید روشندل جراح استخوان و مفاصل ، یکی از جراحان موفق در زمینه انواع جراحی مفصلی و شکستگی استخوان ها است. جهت کسب اطلاعات بیشتر با شماره های 02166595897 و 02166595896   تماس حاصل فرمایید.

آناتومی


در رفتگی آرنجاستخوان‌های مفصل آرنج هومروس (استخوان بازو)، اولنا (زند زیرین، استخوان بلندتر ساعد، در سمت مخالف شست) و رادیوس (زند زبرین، استخوان کوتاه‌تر ساعد در همان سمت شست) هستند.مفصل آرنج یکی از مفاصل لولایی بدن است، به این معنا که مانند لولا، خم و راست می‌شود. ولی مفصل دیگری نیز در جایی که رادیوس (سر رادیوس) به استخوان هومروس می‌رسد، وجود دارد. این مفصل یکی از مفاصل دوآسه‌ای است زیرا برای چرخاندن کف دست شما به سمت بالا و پایین، مفصل رادیوس نیز باید بچرخد. بطور همزمان، با خم و راست شدن آرنج، مفصل اولنا باید در انتهای هومروس بچرخد. با چرخاندن مچ، رادیوس نیز باید در مجاورت اولنا بچرخد. در نتیجه، سر انتهایی رادیوس به شکل یک برآمدگی است، که در انتهای آن یک کاسه برای قرار گرفتن انتهای هومروس وجود دارد. لبه‌های این مفصل در جایی که این استخوان در مجاورت اولنا می‌لغزد، صاف و هموار است.غضروف مفصلی ماده‌ای است که انتهای مفاصل مختلف بدن را می‌پوشاند. غضروف مفصلی در مفاصلی که وزن بدن را حمل می‌کنند تا یک چهارم اینچ ضخامت دارد. ضخامت این غضروف در مفاصلی مانند آرنج، که وزنی را حمل نمی‌کنند اندکی کمتر است. غضروف مفصلی سفید و درخشان بوده و بافتی لاستیک مانند دارد. این غضروف لغزنده است، یعنی بدون صدمه به مفصل، به سطح مفاصل اجازه لغزش در کنار یا مقابل همدیگر را می‌دهد. غضروف مفصلی در آرنج، انتهای هومروس، رادیوس و اولنا را می‌پوشاند.

حقایقی در ارتباط با در رفتگی آرنج


  • دررفتگی آرنج
  • در رفتگی آرنج هنگامی اتفاق می‌افتد که استخوان‌های ساعد (زند زیرین و زبرین) از جای خود نسبت به استخوان بازو (هومروس) خارج شوند.
  • مفصل آرنج در جایی قرار گرفته که این سه استخوان به هم می‌رسند، و تغییر در مکان نسبی این سه استخوان نسبت به هم باعث در رفتگی مفصل می‌شود.
  • شکستگی استخوان، آسیب رسیدن به سرخرگ‌های بازو (رگ‌هایی که خون را به سمت دست می‌برند)، به اعصاب دست در ناحیه آرنج و به حرکت و حس فضایی بازو و دست از جمله صدمات جدی‌ هستند که به دنبال دررفتگی آرنج ایجاد می‌شوند.

علل در رفتگی آرنج


اکثر دررفتگی‌های آرنج معمولاً در اثر زمین خوردن با آرنج کاملاً باز اتفاق می‌افتد. هرچند ممکن است، هر نوع آسیب ضربه‌ای نیز (همچون تصادف با ماشین، زمین خوردن در حال اسکی) منجر به دررفتگی آرنج شود."آرنج کشیده شده" یکی دیگر از انواع به خصوص دررفتگی آرنج است که معمولاً در کودکان و با کشیدن ناگهانی ساعدشان رخ می‌دهد و منجر به در رفتگی سر استخوان رادیوس در آرنج می‌شود. این عارضه در میان کودکان کمتر از 5 سال شایع‌تر است.

علائم و نشانه‌های دررفتگی آرنج


  • درد بسیار شدید در آرنج، تورم، و ناتوانی در خم کردن بازو همگی از نشانه‌های دررفتگی آرنج است.
  • در برخی موارد، فرد در دست خود چیزی حس نمی‌کند یا نبض دست قطع می‌شود (که دیگر نبض در مچ دست احساس نمی‌شود).
  • سرخرگها و اعصاب دست، در کنار آرنج هستند، بنابراین با دررفتگی آرنج، این اجزاء نیز آسیب می‌بینند. در نتیجه ، آسیب رسیدن به عصب منجر به حس‌های غیر طبیعی یا اختلال در کارکرد معمول دست و بازو در ناحیه پایین‌تر از آرنجِ دررفته می‌شود.
  • کودکانی که به آرنج کشیده شده دچار می‌شوند نمی‌توانند آرنج خود را به خاطر درد خم کنند و تنها می‌توانند کمی دست خود را خم نگاه دارند.

تشخیص


سابقه و معاینه فیزیکی فرد مهمترین ابزارهای ارتوپد برای تشخیص این عارضه است. حرکت دادن آرنج، مخصوصاً باز کردن و چرخاندن دست به سمت بالا، برای بیمار دردناک است. پزشک باید هرگونه علائم آسیب به اعصاب و رگ‌های خونی را نیز بررسی کند.عکس رادیولوژی، بهترین روش برای مشاهده دررفتگی یا شکستگیِ بهمراه دررفتگی است. احتمال دارد پس از جا انداختن آرنج، سایر عکس‌های پزشکی تجویز شوند تا پزشک بتواند میزان آسیب به غضروف مفصلی، استخوان، لیگامنت و سایر بافت‌های نرم را ارزیابی کند. اگر تشخیص جزئیات استخوان در عکس رادیولوژی سخت باشد، پزشک می‌تواند عکسبرداری سی ‍تی اسکن را تجویز کند. در صورتی که ارزیابی وضعیت لیگامنت‌ها برای پزشک مهم باشد، گرفتن عکس MRI می‌تواند به وی کمک کند.

درمان دررفتگی آرنج


دررفتگی آرنجدرمان بدون جراحی

معمولاً هم‌تراز کردن آرنج در بخش اورژانس بیمارستان انجام می‌گیرد. پیش از انجام این کار، به بیمار مسکّن داده می‌شود. عملیات هم تراز کردن مفصل آرنج به جاانداختن معروف است. این کار به آرامی و بسیار نرم انجام می‌شود. معمولاً به دو نفر برای انجام این روش نیاز است.در رفتگی ساده آرنج را می‌توان با ثابت کردن آرنج بوسیله یک آتل یا اسلینگ به مدت یک تا سه هفته و سپس حرکات ورزشی نرم درمان کرد. اگر برای مدتی طولانی آرنج ثابت بماند، توانایی حرکتی آرنج (دامنه حرکتی) تحت تأثیر قرار خواهد گرفت. همچنین استفاده از یخ و استفاده از کمپرس گرم بخشی از فرآیند اولیه درمان هستند.برای کودکان مبتلا به آرنج کشیده شده، تنها باید عملیات جاانداختن انجام شود، بعد از انجام این عملیات بلافاصله درد آنها تسکین خواهد یافت. اگر پس از جا انداختن، درد تسکین یافت، هیچ درمان دیگری نیاز نیست.

تمرینات جسمانی برای دررفتگی آرنج

تمرینات جسمانی می‌توانند در تسکین علائم اثربخش باشند، و همچنین می‌توانند قدرت عضلانی، دامنه حرکتی، و تناسب اندام کلی شما را بهبود ببخشند. بعلاوه، پزشک می‌تواند کمک کند تا هرچه سریع‌تر به فعالیت یا ورزش اصلی‌تان بازگردید.احتمالاً پزشک از شما درباره علائم و وضعیتتان در هنگام آسیب‌دیدگی خواهد پرسید. بعلاوه پزشک آرنج آسیب دیده شما و عضلات پیرامون آن را کاملاً معاینه خواهد کرد.بعد از آن پزشک، بسته به نتایج آزمایشات و معاینات و مشکل شما، طیف متنوعی از تمرینات ورزشی- درمانی را به شما معرفی خواهد کرد. اقدامات درمانی شامل تمرینات عملی، ورزش درمانی، الکترودرمانی، و تکنیک‌های درمان دستی می‌باشد.

روش‌های درمانی برای دررفتگی آرنج

درمان های مختلفی در فیزیوتراپی برای بهبود و تقویت غضلات آرنج وجود دارد از جمله:

  • تثبیت: شکستگی استخوان بدون ثابت کردن آن بهبود نخواهد یافت. این کار با نگاه داشتن قطعات استخوان در سر جای خود، به جوش خوردن قطعات استخوان نیز کمک می‌کند.
  • الکتروتراپی (TENS): روش TENS استفاده از تحریک الکتریکی برای تسکین درد ناشی از دررفتگی با تحریک اعصاب حسی است و از این طریق، مکانیسم ِدرد و/ یا سیستم شبه افیونی بدن را تحریک می‌کند.
  • امواج ماورای صوت: درمان با امواج ماورای صوت (US) شامل استفاده از امواج صوتی بالاتر از محدوده شنوایی انسان، برای درمان صدماتی همچون کشیدگی عضلات است.
  • تحرک‌بخشی به مفصل آرنج: تحرک بخشیدن به مفصل یکی از روش‌های افزایش دفعات تخلیه فشار عصبی از گیرنده‌های مکانیکی است و بدین وسیله شدت انواع مختلف درد را از بین می‌برد.
  • بریس: استفاده از بریس یکی از روش‌های درمانی است که آن حمایت مورد نیاز مفصل را، در مفاصل بی ثبات یا ناهم‌تراز ناشی از آسیب، بیماری یا عارضه مزمن، تأمین می‌کند.
  • درمان با تمرینات فیزیکی فیزیوتراپی و ورزش یکی دیگر از راههای درمان انواع آسیب ها وصدمات ناشی از شکستگی و ضرب دیدگی است.

تمرینات مناسب برای بهبود عضلات آرنج

عمدتاً تمرینات لازم برای بهبود و تقویت عضلات آرنج به سه گروه تمرینات حرکتی، کششی و قدرتی دسته بندی می‌شوند.

تمرینات بدنی دامنه حرکتی

در رفتگی آرنجیکی از کارکردهای اصلی مفصل آرنج، افزایش دامنه حرکتی بازوی شماست. پس از آسیب دیدن مفصل، برای مثال دررفتن آن، امکان دارد آرنج دامنه حرکتی خود را از دست داده و انعطاف ناپذیر یا خشک شود. انجام دادن تمرینات ورزشی برای افزایش و حفظ دامنه حرکتی آرنج، برای تکمیل فرآیند بهبودی حیاتی است. برای مثال یکی از تمریناتی که می‌توانید در منزل برای حفظ دامنه حرکتی آرنج انجام دهید، شامل خم و راست کردن ساده آرنج است. این حرکات می‌توانند، بسته به شدت آسیب و میزان درد، با سرعت کم یا زیاد انجام شوند. حرکت دائمی مفصل می‌تواند به جلوگیری از خشکی مفصل کمک کرده و جریان خون را در ناحیه آسیب دیده حفظ کند.

تمرینات کششی/انعطاف‌پذیری

در رفتگی آرنج

حفظ خمش و نرمی عضلات آرنج و ساعد نه تنها برای بهبودی دررفتگی آرنج بلکه برای پیشگیری از صدمات آتی حائز اهمیت است. کشش موثر آرنج برای مثال می‌تواند در خانه و در عرض چند دقیقه بصورت روزانه انجام شود. در حالت ایستاده، دست آسیب دیده خود را مستقیماً روبروی خود بالا بیاورید، انگشت‌ها کاملاً کشیده باشند. با دست مخالف، مچ دست آسیب دیده را گرفته و دست را به سمت پایین بکشید تا عضلات روی ساعد کش بیاید. این حالت را برای 5 ثانیه نگاه داشته و به آرامی با کنترل رها کنید. روزانه می‌توان چندین بار این حرکت را انجام داد.

تمرینات استقامتی 

در رفتگی آرنجحفظ قدرت عضلات پیرامون مفصل آرنج، برای جلوگیری از تکرار دررفتگی در آینده بسیار ضروری است. قدرت آرنج را می‌توان با افزودن مقاومت به حرکت‌های معمول ساعد و آرنج افزایش داد. این مقاومت می‌تواند از وزنه‌های مختلف گرفته تا نیروی جاذبه باشد، مقدار وزنه به شدت آسیب بستگی دارد. مثال دیگری از تمرینات استقامتی که می‌توان در منزل انجام داد، گرفتن وزنه‌ یا وسیله‌ای سنگین در دست و خم کردن مچ دست به سمت داخل است. این حرکت نه تنها عضلات ثابت کننده مفصل آرنج را تقویت می‌کند بلکه قدرت عضلات دو سر بازو و سه سر بازو را نیز افزایش می‌دهد.

جراحی

در صورت تورم بیش از حد آرنج، بهتر است جراحی را چند روز تا یک هفته به تعویق انداخت. آرنج بلافاصله جا انداخته و در مدت زمان انتظار، بازو نیز برای فروکش تورم ثابت نگاه داشته می‌شود.اگر به استخوان‌ها و/یا لیگامنت‌ها آسیبی وارد شده باشد، امکان دارد برای بازیابی هم‌ترازی و کارکرد آرنج، جراحی انجام شود. نوع جراحی به میزان آسیب بستگی دارد. شاید تا زمان بهبودی کامل احتیاج به استفاده از سیم، پیچ و یا حتی وسیله‌ای برای تثبیت آرنج باشد.

بعد از جراحی 

معمولاً باید پس از جراحی، مخصوصاً در صورت وقوع صدمات مرکب، آرنج تثبیت شود. می‌توان برای این کار از گچ‌گیری، آتل متحرک یا بریس‌های ROM استفاده نمود. از بریس‌های قابل تنظیم ROM برای بهبود تدریجی دامنه حرکتی آرنج در هنگام مداوای بافت نرم استفاده می‌شود. این بریس‌ها تشکیل بافت اسکار را به حداقل رسانده و امکان دارد در پیشگیری از مشکلات آتی (مانند التهاب مفاصل) موثر باشد.پس از تثبیت، ورزش درمانی آغاز می‌شود. هدف این نوع درمان همچون هدف مراقبت‌های بدون جراحی است: بازیابی دامنه حرکتی طبیعی، فعال کردن حس فضایی مفصل (حس عمقی)، و کنترل حرکتی. ورزش درمانی با تقویت عضلات ادامه می‌یابد. به پزشک و تراپیست خود اطمینان کنید تا آنها بتوانند شما را در طول فرآیند بهبودی‌تان همراهی کنند.همچون مراقبت‌های بدون جراحی، برخی از ورزشکاران باید به استفاده از آتل‌های حمایتی و/یا چسب‌هایی برای تثبیت مفصل در حین فعالیت‌های ورزشی خود ادامه دهند. این کار به حفاظت از مفصل در حین حرکت و فعالیت و در مرحله آخر درمان، کمک می‌کند.بهتر است از هرگونه کشش اضافی در ناحیه آرنج تا زمان حاصل شدن بهبودی جلوگیری شود. کشیدن و باز کردن درب‌های سنگین، جابجا کردن کیف‌های سنگین، یا بلند کردن کوله‌پشتی‌های سنگین چند مثال از فعالیت‌ها و حرکاتی هستند که به آرنج شما نیروی اضافی وارد می‌کنند. تا حصول بهبودی باید از چنین حرکاتی پرهیز نمود. دکتر و/یا تراپیست، در طول فرآیند بهبودی به شما توصیه‌هایی خواهند داشت.بافت اسکار می‌تواند منجر به خشکی آرنج شود. همچنین ممکن است دررفتگی مکرراً اتفاق بیافتد. در صورت وقوع هرکدام از این مشکلات، به جراحی بازساختی نیاز خواهد بود. برای برخی بیماران، التهاب مفصل نتیجه دراز مدت ضایعه آرنج است. در صورت دررفتگی مکرر آرنج، احتمال ابتلا به التهاب مفصل نیز بیشتر می‌شود.